Gıda Hattı

Zirvede gıdanın yalnızlığı

7 Ağustos 2006, 18:00
Paylaş

Yatırım devleri Türkiye'de  

Geniş bir iç pazara sahip olmasına rağmen 2006 tarihli İlerleme Raporu'nda gıda ile ilgili herhangi bir düzenlemeye yer verilmedi

Türkiye'de 2005 yılı sonu itibariyle toplam yabancı sermayeli şirketlerin sayısı 11.685'e, gıda ve içecek şirketlerinin ise 256'ya ulaştı. En çok yatırım yapılan imalat sanayi içinde gıda ve içecek sanayi kimyasal sanayinden sonra ikinci sırada yer alıyor. Türkiye'de 2000 yılına kadar 126 firma yabancı sermayeli firma yatırım yaparken 2000 yılından 2005 yılına kadar ise 130 firma yatırım yaptı. 2005 yılına kadar yatırım yapan firmaların hem miktar, hem de sermaye büyüklükleri artarken 2005 yılından itibaren hem miktar, hem de sermaye büyüklükleri açısından düşmeye başlamıştır.

Yatırımların önündeki engellerin azaltılması ve Türkiye'nin uluslar arası yatırım alanı olarak benimsenmesi için hükümet tarafından yapılan çalışmalara uluslararası bir bakış açısı kazandırmak amacıyla hükümet ve Dünya Bankası işbirliğiyle kurulan Yatırım Danışma Konseyi (YDK), ilk toplantısını 15 Mart 2004'te, ikinci toplantısını 29 Nisan 2005'de gerçekleştirmişti. Uluslararası şirket temsilcileri ile hükümet yetkililerini bir araya getiren toplantıların üçüncüsü 29 Haziran 2006 tarihinde gerçekleştirildi. Bu çalışmalar sayesinde 2003 yılından önceki on yıl içinde ortalama 1.1 milyar ABD doları civarında seyreden, Türkiye'ye uluslararası doğrudan yatırım akışı 2003 yılında 1.8, 2004 yılında 2.8, 2005 yılında ise 9.7 milyar ABD dolarına yükseldi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı 3. YDK Toplantısı'nda yaklaşık 1 trilyon dolar ciroya sahip çok uluslu yirmi şirketin yöneticisine Türkiye'nin yatırım potansiyeli anlatıldı. Toplantıya ayrıca Devlet Bakanı Ali Babacan, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, Sanayi Bakanı Ali Coşkun, IMF Birinci Başkan Yardımcısı Anne Krueger, Dünya Bankası Bölgesel Başkan Yardımcısı Shigeo Katsu, Avrupa Yatırım Bankası Başkanı Philippe Maystadt'ın yanı sıra 11 ülke ve 12 değişik sektörden yatırımcılar katıldı.

Bu yılki toplantıya katılan 20 çok uluslu şirketin toplam cirosu 1 trilyon dolara ulaşıyor. Dünya genelinde 3 milyon kişiye istihdam sağlayan şirketlerin toplam sermayeleri ise 500 milyar dolar. Bu derece büyük bir potansiyele sahip şirketlerin arasında Türkiye'de de önemli yatırımları olan Unilever ve Danone da bulunuyor. Toplantıya Unilever adına Grup Başkan Yardımcısı Diego Bevilacqua ve Danone adına Grup Başkan Yardımcısı Jacques Vincent katıldı.

Unilever Grup Başkan Yardımcısı Diego Bevilacqua Türk hükümetinden istekleri olduğunu belirterek, “Türkiye'de enerji fiyatları çok pahalı. Önlem alınırsa iyi olur. Merdiven altı üretimin artık önüne geçilmeli, kayıtdışı ekonomiye dur denilmelidir. Palm yağı ithalatı da serbest bırakılmalıdır” dedi.

Danone adına toplantıya katılan Grup Başkan Yardımcısı Jacques Vincent de Türkiye'nin Danone açısından önemine dikkat çekti: “Kayıtdışı üretim Türkiye'nin ekonomik gelişimi, çalışan emeği, toplumun refahı ve sağlığının önündeki en büyük engeldir. Dolayısıyla, reel sektörün büyümesi, kayıt-dışı ve hijyen-dışı ürünler ile mücadele programına endekslidir. Bu program ancak, tedarikçi-üretici-perakendeci-bilim dünyası-medya-devlet tarafından bir arada bir toplumsal hareket olarak benimsendiği takdirde başarılı olabilir.”

Vincent bu yıl içinde yapılacak yatırımların da müjdesini verdi:”Türkiye'nin istikrarlı bir ekonomiye sahip olması ve AB sürecinde hızla ilerlemesine katkı sağlamak da en büyük çabalarımız arasında. Danone ülkeleri arasında “yatırımda öncelikli beş pazar” arasına seçilen Danone Türkiye 2006 yılında da yatırımlarına devam edecektir; Lüleburgaz fabrikamız için öngörülen yatırım miktarı yaklaşık 50 milyon YTL'dir.”

Danone'un yatırımlarına rağmen Türkiye gıda sektörü yabancı yatırımcı için cazip bir alan değil. Türkiye gıda sektörü mevcut teknoloji altyapısı ile başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere tüm pazarlara erişim kolaylığı, büyük bir iç pazara sahip olması ve ürün çeşitliliği gibi avantajlarına rağmen toplam yabancı sermaye yatırımları içinde sadece %6.28'lik bir paya sahip. Fakat kurumlararası yetki karmaşaları, çok sayıda lisans ve izin gerekliliği gıda sektöründe yapılması muhtemel yatırımları engellemekte. Bu sorunların çözülmesi için ilk YDK Toplantısı'ndan itibaren çalışmalar yapılmakta. Gıda konusunda, daha önce gıda üretimi ile ilgili denetim ve izin işlemleri Sağlık Bakanlığı, belediyeler ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yürütülürken 5179 sayılı Kanunla su hariç gıda hizmetleri konusunda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tek yetkili kurum olmuş, mevzuatta yapılan değişiklikle gıda katkı maddeleri, aroma maddeleri, boya maddeleri gibi gıda sanayi ürünleri ile plastik, kağıt, porselen ve cam gibi gıda ile temas eden malzemeler kontrol belgesi kapsamından çıkarılarak beyanname ile çekilmesine imkan verilmiş, gıda üretim tesislerinin izin alma süreci devam ederken deneme üretimi ve dağıtım imkanının sağlandığına dikkat çekilmişti. İki yıllık süreçte gıda konusundaki düzenlemeler 5179 sayılı Kanun ile düzenlendiği halde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından gıda konusunda dört ayrı kanun hazırlanması için taslak çalışmalarının yapılması yabancı yatırımcılarda sektörün işlerliği konusunda şüphe uyandırdı. İmalat sanayi içinde kimya sanayinden sonra en büyük sektör olan gıdaya 2006 YDK İlerleme Raporu'nda herhangi bir düzenlemeye yer verilmedi. Gıda gibi önemli bir sektörün yabancı yatırımların desteklenmesi konusunda göz ardı edilmesi dikkat çekti.

Yıllar İtibariyle Yabancı Sermayeli Firmaların Sektörel Dağılımı

 

 

1954-1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

TOPLAM

Gıda ürünleri

126

8

7

8

17

50

40

256

Toplam

4.192

455

484

495

1.105

2.129

2.825

11.685

 

 

2004-2005-2006 (beş aylık) Yıllarında Gelen Yabancı Sermayeli Gıda Firmalarının Sermaye Büyüklüğü Açısından Dağılımı

Yıllar

-50 000 $

50 000

-200 000 $

200 000

-500 000 $

+500 000 $

Toplam

2004

28

9

7

7

51

2005

21

13

4

5

43

2006

11

4

-

3

18

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.