AramaArama
Gıda Hattı
AramaArama

Yönetmelik yayımlandı: Ambalaj atıklarının kontrolünde yeni dönem!

Yönetmelik yayımlandı: Ambalaj atıklarının kontrolünde yeni dönem!
26 Haziran 2021, 11:52

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ile plastik poşet kullanımının azaltılması, ambalajlar için geri dönüşüm ve geri kazanım hedefleri ile içecek ambalajları öncelikli olmak üzere depozito uygulamasına dair esasları belirledi.

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 26 Haziran 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.

Yeni yönetmelik yürürlükte

Yayımlandığı tarihte yürürlüğe giren ve 27/12/2017 tarihli ve 30283 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldıran yeni Yönetmeliğin amacı şöyle:

“Sürdürülebilir bir şekilde çevrenin korunması ve geliştirilmesi için;

a) Çevresel açıdan belirli ölçütlere, temel şart ve özelliklere sahip ambalajların üretimine ve piyasaya arzına, ekonomik işletmelerin yükümlülük ve sorumluluklarına,

b) Ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi, önlenemeyen ambalaj atıklarının yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım yöntemleri kullanılarak bertaraf edilecek miktarının azaltılmasına,

c) Döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği ilkeleri esas alınarak ambalaj ve ambalaj atıklarının depozito yönetim sistemi ve sıfır atık yönetim sistemi dâhil belirli bir yönetim sistemi içinde yönetilmesine,

ç) Depozito yönetim sisteminin uygulanmasına,

d) Türkiye Çevre Ajansının, ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimindeki görev ve yetkileri doğrultusunda göstereceği faaliyetlere,

yönelik strateji ve politikalar ile idari, mali ve teknik usul ve esasların belirlenmesidir.”

Yönetmelik neleri kapsıyor?

Yönetmelik, piyasaya sürülen bütün ambalajları ve bu ambalajların atıklarını kapsarken,

Piyasaya sürülmemiş ambalajlar ve ambalaj tanımına uymayan madde ve malzemeler ile bunların atıkları,

Ambalaj ve ambalajlı ürünlerin piyasaya arzı, uygunluk değerlendirmesi, piyasa gözetimi ve denetimi ile bunlarla ilgili yapılacak bildirimlere ilişkin olarak 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu hükümlerinin uygulamaları Yönetmelik kapsamı dışında bırakıldı.

Ambalajların üretimi, piyasaya arzı ve kullanımı ile bunların piyasadan geri toplanmasına yönelik ilgili diğer mevzuatla getirilen özel hükümler bulunması halinde; bu Yönetmeliğin yalnızca ilgili hükümleri uygulanmaz.

Genel ilke ve esaslar

Yönetmelik uyarınca, “Sıfır atık” yaklaşımı temelinde doğal kaynakların korunması ve verimli kullanımı ile sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarına uyumlu üretimin sağlanması ve atık miktarının azaltılması amacıyla ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi, atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle yeniden kullanılması, geri kazanılması ve/veya enerji kaynağı olarak kullanılması sureti ile bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması esas olacak.

Ambalaj atıklarının öncelikle maddesel geri dönüşümün sağlanması esas olacak, maddesel geri dönüşümün ekonomik ve/veya teknik nedenlerle mümkün olmaması durumunda enerji kaynağı olarak kullanımı son tercih olmak üzere diğer geri kazanım işlemleri uygulanacak.

Ambalajların üretimi ve kullanımında öncelikle yeniden kullanıma uygun, geri dönüştürülebilir ambalajların tercih edilmesi, ambalaj atıklarının yeniden kullanıma veya geri kazanım sürecine dâhil edilmesi ve geri kazanılmış malzemelerin kullanımlarının sağlanarak Ülke ekonomisine kazandırılması esas olacak.

Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine yönelik ulusal ölçekli strateji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında, genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesi uygulamalarına uyum esasıyla, ambalaj atıklarının, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın sıfır atık ilkelerine uyumlu olarak yönetilmesi sağlanacak. Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında ambalaj üreticileri, piyasaya sürenler ve tedarikçiler ile satış noktaları ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılacak.

eklenmiş şekerDepozito uygulamasında içecek ambalajları öncelikli

Plastik poşetlerden kaynaklanan çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla plastik poşet kullanımının azaltılmasına yönelik ücretlendirme uygulaması yapılacak. Ülke genelinde plastik poşet kullanımının, çok hafif plastik poşetler hariç olmak üzere, yıllık kişi başına kullanılan adedin 31/12/2025 tarihine kadar 40 adedi aşmayacak şekilde azaltılmasını sağlayacak önlemler alınacak ve düzenlemelerde bulunulacak.

1/1/2022 tarihinden itibaren, tek kullanımlık satış ambalajlarıyla piyasaya sürülen insani tüketim amaçlı içecekler öncelikli olmak üzere ambalajlı ürünlerin zorunlu olarak sadece depozito yönetim sistemi kapsamında piyasaya sürülmesine yönelik değerlendirilmesi esas olacak. Uygulamanın kapsamının belirlenmesinde, ambalajın türü ve kullanım özellikleri, piyasaya arz koşulları ve zorunlu depozito uygulamalarının altyapısı ve işletim esasları dikkate alınacak.

Ambalajın Üretimine ve Piyasaya Arzına İlişkin Hükümler

Ambalaj atıklarının kontrolünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il müdürlükleri, Türkiye Çevre Ajansı’nın görev ve yetkilerinin; Ambalaj üreticilerinin, Piyasaya sürenlerin, Piyasaya sürenlere fason üretim yapan tedarikçilerin, Satış noktalarının yükümlülüklerinin belirlendiği Yönetmeliğe göre, ambalajlar, yeniden kullanıma ve/veya geri kazanıma en uygun ve/veya bertaraf aşamalarında çevreye en az zarar verecek şekilde tasarlanacak ve üretilecek.

Üretilecek ambalajların yapısındaki ağır metal muhtevalarının, ambalajın birim ağırlığının, ambalajın fonksiyonunu bozmayacak, gerekli sağlık, temizlik ve güvenlik düzeyini olumsuz etkilemeyecek şekilde en aza indirilmesi sağlanacak.

Alternatifi olmayan ambalajlar ile üretimi ve piyasaya sürülmesine ilişkin özel mevzuat hükümlerine tabi olan ambalajlar dışında, geri dönüşümü öncelikli olmak üzere geri kazanılması teknik olarak mümkün olmayan ambalajların üretilmesi ve piyasaya sürülmesi yasak olacak.

Ambalajlar için gereklilikler

Yurt içinde üretilecek ve ithal edilecek ambalajların sağlaması gereken temel şartlara yer verilen Yönetmelik uyarınca; ambalaj ve ambalaj atıklarının geri toplanması, yeniden kullanılması, geri kazanımının kolaylaştırılması ve tüketicinin bilgilendirilmesi amacıyla ambalajlar üretimleri sırasında işaretlenecek.

Depozito yönetim sistemi

Depozito yönetim sisteminin kurulması, işletilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik maliyetlerin karşılanmasında; piyasaya sürenler temsil oranları doğrultusunda asli sorumluluğa sahip olmakla birlikte sisteme dâhil olan ambalajlı ürünleri tüketicilere/kullanıcılara bedelli ve/veya bedelsiz olarak ileten/sunan/teslim eden taraflar da kendi temsil oranları doğrultusunda sorumlu olacaklar. Depozito yönetim sisteminin uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar Türkiye Çevre Ajansı tarafından belirlenerek, internet sitesinde yayımlanacak.

Depozito yönetim sistemi kapsamında piyasaya sürülmesine zorunluluk getirilen ambalajlı ürünler için uygulanacak depozito ücretinin ambalajlar üzerinde yapılacak işaretleme ile satış/teslim belgelerinde ise ayrı bir veri birimi şeklinde gösterilmesi zorunlu olacak.

Depozito yönetim sistemi dâhilinde uygulanacak depozito ücreti dâhil diğer ücretler ile teminatlar Ajans tarafından yönetilecek.

Zorunlu depozito uygulamaları

İnsani tüketim amaçlı içeceklerin piyasaya sürülmesinde kullanılan cam, polietilen teraftalat (PET) türünde plastik ve alüminyum türünde metal malzemeden yapılmış olan tek kullanımlık satış ambalajları öncelikli olmak üzere Yönetmelik kapsamında piyasaya sürülecek ambalajlar için 1/1/2022 tarihinden itibaren depozito yönetim sistemine katılım zorunluluğu getirilmesine yönelik değerlendirme ve düzenlemeler Ajans tarafından yapılacak.

Zorunlu depozito uygulaması kapsamına alınan ambalajlı ürünlerin Ajans onayı olmaksızın piyasaya sürülmesi ve piyasada yer alması yasak olacak. Bu ürünlerin depozito ücretleri, ambalajların piyasaya arzından önce Ajansa aktarılacak.

ambalaj-atik-geri-donusum-gidahattiAmbalaj Atıklarının Yönetimi

Ambalaj atıkları, Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri esas alınarak sıfır atık yönetim sistemi uygulamalarına ve İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planlarına uygun olarak toplanacak.

Ambalaj atıklarının ayrıştırıldığı, geri kazanıldığı ve/veya bertaraf edildiği atık işleme tesislerinde Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca yapılan düzenlemeler doğrultusunda getirilen yükümlülüklere uyulacak.

Geri dönüşüm ve geri kazanım hedefleri

Bakanlık, ambalaj atıklarının yönetimi konusunda Yönetmelikte yükümlülüğü bulunan tüm taraflar ile birlikte gerekli tedbirleri alarak;

a) 2021 yılından itibaren Ülke genelinde en az aşağıda verilen oranlarda malzeme cinsine bakılmaksızın toplam geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerine ulaşılması sağlanır.

b) 2021 yılından itibaren Ülke genelinde en az aşağıda verilen malzeme cinsi bazlı yıllık geri dönüşüm oranlarına ulaşılması sağlanır.

c) Kompozit ambalajlar, birim ambalajın bileşiminde bulunan ve ağırlıkça en fazla miktarı oluşturan malzeme cinsi açısından (b) bendinde verilen oranlar kapsamında değerlendirilmeye tabi tutulur.

Geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerinin yerine getirilmesi

Bakanlık, belirtilen hedeflere ulaşılması için strateji ve politikaları belirleyerek, izleme, hesaplama ve raporlama süreçlerini oluşturacak ve uygulayacak.

Toplam geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerine yönelik hesaplamalarda yurt içinde piyasaya sürülen ambalaj miktarları, yurt içinde toplanan ve işlenen ambalaj atığı miktarları, yeniden kullanıma alma ve hazırlama dâhil olmak üzere depozito yönetim sistemi kapsamında toplanan ve işlenen ambalaj miktarları esas alınacak.

Plastik poşet ve depozito ücretleri

Ücretlendirmeye tabi plastik poşetlere yıl içinde uygulanacak taban ücret, piyasa koşulları ve ilgili sektör temsilcilerinden oluşan Ambalaj Komisyonunun önerisi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenecek. Bakanlıkça belirlenen fiyat tarifesinden farklı bir ücret uygulanamayacak.

Zorunlu depozito uygulamasına tabi tutulan ürünlere ilişkin depozito ücretleri piyasa koşulları ve Ambalaj Komisyonunun önerisi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlencek ve yeni bir depozito ücreti belirleninceye kadar geçerliliğini koruyacak.

Depozito ücreti haricindeki diğer ücret ve teminatlar; depozito yönetim sistemi yatırımının finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve sürdürülebilmesi maliyetleri, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri ve öz kaynak getirisinden oluşan maliyetler ile depozito yönetim sistemi faaliyet gelirleri esas alınmak sureti ile ilgili tarafların temsil oranları doğrultusunda Ajans tarafından belirlenerek yönetilecek.

Ambalaj Komisyonu

Bakanlıkça oluşturulan Ambalaj Komisyonu, biri başkan olmak üzere Bakanlık personeli ile Ajans personeli, Bakanlığın uygun göreceği ekonomik işletmeler, mahalli idareler ve diğer yetkili idareler, kamu kurum ve kuruluşları, meslek odaları, çevre lisanslı atık işleme tesisleri, satış noktaları ve ilgili diğer sektörlerin yetkili temsilcilerinden oluşacak.

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında, 2872 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanacak.

Mevcut geri dönüşüm, geri kazanım yükümlülükleri

Piyasaya süren işletmelerin ve mevcut yetkilendirilmiş kuruluşların yürürlükten kaldırılan Yönetmelik kapsamında oluşmuş olan geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerinin yerine getirilmesine ilişkin yükümlülükleri, anılan Yönetmelik hükümleri gözetilerek Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda yerine getirilecek.

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce ambalaj atığı toplama ayırma ve ambalaj atığı geri dönüşüm/geri kazanım konularında Bakanlıktan çevre lisansı almış tesisler Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun faaliyet göstererek lisans sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilecekler.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği uyarınca ambalaj atığı toplama ayırma ve ambalaj atığı geri dönüşüm/geri kazanım konularında faaliyet göstermek üzere işlemlerini başlatmış olan tesislerin işlemleri, yürürlükten kaldırılan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen fiziksel şartlar esas alınarak değerlendirilecek.

Depozito yönetim sistemi ve mevcut depozito uygulamaları

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar uyarınca hazırlanıp onaylanan depozito uygulama planları kapsamında yürütülen yeninden/tekrar kullanılabilir ambalajlara yönelik depozito yönetim sistemi uygulamaları Ajans tarafından belirlenen usul ve esasların yürürlüğe girmesine kadar bu Yönetmeliğe uyumlu olarak sürdürülecek.

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik hükümlerini, Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütecek.

Yorumlar

Bir cevap yazın

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.