Gıda Hattı

Vegan beslenme nedir? Hangi ünlüler vegan besleniyor?

29 Ağustos 2021, 12:05
Paylaş
Vegan beslenme nedir? Hangi ünlüler vegan besleniyor?

Son zamanlarda vegan beslenme hem dünyada hem de Türkiye’de oldukça popüler. Fakat, gerçekten vegan beslenmenin ne anlama geldiğine dair bilgisi olmayanlar da var. Bazı insanlar vegan beslenmeyi vejetaryen 'in kısaltmış hali olarak düşünüyor. Fakat işin aslı pek öyle değil. Peki vegan beslenme nedir?

Beslenme tarzı olan vegan, çoğu zaman vejetaryenlık ile karıştırılıyor. Fakat aslında vegan beslenme vejetaryenliğe göre daha katı kuralları olan bir beslenme türü. 

Vegan beslenme nedir?

Vegan beslenmede, kişiler bazı bitki bazlı yiyecek ve içeceklere odaklanır ve tüm hayvansal ürünleri tüketmeyi reddeder. Vegan beslenmenin amacı ise tüm canlı varlıkların kullanımını ortadan kaldırmak. Vejetaryenler süt ve yumurta tüketirken, veganlar hayvanların yan ürünlerini tüketmezler.  Et, balık, süt ürünleri gibi besinler yerine, sebze, meyve ve tahıllar ile beslenir.

Veganlık aslında bir yaşam tarzı. Pek çok insan prensiplerini gıdaların ötesine uygular. Fakat veganlar, bu beslenme tarzı ile yeni bir yaşam bilincine uyum sağlıyor. Bazı kişiler sadece sağlıklı beslenme mottosuyla vegan oluyor iken diğerleri "Altrüizm" felsefesine inanıyor.

Altrüizm nedir?

Altrüizm bir kişinin yaşamını diğerlerine adaması olarak tanımlanır. Bireyin bencil duygularını bastırarak çevresindekilere yardım etmesi, çevresindekilere ilgi göstermesi. İç çatışmadan fedakarlık yaparak çıkmayı başarmaktır.

Diğer bir deyişle; Altrüizm kişiye maddi ya da manevi bir yük getirmesine rağmen diğerleri için gönüllü yardımlarda bulunması anlamına geliyor.  Vegan beslenme felsefesi özünde bunda dayanır.

Veganlar ne yer?

Genellikle sebze ve meyve ağırlıklı beslenen veganlar, tahıllı ürünleri de tüketiyor. Vegan beslenme de baklagiller, makarna, fındık, badem, soya ürünler gibi besinler tüketiliyor.

vegan vejetaryen

Vegan beslenmede hangi besinlerin eksikligi soz konusu?

Vegan beslenen kişiler, hayvansal besinlerden alınan bazı vitaminleri bakımında eksik kalıyor. Bunu önlemek adına ise bu vitaminleri takviye olarak dışarıdan alıyor. 

Vegan beslenmeye nasıl başlanır?

Vegan beslenmeye başlamak için öncelikle kişinin kendini buna hazır hissetmesi önemli. Mental olarak kendinizi yeni bir yaşam tarzına adapte etmek, başlangıç için önemli bir adım. Öğünlerinizde herhangi bir hayvansal ürün içermeyen besinleri tüketmeye başlayın.

Vegan beslenmeye başlamalı mıyım?

Vegan beslenmeyi yaşam tarzı olarak benimsemek oldukça radikal bir karar. Genellikle, beslenme tarzı da kişiden kişiye göre değişen bir kavram. Bu sebeple, vegan beslenmenin faydalarını ve zararlarını göz önünde bulundururak bu kararı vermek sağlıklı bir seçim olabilir. Bunun yanı sıra, doktorunuza başvurarak, gerekli testler ile vücut sağlığınız için gerekli besin düzeninizi oturtmakta fayda var.

Vegan beslenen ünlüler

Natalie Portman, uzun bir süredir vejeteryan olarak besleniyordu. Fakat son zamanlarda okuduğu bir kitap ile yaşam tarzını tamamen veganlığa çevirdi.

Leonardo DiCaprio’nun uzun yıllardır vejeteryan olarak biliniyordu. Ödül törenlerinde kulisine sipariş ettiği yemekleri hep bu şekilde isteyen DiCaprio’nun bu sebeple vegan olduğu düşünülüyor. 

Jennifer Lopez sürekli sebze tükettiğini ve artık et yemediğini, bu yüzden kendini de daha sağlıklı hissettiğini söylüyor.

Hayvan hakları savunucusu olan Zülfü Livaneli’de çok uzun bir süredir vegan olarak beslenen ünlüler arasında. Veganlık felsefesini yaşam tarzı olarak benimseyen Livaneli ileride bütün insanların vegan besleneceğini düşünüyor.

Hayvansal ürünler için onları öldürmeyi reddeden Sertab Erener, bir süredir vegan olarak besleniyor ve herhangi bir hayvansal ürün tüketmiyor.

Vegan ve vejetaryen arasındaki fark nedir?

Vejetaryenler sadece hayvan eti yemezler. Bu hayvanlar arasında tavuk, inek, deniz ürünleri ve diğer bütün hayvanlar vardır. Ancak Veganlar hayvan etine yemedikleri gibi diğer hayvansal ürünleri de (yumurta, süt, yoğurt gibi süt ürünleri) yemezler.

Veganlar ayrıca hayvanlar üzerinde test edilen ya da hayvan derilerinden yapılan ürünleri de kullanmazlar, yün, ipek ve tüyden yapılan ürünleri de kullanmazlar.

Kafaları karıştıran soruyu da hemen sormak gerek Veganlıkla Vejetaryenlik farklı mı?

Vejetaryenlik ya da etyemezlik, çeşitli nedenlerle et, balık, kümes hayvanları tüketmemeye denir.

Et tüketmemenin yanında ayrıca hayvanların ürettiği yumurta, süt, bal vb. ürünleri de yemeyenlere ise veganlar denir.

Vejetaryenlik türleri nedir?

Lacto vejetaryenlik

Her türlü et ve et ürünleri ile birlikte yumurta tüketmeyi de reddeder. Süt ve süt ürünlerini tüketiminde esnektir.

Ovo Vejetaryenlik

Her türlü et ve et ürünüyle birlikte süt ve süt ürünlerini tüketmeyi de redderler. Yumurta tüketiminde esnektir.

Ovo-lacto vejetaryenlik

Her türlü et ve et ürünlerini tüketmeyi reddederler. Yumurta, süt ve süt ürünlerini tüketiminde esnektir.

Pesketaryenlik (Su vejetaryenlik)

Et ürünü olarak sadece balık tüketimini içeren diyettir.

Dünyada vejetaryenlik

Hindistan'da 399 milyonu bulan vejetaryen nüfus, dünyanın geriye kalan ülkelerinde yaşayan vejetaryenlerin toplam sayısından fazladır. Halkın çoğunluğu lakto vejetaryendir, süt ürünleri yaygın olarak tüketilir.

1992'de yapılan bir araştırmaya göre ABD'de 12,4 milyon kişi kendini vejetaryen olarak adlandırmaktaydı; bunların %68'inin kadın olduğu iddia edilmiştir.

Vejetaryen kadınların daha çok kız bebek doğurduğuna ilişkin bir araştırma vardır. 1998'de Britanya'da yapılan bir araştırmaya göre, ülke genelinde her 100 kıza karşılık 106 oğlan doğarken, vejetaryenlerde bu oran 100 kıza 85 oğlan olarak tespit edilmiştir.

Nature Sustainability isimli bilim dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmaya göre vejetaryen olmanın çevreye büyük etkisi var. Sadece et tüketimini azaltmak bile yüzde 10’luk bir fayda sağlıyor.

Dönem dönem vegan beslenme

Salt bitkisel beslenmeye dayanan beslenme biçiminin, hayvansal gıdaları da içeren beslenmeden daha üstün olduğu ya da hayvansal gıdaların insan beslenmesine uygun olmadığı fikri bilimsel olarak kanıtlanmış bir fikir olmadığı gerekçesiyle eleştirilmektedir.

Bunlara ek olarak salt bitkisel beslenen kişilerin kemik dokusu zedelenmeleri açısından, vejetaryenlere, balık yiyenlere ve et yiyenlere oranla daha yüksek risk taşıdıklarına dair bulgulara rastlanılmıştır.

Bu sebeple daha sağlıklı bir beslenme biçimi uygulamak amacıyla hayvansal gıdaları tüketmeyen kişiler arasında, bunu dönem dönem gerçekleştiren kişiler de bulunmaktadır.

Dönem dönem vegan beslenme, insanın doğasında hayvansal ürünleri tüketmenin yeri olduğu, fakat günümüzde bunun aşırıya kaçtığı, halbuki doğal olanın uzun veganlık dönemlerinin çok kısa etobur rejim dönemleri ile bölünmesi olduğu düşüncesine dayalı yaklaşımdır.

Bu yönde düşünenler modern hayatta insan bünyesinin B12 vitamini ihtiyacını sadece bitkisel gıdalardan (özellikle B12 vitamini içeren hayvan dışkıları bulaşmamışsa) sağlayamayacağını bu fikrin doğruluğuna bir destek olgu olarak görürler.

Hayvan evcilleştirme öncesi dönemlerde hayvani gıdalara ulaşmanın ancak kısa dönemlerde mümkün olabilmiş olma olasılığı da benzer bir destek olgudur.

Pişirmeksizin Vegan

Bunların yanı sıra Çiğ Beslenme akımına dahil olan bir bitkisel beslenme çeşidi de Pişirmeksizin Vegan (ing. Raw_veganism) adı verilen şeklidir. Bu yaklaşımı uygulayanlar ateşin bile insanın evriminde göresi yeni bir gelişme olduğu, ve insan bünyesinin bu göresi kısa süre içinde pişirilerek yenen gıdalara da tam evrimsel uyum sağlayamayacağı, dolayısıyla çiğ yenilebilen doğal gıdalardan başka her gıdanın bir sağlık riski olduğunu varsayarlar.

Bu yaklaşım bilimsel araştırmalara konu olmuş ama henüz tüm boyutları anlaşılmamıştır.

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.