AramaArama
Gıda Hattı

TÜSİAD’dan Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın Türk İş Dünyasına Etkileri Raporu

19 Haziran 2021, 13:28
Paylaş
TÜSİAD’dan Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın Türk İş Dünyasına Etkileri Raporu

TÜSİAD, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın temel taşlarından birisi olarak Şubat 2021’de AP’de kabul edilen Döngüsel Ekonomi Eylem Planı’nın Türk İş Dünyası’na etkilerini, bir raporla mercek altına aldı. Rapora göre, AB’de önümüzdeki 10 yıl içerisinde, sürdürülebilir yatırımların desteklenmesi için en az 1 trilyon Avro finansman sağlanacak.

Düzenlediği etkinliklerle Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın iş dünyasına etkilerini masaya yatıran TÜSİAD, “Avrupa Yeşil Mutabakatı Döngüsel Ekonomi Eylem Planı Türk İş Dünyasına Neler Getirecek?” başlıklı raporu yayımladı.

AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planının, ülkemiz iş dünyası açısından ilişkili unsurlarını ortaya koymayı, bu alanlara yönelik ülkemizdeki ilgili mevzuatı veya ihtiyaç alanlarını belirlemeyi hedefleyen rapor, TÜSİAD Çevre ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu faaliyetleri kapsamında, EWA Kurumsal Danışmanlık’tan Dilek Emil ve Anıl Bayülker tarafından hazırlandı.

AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planı

Raporda, Döngüsel Ekonomi Eylem Planı’na ilişkin şu ifadelere yer verildi:

“10 Şubat 2021 tarihinde Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kararı, Avrupa Yeşil Mutabakat yapısını oluşturan en önemli bloklardan biridir. Döngüsel Ekonomi Eylem Planı ürünü yaşam döngüsü boyunca ele almakta, ürün tasarımını, döngüsel ekonomi süreçlerinin desteklenmesini, sürdürülebilir tüketimin güçlendirilmesini ve kullanılan kaynakların mümkün olan en uzun zaman dilimi süresince AB ekonomisi içinde kalmasını amaçlamaktadır.

Daha temiz ve rekabetçi bir Avrupa’yı hedefleyen Döngüsel Ekonomi Eylem Planı bütünleşik bir yaklaşımla hazırlanmış olup, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve çeşitli AB düzenlemeleri ile sıkı bir ilişki tesis edilmiştir.”

Döngüsel ekonomi modeli

Döngüsel Ekonomi Eylem Planı ile ilişkili AB düzenlemeleri, strateji belgeleri ve raporları gruplandırılmış olarak sıralandığı TÜSİAD Raporu’nda, Döngüsel Ekonomi şöyle anlatılıyor:

“Döngüsel ekonomi modeli, al-yap-tüket-at şekline dayalı doğrusal ekonomi modeline bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır. AB için kaynakların mümkün olduğunca döngüde kalmasını sağlamanın, israfı en aza indirmenin ve etkin kaynak yönetiminin ötesinde rekabet ve kalkınma gibi politikalara yön verme gücüne sahip bir ekonomik modeldir.

2020 Döngüsel Eylem Planı nüfus artışı, kentleşme iklim değişikliğinin giderek artan bir şiddette başta sağlık olmak üzere etkilerinin gözlenmesi ve yenilenebilir enerjiye olan ihtiyaç gibi konular ile bu konuların birbiri ile olan ilişkilerini bütünleşik bir biçimde ortaya koymaktadır.

Plandaki konu başlıkları

Nitekim Döngüsel Ekonomi Eylem Planı hazırlanırken dikkate alınan AB düzenlemeleri, strateji belgeleri ve raporlar, bu bütünleşik yaklaşımı yansıtmaktadır. Kimya, plastik-ambalaj, biyoçeşitlilik, sanayi-otomotiv, tarım-gıda, biyoekonomi, iklim, kaynak verimliliği, eko-tasarım, enerji, su, çevre, atık, pil, elektrikli ve elektronik eşyalar bu çerçevede ele alınan konu başlıklarıdır. Ayrıca, Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve çeşitli AB düzenlemeleri ile sıkı bir ilişki tesis edilmiştir. Bu ilişkinin kurulmasının nedeni, kimi durumlarda Döngüsel Ekonomi Eylem Planı’nın çeşitli hedeflere ulaşmada kolaylaştırıcı etki yaratması kimi durumlarda ise uygulamada eksikliği tespit edilen konuların eksiklerinin döngüsellik yaklaşımı ile giderilmesidir.

AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planı’nın amaçları

  • AB’de sürdürülebilir ürün formunun yaratılması
  • Tüketicinin ve kamu alıcısının güçlenmesi
  • Döngüsellik potansiyelinin daha fazla olduğu kaynak kullanımı yoğun sektörlere odaklanılması (elektronik, bilişim, piller-taşıtlar, ambalaj, plastik, tekstil, inşaat-binalar, gıda, su ve besin maddeleri)
  • Atık azaltımı
  • Döngüselliğin insanlar, şehirler ve bölgeler için işler bir sistem olması
  • Döngüsel ekonomiye dair küresel çabalara liderlik edilmesidir.

Döngüsel Ekonomi Eylem Planı Uygulamaları

Hızlı Referans Listesi Tablosu;

  • Sürdürülebilir ürün politikası çerçevesi
  • Kilit ürünlerin değer zinciri
  • Daha az atık, daha fazla değer
  • Bölgeler, şehirler ve insanlar için döngüsel bir ekonomi modeli oluşturmak
  • Birbiri ile kesişen eylemler
  • Küresel düzeyde öncü çabalar
  • İlerlemenin izlenmesi

başlıklarında 2020-2022 yılları arasında gerçekleştirilen ve gerçekleştirecek uygulamaları özet halinde sunmaktadır.

Kritik öneme sahip ürünler

Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında, kritik öneme sahip bazı ürünlerin değer zincirlerine odaklanılmıştır. Piller, akümülatörler, ambalaj ve plastik, elektrikli ve elektronik eşya, tekstil, inşaat ve binalar ile gıda, su ve besin maddeleri odaklanılan kritik ürün değer zincirleridir.

Sürdürülebilir ürünlere ulaşabilmek için söz konusu değer zincirlerinde acil, kapsamlı ve koordineli eylemlere ihtiyaç bulunmaktadır.

dijital-tarim-gidahattiAB Eylem Planı ve mevzuatımızda gıda, su ve besinler

Rapordaki, AB Planında değer zincirlerine odaklanılan ürünlerden “Gıda, su ve besin maddeleri” için mevzuatımızla karşılaştırmalı değerlendirmeler şöyle:

“AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planı çerçevesinde ele alınan gıda su ve besin maddeleri başlığı altında yer alan gıda atığının azaltılması konusu ülkemiz mevzuatı açısından incelendiğinde, konunun yedi ayrı politika alanını ilgilendirdiği tespit edilmiştir. Bu çerçevede gıda bağışı, gıda kayıp ve atıklarının yönetimi ile ilgili düzenlemeler ve teşvikler çevre, hazine-maliye, iş dünyası, enerji, tarım-gıda, ticaret ve turizm olmak üzere yedi politika alanında gözden geçirilmiştir.

Atık sular

AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında yer alan ve Haziran 2023 tarihi itibari ile yürürlüğe girecek olan suyun yeniden kullanımı ile ilgili (EU) 2020/7414 düzenlemesinin 8 Ocak 2006 tarihli ve 26047 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kentsel Atık Su Arıtımı Yönetmeliği ile yakın bir ilgisi olduğu tespit edilmiştir.

Söz konusu yönetmelik ile 10 Temmuz 2004 tarihli ve 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu atık suların tekrar kullanıma sokulmasına dair minimum şartların değerlendirilebileceği, döngüsel ekonomi perspektifiyle konunun ele alınabileceği mevzuat düzenlemeleri olarak dikkati çekmektedir.

Kompost gübreler

Gıda, su ve besin maddeleri başlığı altında ele alınan bir konu da kompost gübredir. Çevre ve ekosistemin korunması ve sağlığı için kimyasal gübre yerine daha fazla geri dönüştürülmüş hayvan gübresi ile daha fazla organik besin maddesi ve kompost gübre kullanma hedefi, Türkiye’nin gerçekleri ve ihtiyaçları ile de uygunluk göstermektedir. Bu nedenle özellikle belediyelerin ve kompost tesislerinin desteklenmesi, atığın taşınması konusunda lojistik çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve destek verilmesi ayrıca organik atıkların ayrı toplanması için geniş kampanyalarla farkındalık yaratılması yararlı olacaktır.

Daha az atık ve daha fazla değer için "Atık Çerçeve Direktifi ve Düzenli Depolama Direktifi" 2024 yılına dek ayrıntılı bir şekilde gözden geçirilecektir. "Atığın Taşınmasının Kayıt Altına Alınmasına Yönelik Elektronik Sistem"in AB’de devreye alınması ile birlikte çevre ve insan sağlığının daha iyi korunacağı, uygulamaların uyumlaştırılacağı beklenmektedir. Komisyonun 2008/98/EC sayılı direktifinde de tanımlandığı şekilde petrol atığının tekrar eldesi için miktarsal hedefleri belirleyen bir yasal düzenlemeyi 2022 yılına kadar geliştirmesi beklenmektedir.

Atıkların düzenli depolamaya gönderimine kota önerisi

Ülkemiz açısından değerlendirildiğinde daha az atık, daha fazla değer için endüstriyel simbiyoz uygulamalarının desteklenmesi, Atık Su Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik uyarınca tarifeler belirlenirken, atıkların bertaraf edilmesinde düzenli depolamaya göndermenin ya da yakmanın kolaylıkla seçilen bir seçenek olmaması ve/veya özellikle biyobozunur atıkların önlenmesi adına gıda bağışında bulunan ve bu durumu tevsik eden kurum ve kuruluşlara daha uygun tarifeler önerilirken, özellikle düzenli depolama konusunda kota uygulaması getirilerek, toprağa gömülen atık miktarı artanlar için kademeli tarife artışının uygulanması anlamlı seçenekler olarak değerlendirilmektedir.

Ayrıca ikincil piyasaların yaratılması için kaliteli geri dönüştürülmüş hammaddeleri üretebilmenin yanı sıra yapılacak düzenlemelerle özellikle hafif hasarlı elektrikli ve elektronik aletlerin satışının mümkün olması için yasal düzenlemelerin yapılması gibi ihtiyaçlar bulunmaktadır.

“Döngüsel ekonomi için dijitalleşme ‘nihai amaç’ olmamalı”

Döngüsel ekonomi için dijitalleşme ele alındığında ise tasarım, üretim, tüketim, yeniden üretim, topyekûn atık yönetimi ve geri dönüşüm gibi döngüsel ekonominin çeşitli bölümlerinde dijitalleşme sağlandığında, diğer bir deyişle döngüsellik ve dijitalleşme ajandaları ortak bir ajanda haline geldiğinde döngüsel ekonomiye geçişin müthiş bir hız kazanacağı öngörülmektedir. Nihai amaç dijitalleşme olmamalıdır.

Sürdürülebilir kalkınma amaçları ile hizalanmış bir dijitalleşme hedeflenmelidir. Bilişim sektörünün kendisi daha yeşil bir sektör olmak için gerekli adımları atarken, blok zincir, yapay zekâ ve 3D yazıcıları gibi tüm dijital çözümler de döngüsel ekonomiye geçiş için gerekli koşulları sağlamaya yönelik olarak kullanılmalıdırlar.

Avrupa Yeşil Mutabakatı Yatırım Planı

Avrupa Yeşil Mutabakatı Yatırım Planı, iklim değişikliğine yol açmayan, yeşil, rekabetçi ve kapsayıcı bir ekonomiye geçiş için gerekli kamu ve özel yatırımlarını teşvik edici bir çerçeve sağlayacaktır. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde, sürdürülebilir yatırımların desteklenmesi için en az 1 trilyon Avro finansman sağlanacaktır.

Sağlanacak olan finansmanın ne kadarının döngüsel ekonomi için tahsis edileceği konusunda henüz net bir hesaplama bulunmamaktadır.”

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.