Gıda Hattı

TÜİK, TÜFE’de yeni yöntemi savundu: “Şeffaf ülkelerin başında yer alıyoruz”

22 Haziran 2022, 23:41
Paylaş
TÜİK, TÜFE’de yeni yöntemi savundu: “Şeffaf ülkelerin başında yer alıyoruz”

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerini, enflasyon sepetindeki madde fiyatları yerine endeks bazlı açıklayan TÜİK, eleştirilere bir açıklamayla yanıt verdi. Aylık bazda yayımlanan olan ortalama madde fiyatlarına ilişkin tablonun, “kamuoyunda yanlış anlama ve yanıltıcı değerlendirmelere sebebiyet verdiği” için, 144 temel başlık için endeks sonuçlarının yayımına başlandığı kaydedildi. Açıklamada, “Türkiye’nin bu alanda, 33 ülke içerisinde şeffaf olan ülkelerin başında yer aldığı müşahede edilmiştir” denildi.

TÜFE Madde Sepetinde Madde Bazında Fiyat Yayımı Yerine Daha Detaylı Endeks Yayımına (COICOP-5) Geçiş Hakkında Kamuoyu Duyurusu” başlıklı açıklamada, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımlamakta olduğu tüm istatistiklerde olduğu gibi, Tüketici Fiyat Endeksi’ni (TÜFE) de uluslararası norm ve standartlar doğrultusunda, Avrupa İstatistikleri Uygulama Esaslarının bütününü dikkate alarak hesapladığı ve yayımladığının altı çizildi.

Fiyat hareketlerinin daha doğru okunması ve takibi amaçlanmış!

İstatistik üretim sürecinin her geçen gün gelişmekte ve iyileşmekte olduğu vurgulanan açıklamada, ulusal istatistik ofislerinin uluslararası standartlara uygun olarak ürettikleri tüm istatistiklerin günün koşularına, piyasa ve kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verebilmesi için bütün bu gelişmelerin yanı sıra iyi uygulama örneklerini de yakından takip ederek, çalışmalarına yansıttıkları, bu doğrultuda, TÜFE kapsamında yayımlanmakta olan bazı tabloların sunum şekli ve içeriği konusunda, piyasadaki fiyat hareketlerinin kullanıcılar tarafından daha doğru okunması ve takip edilmesine imkan verecek bazı düzenlemeler yapıldığı belirtildi. Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Madde fiyatları, kamuoyunda yanlış anlamalara sebep oluyordu”

“Aylık bazda yayımlanmakta olan ortalama madde fiyatlarına ilişkin tablonun da, kamuoyunda yanlış anlama ve yanıltıcı değerlendirmelere sebebiyet verdiği için, Mayıs 2022 TÜFE sonuçlarının yayımlandığı tarihten itibaren güncellenmemesine karar verilmiştir. Bunun yerine Harcama Gruplarına Göre Endeks Sonuçları tablosunun kapsamı genişletilerek, Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 4’lü düzey yerine, daha ayrıntılı endeks değişimlerini içeren ve COICOP 5’li düzeye denk gelen 144 temel başlık için endeks sonuçlarının yayımlanmasına başlanmıştır.

“Madde düzeyinde fiyat yayımlayan ülke yok”

2022 yılı itibarıyla TÜFE kapsamında 409 madde, 904 madde çeşidi için her ay yaklaşık 560.392 fiyat derlenmektedir. Fiyat derleme işleminin “madde çeşidi” düzeyinde yapılıp, dünya genelinde ortalama fiyatların tamamını yayımlayan neredeyse hiçbir ülke bulunmamasına rağmen, ülkemizde “madde” düzeyinde yayımlanıyor olması, söz konusu tablonun kamuoyunda yanlış değerlendiriliyor olmasının temel sebebidir.”

Otomobil ve taze sebze meyve fiyatları üzerinden örnekler verilen açıklamada, kamuoyunda daha yüksek ortalama fiyat açıklandığında herhangi bir eleştiri gelmezken, tam tersi durumlarda Kurumun haksız eleştirilere maruz bırakıldığı kaydedildi.

Ülkelerin Fiyat Yayımlama Durumları

Dünya genelindeki ulusal istatistik ofislerinin büyük çoğunluğunun madde düzeyinde fiyat yayımlamadığı, bu kapsamda AB’ye üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’nın da yer aldığı 33 ulusal istatistik ofisinin internet siteleri de incelendiğinde, madde düzeyinde tüm fiyatları yayımlayan herhangi bir ülke bulunmadığının görüldüğü vurgulandı.

Bu kapsamda, ilgili ülkelerden 17’sinin hiçbir şekilde fiyat bilgisi paylaşmadığı, 9’unun seçilmiş maddelerin aylık ortalama fiyatlarını, 4’ünün seçilmiş maddelerin yıllık ortalama fiyatlarını, 3’ünün ise sadece aylık enerji fiyatlarını yayımladığı tespit edildi.

Açıklanan Endeks Düzeyine Göre Ülkelerin Genel Durumu

İlgili ülkelerin açıkladığı endeks düzeylerine bakıldığında COICOP 4. ve 5. düzeylerde endeks bilgilerinin paylaşımının yoğunlaştığı görüldü.

TÜİK’in 3 Haziran 2022 tarihi itibarıyla COICOP 4’lü seviyeden, daha detaylı olan COICOP 5’li düzeye geçmesinin yanı sıra, seçilmiş ürünlerin aylık değişim fiyatlarının da yayımına başlamasıyla birlikte Türkiye’nin bu alanda, AB’ye üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’nın yer aldığı 33 ülke içerisinde şeffaf olan ülkelerin başında yer aldığı, umumi verilere dayalı olarak müşahede edildiği de belirtildi.

Benzin ve Motorin Fiyatları Hakkında Kamuoyu Bilgilendirmesi

Açıklamanın son bölümünde ise benzin ve motorin fiyatlarının akaryakıt satış noktalarından derlendiği, tüketim miktarlarının ise EPDK’dan alınan günlük pompa satış miktarlarına ait kayıtlardan temin edildiği belirtilerek, şöyle denildi:

“Özellikle benzin ve motorin fiyatlarındaki günlük fiyat dalgalanmalarından ötürü, bu ürünlere yönelik günlük talepler de genel itibarıyla zamlı fiyatlar yansımadan önce ciddi oranda artış göstermektedir.

Kurumumuz tarafından ilgili ürünlere ait aylık ortalama satış fiyatı, günlük fiyatlar ile günlük tüketim miktarlarının ağırlıklandırılması yöntemi ile hesaplanmaktadır. Uluslararası uygulamalar da fiyat değişikliği hesaplamalarının olabildiğince tüketim miktarı ile ağırlıklandırılmış fiyatlar üzerinden yapılmasını önermektedir.

Metodoloji farklılığı

Bazı basın yayın organlarında yer alan ve reel iktisadi talebin göz ardı edilerek, sadece ‘günlük ortalama fiyatlar’ üzerinden basit ortalama alma yöntemi ile elde edilen yüzeysel fiyatlar ile Kurumumuz tarafından ilgili ürünlere yönelik günlük tüketim miktarının da hesaplara dahil edilerek elde edilen ‘ağırlıklandırılmış ortalama fiyatların’ farklılık göstermesi, kullanılan metodolojilerin farklılığından kaynaklanmaktadır.

Homojen ürün gruplarında dahi farklı yöntemler kullanılarak aynı madde fiyatı sonuçlarına ulaşılmaya çalışılması neticesinde ortaya çıkan tartışmalar, Türkiye İstatistik Kurumu’nun, Avrupa Birliği’ne üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’da olduğu gibi seçilmiş homojen maddeler haricinde kalan ürünlerin fiyatlarının yayımlanmaması kararının ne denli isabetli bir karar olduğunun önemli bir göstergesidir.”

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.