Gıda Hattı

Tek bir gıdayı aşırı öven başlıklara inanmayın! Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

29 Mayıs 2022, 17:00
Paylaş
Tek bir gıdayı aşırı öven başlıklara inanmayın! Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Dönem dönem farklı yiyecekler, meyveler hakkında çok iddialı, bunları yemenin her derde deva olduğuna ilişkin yazılara denk gelmişsinizdir. Peki burada gerçek ne?

Yaban mersininin bunama riskini azalttığı, kırmızı şarabın kalbe iyi geldiği, kahvenin tip 2 diyabete karşı koruyucu olduğu yönündeki haberleri çoğumuz görmüşüzdür.

Gelin bu iddialı başlıkların arka planına bakalım.

Araştırmalar, bilim insanlarınca yapılır, ancak basına yansıyan haberleri onlar yazmaz. Bu ilgi çekici başlıkların altında, tüm insanlığa faydası olan ciddi ve önemli çalışmalar vardır.

‘Biyoaktif’ denilen, gıdalarda bulunan maddeler, sağlık üzerindeki etkileri için araştırmalara tabi tutulur. Bu maddeler vitamin ve mineraller gibi vücut için elzem olmasa da sağlığımızı etkiler.

Biyoaktif maddelerin araştırılmasındaki en büyük zorluklardan biri, ilgili maddeyi gıdadan ayrıştırmaktır. Bir bardak kahvede, kalp sağlığına faydalı olan fenolik asitlerin yanında, kolesterolü arttırabilen başka bileşikler de bulunur. Bu da araştırmaları zorlaştırır.

Neler olduğunu anlamak için gıdaların farklı bölümlerinin sağlık üzerindeki etkilerini ayırt etmenin yollarını bulmalı ve nihayetinde sunduğumuz önerilere daha fazla güven vermeliyiz.

Belirli gıdaların sağlık üzerindeki etkisini anlamanın bir yolu, farkı diyetler uygulayan insanları takip etmektir. Bu yaklaşım sayesinde Akdeniz diyeti ve İskandinav diyetinin sağlığa iyi geldiği anlaşıldı.

Ancak belirli gıda bileşenleri için aynı yaklaşım, hatalı sonuçlara sebep olur. Çünkü gıdalar asla tek başına tüketilmez. Araştırmalarda da bunu ayrıştırmak son derecede zordur. Bu tarz araştırma sonuçlarının anlaşılması için, genelde elde edilen bulgular gıda ‘eşdeğerlerine’ dönüştürülür.

Hesaba katılması gereken çok fazla değişken olduğundan, beslenme ve sağlıkla ilgili araştırma yapmak zordur.

Biyoaktif maddelerle ilgili araştırmalar, genellikle ‘harika yiyecekler’ konulu ilgi çekici manşetlere konu olur. Gerçekte, çoğu zaman başka yerlerde de bulunan, gıdaların küçük bir bölümü kastedilir. Burada öne çıkan örneklerden biri de yaban mersini. Birçok biyoaktif madde içerse de oldukça paralıdır. Benzer biyoaktif maddeler erik ve böğürtlende de bulunur, üstelik bu ürünler daha uygun fiyatlıdır.

Son 20-30 yılda, gıdalarda doğal olarak bulunan kimyasallar hakkında çok şey öğrendik. Bazıları kalbe, bazıları beyne, bazıları da bağırsaklarımıza iyi geliyor. Bazıları daha iyi egzersiz yapmamızı sağlıyor.

Çeşitliliğe odaklanın

Birçok maddenin aşırı tüketimi soruna neden olur. Örneğin yeşil çay flavanolleri çok fazla tüketildiğinde karaciğer hasarına neden olabilir. Maksimum fayda sağlayan bu bileşiklerin ideal bir tüketim miktarı olup olmadığı halen araştırılıyor. Bu araştırmalar tamamlanana dek ‘çeşitli’ bir beslenme modelinin en iyi yaklaşım olduğunu söylemek yerinde olur.

Beslenme konusundaki bilgi birikiminin en güzel yanı, sürekli gelişiyor olması. Araştırmalar ilerledikçe hangi gıdalara dikkat etmemiz gerektiğini çok daha iyi anlıyoruz.

Bu makalenin orijinali The Conversation’da yayınlandı.

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.