Gıda Hattı

Tayfun Bayındır

21 Aralık 2006, 15:18
Paylaş

 

SPORCU BESLENMESİ

Kas sakatlıkları ve yorgunluklarına dikkat
Hamlık deyip geçmeyin.
Günümüzde devasa bir ekonomi halini alan   Futbol Endüstrisi’nde sporcu sağlığı çok önemli  bir yer tutmaktadır.
Birbirlerinin dillerini bilmeyen, ayrı ırktan gelen ve ayrı dinlere mensup milyonlarca insan aynı anda bir futbolcunun sakatlanması nedeniyle acı çekebilmekte ya da ekonomik kayba uğramakta. Ve ne ilginçtir ki bu sakatlık sayesinde de birçok insan para kazanmaktadır. Son günlerde milli takımımızın çok önemli üç futbolcusu ciddi sakatlıklar geçirdi. Fenerbahçe kalecisi Rüştü ile  İspanya’da top koşturan Nihat en az 6 ay sahalardan uzak kalacaklar. Fenerbahçe’nin kaptanı Ümit Özat ise 5 hafta. Bunlar göz önünde olan ünlüler, bir de göz önünde olmayanlar düşünülünce, sporcu sağlığının ve ona önem verilmemesinin getirdiği kayıpların ne denli büyük olduğu ortaya çıkar .
Spor sakatlıkları genel olarak sportif aktiviteler sırasında meydana gelen her türlü hasarın kolektif adıdır. İstatistiklere göre spor yapan 40 kişi başına aşağı yukarı büyük bir kaza, 4000 kişide bir sakatlık durumu ve 40 bin kişide bir de ölüm vakası düşer.  Spor dallarına göre kazalarda başta %10 ile futbol gelmektedir; bunu % 6 ile güreş, % 3 ile hentbol ve boks izler; atletizmde % 1, kayakta ise bu oran % 0.5 tir. 
Spor sakatlıklarının oluşma nedenlerini kişisel ve çevresel olarak iki ana grupta toplamak mümkün.  Kişisel nedenler: fiziksel eksiklikler, fiziksel uygunluk, dayanıklılık, kuvvet, sürat,  beceri, çeviklik, konsantrasyon eksikliği, riski kabullenme,  fiziksel yapı,  yaş ve cinsiyettir.  Çevresel nedenler ise: sporun tipi,  aktivite süresi,  rakibin ve takım arkadaşlarının rolü, zeminin durumu, ışık, emniyet tedbirleri, yavaşlama için yeterli mesafe, malzemeler, iklim koşulları  ve hakemlerin kuralları uygulamasıdır. Bu sakatlıkların ciddiyeti de önemlidir ( Rüştü ve Nihat örneğinde olduğu gibi) Bu sakatlıkların tedavi şekli, süresi ve olası kalıcı hasarlar maliyeti de ortaya çıkartır. İstatistiklere göre spor sakatlıklarının oluşmasında en önemli etkenlerden biri, yetersiz ısınmadır. Bu nedenle ısınmaya, özellikle stretch  egzersizlerine büyük önem verilmelidir.  Günümüzün modern spor dallarında sakatlanmaların yanı sıra bir de kas yorgunluğu yoğun biçimde görülmektedir. Antrenmansız ya da yetersiz antrenman yapan sporcularda ortaya çıkar ( halk dilinde hamlık diye adlandırılır). Bu tür durumlarda rahatsızlık veren kaslar her hareket denemesi sırasında ve dokununca ağrılı, bazen şiş ve serttir.  Kas yorgunluğunun hiçbir tedavi yapılmadan, salt istirahat ile 3-4 gün içinde geçtiği ve ağrıların dindiği bilinmektedir. Bu konudaki hızlandırıcı genel önlemler ise sauna, sıcak suda yüzme, ağrıyan kaslar üzerine ılık ıslak kompresler ve  hafif masaj. 
Söz kaslarla ilgili sorunlardan açılmışken, kas gerilmesi ve kas zorlanmasını da hatırlatmakta yarar var.  Gerilme, kas faaliyeti sırasında kas elastikiyetinin sınırına eriştiği, fakat bu sınırın aşılmadığı bir durum söz konusudur.  Kas gerilmesi kas liflerine paralel meydana gelir. Özellikle de kas-tendon bağlantı bölgelerine rastlar. 
Kas zorlanmasında ise birçok lif zarar görür. Kas zorlanmasında kas liflerinin sıklığı ve elastikiyeti zorlanır.  Bir de kas  yırtılması vardır ki bu sakatlık (Ümit’in başına gelen olay)  sıkça ve özellikle futbolcular, basketbolcular ve voleybolcular da görülür. Bu sakatlıkta elle hissedilebilen ve gözle görülebilen bir kas erimesi söz konusu olmaktadır. Yırtılma ilgili kas gruplarında şiddetli ağrı meydana getirir. Bu sakatlığın temelinde de yetersiz ısınma,  yorgunluk, eksik antrenman yatmaktadır.
Bu etkilerin yanı sıra beslenmenin düzensizliği ve yetersizliği de sporcular için sakatlanmaların artmasına yol açmaktadır. Düzenli yaşam tarzı ve sağlıklı beslenme ile uzun yıllar, sakatlıklardan kaçarak spor yapmak mümkün olabilmektedir. Bu nedenle sporcuların özellikle enerji veren gıdalarla bünyelerini güçlendirmeleri, olası halsizlik durumlarında ortaya çıkabilecek sakatlanmaları en aza indirmektedir. Spor nasıl bir enerjiye ihtiyaç duyuyorsa, bu enerji için en gerekli yakıtta tüketilen gıdalardır.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.