Gıda Hattı

Tarımsal arazilerin mülkiyet devrinde yeni kriterler!

8 Aralık 2021, 08:49
Paylaş
Tarımsal arazilerin mülkiyet devrinde yeni kriterler!

Tarım ve Orman Bakanlığı, tarımsal arazilerin mülkiyetinin devrine ilişkin yönetmelikte değişikliğe gitti.

Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 8 Aralık 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.

“Vasıf değişikliği, asgari tarımsal arazi büyüklüğü” ibareleri yönetmeliğe girdi

Yapılan değişiklikle, tarımsal arazilerin değerlemesi konusunda, “vasıf değişikliği, asgari tarımsal arazi büyüklüğü,” ibareleri de ilgili maddelere eklendi.

Yönetmelikte tarım arazilerinin değeri tanımlaması; “Tarım arazilerinden elde edilecek yıllık ortalama net gelirin, kapitalizasyon oranı kullanılarak hesaplanan değerini,” olarak değiştirildi.

Madde başlığı “Tarım arazilerinin değerlemesinin yapılması” şeklinde değiştirilen Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre,

Tarım arazilerinin değerlemesi

Tarım arazilerinin gelir değeri, değerleme tarihinde, arazilerin optimum koşullarda işletilmesi halinde elde edilecek yıllık ortalama net gelire göre hesaplanacak. Üretim dönemlerine ait gayrisafi üretim değerlerinin hesaplanmasında, çiftçi eline geçen ürün fiyatları ile verimler dikkate alınacak. Çiftçi eline geçen ürün fiyatlarında TÜİK verileri ile Bakanlık sistemlerindeki veriler esas alınacak. Ürün deseni ve verimlerin hesabında, değerlemesi yapılacak arazinin veya bu arazilere benzer özellik arz eden yöredeki diğer arazilerin Bakanlık sistemlerindeki arazilerde yetiştirilen ürünlerin münavebe dönemine göre yıllık kayıtları esas alınarak belirlenecek.

Değerleme yapılan yıl içinde çiftçi eline geçen ürün fiyatlarıyla, arazilerde yetiştirilen ürünlerin münavebe dönemine göre yıllık verim ortalamaları çarpılarak araziden elde edilen yıllık gayrisafi üretim değeri hesaplanacak. Bakanlıkça değerlemesi yapılacak tarım arazilerinde mutat münavebeye giren ürünler için yıllık üretim masraflarının, yıllık gayrisafi üretim değerinden çıkartılması sonucu, ürünlerin yıllık net geliri tespit edilecek.

Ortalama net gelir hesaplaması

Değerlemesi yapılacak arazide münavebeye giren ürünler dikkate alınarak, Bakanlık kayıtlarındaki söz konusu arazide yetiştirilen ürün verim değerleri kullanılarak yıllık ortalama net gelir tespit edilecek.

Meyve bahçelerinde; tesis, artış, normal üretim ve eksiliş dönemleri dikkate alınarak, bu arazilerin ekonomik ömrü boyunca her yıla ait net gelirlerinden yararlanılarak değerleri belirlenecek. Meyvesiz ağaçlıklarda ise net gelir; ilk tesis yılı ile kesim yılı arasında ağaçlıktan elde edilen toplam gayrisafi üretim değeri ile aynı dönemde yapılan toplam tesis ve bakım masrafları arasındaki fark kadar olacak. Bunların dışında kalan tarla tarımı ürünlerinden uzun ömürlü olanlarında da ekonomik ömrü boyunca her yıl elde ettiği gayrisafi üretim değeri ve yıla düşen masraflar dikkate alınarak arazi değerlemesi yapılacak. Meyveli ve meyvesiz ağaçlıklarda hesaplanacak masraflar ve gelirler için Bakanlık verileri kullanılacak.

Tarımsal gelir değerine itirazlar

Tarımsal gelir değerine yapılacak itirazlar; hesaplamada kullanılan arazilerdeki ürün deseni ve verimleri, ürün maliyetleri ve çiftçi eline geçen fiyatlar üzerinden yeniden değerlendirilecek. Arazilerin ürün desenine, masraflarına ve çiftçi eline geçen fiyatlara yapılacak itirazlarda Bakanlık ve TÜİK sistemlerindeki kayıtlar esas alınacak.

Arazi değerlemesinde kullanılacak kapitalizasyon oranı Bakanlık sistemindeki kayıtlar ile Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerinden temin edilecek.

Asgari tarımsal arazi büyüklükleri

Başlığı “Yeter gelirli ve asgari tarımsal arazi büyüklükleri” olarak değiştirilen 6’ıncı maddeye eklenen fıkralara göre,

Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar ve örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektar olacak.

Gerçek veya tüzel kişilerin sahip olduğu tarımsal arazi miktarının yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin üzerinde olması halinde, sahip olunan arazi miktarının yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin altına düşmemesi şartı ile asgari tarımsal arazi büyüklükleri veya üzerinde hisselendirme yapılabilecek. Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin altındaki tarım arazilerinde hisselendirme işlemi yapılamayacak.

Yönetmeliğin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “on km’den” ibaresi “üç km’den” olarak değiştirilirken, aynı fıkranın (c) bendinde yer alan “tarımsal arazilerin” ibaresinden sonra gelmek üzere “toplamının ekonomik bütünlük değerlerini karşılaması durumunda” ibaresi eklendi ve aynı maddenin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırıldı.

Mülkiyet devir taleplerinde yapılacak işlemler

Yönetmeliğin 8’inci maddesi ise değişikliği ile tarımsal arazilerin her türlü mülkiyeti devir taleplerinde;

Tarım arazilerinde; ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, elbirliği mülkiyetinin devri, paylı mülkiyet olarak intikal, taksim ve vasıf değişikliği taleplerinde Bakanlık il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin görüşü alınarak işlem yapılması gerekecek.

Paylı mülkiyetli taşınmazlarda, payın tamamının hisselendirilerek diğer paydaşların hisseleriyle birleştirilmesi durumunda, bu işlemler Bakanlık il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin görüşü alınmaksızın tapu müdürlükleri tarafından doğrudan karşılanabilecek.

Paylı mülkiyetli taşınmazlarda, payın bir kısmının hisselendirilerek diğer paydaşlara kısmen devrinin söz konusu olması halinde, Bakanlık il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin görüşü alınarak işlem yapılması gerekecek.

Paylı tarım arazilerinde, kendisine kalan pay miktarının asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altına düşürülmemesi kaydıyla bir veya birden fazla paydaşa devrine izin verilecek.

Hazine arazilerinin satışa konu olması durumunda, asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin altına düşmeyecek şekilde ifrazına ve satılan hisse miktarına bakılmaksızın hisseli satışına izin verilecek.

Tarım arazilerinde vasıf değişikliği

Yönetmeliğin 9’uncu maddesine yeni fıkraların eklenirken, başlığı “Tarım arazilerinde vasıf değişikliği” olarak değiştirilen 13’üncü maddeye göre;

Tarım arazilerinde vasıf değişikliği işlemleri Bakanlık ve Bakanlık adına il veya ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin iznine tabi olacak, vasıf değişikliği, tapudaki tarımsal arazi vasfının diğer bir tarımsal arazi vasfına dönüştürülmesi olarak değerlendirilecek.

Tarım arazisi dikili vasfı kazandıktan sonra; üzerindeki çok yıllık meyveli ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerde kesme-sökme yapılsa dahi, beş yıl dolmadan vasıf değişikliği yapılamayacak. Bu süre sonunda hazırlanacak teknik raporla mevcut durumu tespit edildikten sonra vasıf değişikliği yapılabilecek.

Dikili Arazilerde Yetişen Türler İçin Tablo ile Sulu ve Kuru Koşullarda Yetişen Türler İçin Tablonun ekinde yer aldığı yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.