Gıda Hattı

Tarım sektörü 2018’den ne bekliyor?

4 Ocak 2018, 14:36
Paylaş
Tarım sektörü 2018’den ne bekliyor?

Çiftçinin bütün zor şartlara rağmen üretimden kopmadığını, çalıştığını, ürettiğini ancak yeterince kazanamadığını belirten Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, “ Yeterli destek verilirse, ülkemiz dünya çapında bir üretime ulaşabilir, ihracatta ön sıralarda yer alabilir. Böyle hareket ettiğimiz takdirde, 2018 yılı çok daha iyi bir yıl olacaktır” dedi.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, düzenlediği basın toplantısında, tarımda 2017 yılını değerlendirdi, 2018 beklentilerini dile getirdi ve üretici-market fiyatlarını açıkladı.

semsi-bayraktar-gidahatti

Gıda fiyatlarındaki değişimler

Bayraktar’ın verdiği bilgiye göre, Aralık ayında fiyatı en fazla artan ürün, marketlerde yüzde 20,63 ile marul, üreticilerde ise yüzde 19,39 ile mandalina olurken, marketlerde yüzde 20,51 ile kabak, üreticilerde yüzde 40,49 ile karnabahar fiyat düşüşünde ilk sırayı aldılar.

Aralık ayında üretici ve market arasındaki en fazla fiyat farkı yüzde 371,59 ile portakalda görüldü.

2017 yılında, fiyatı en fazla artan ürün, marketlerde yüzde 50,34 ile mandalina, üreticide yüzde 114,93 ile elma olurken, fiyatı en fazla düşen ürün ise marketlerde yüzde 40,57 ile ve üreticilerde yüzde 62,46 azalışla karnabahar oldu.

“Çiftçi de tüketici de mağdur”

Üretici ile market fiyatları arasındaki tutarsızlığın sürdüğüne dikkat çeken Bayraktar, “Bu durum sürdürülemez. Devam ederse, önünde sonunda çiftçimizin üretimden kaçınmasıyla sonuçlanır. Çiftçimiz de istikrarlı bir gelir elde etmeli, tüketicimiz de makul fiyatlarla ürün tüketebilmelidir. Görünen o ki 2017 yılında da tüketicimiz, üretici fiyatlarının çok üzerinde bir bedelle ürün alabilmiştir. Mevcut durumdan hem çiftçimiz hem de tüketicimiz mağdurdur” dedi.

gida-market-alisveris-gidahatti“Sürdürülebilir tarımı gerçekleştirmek zorundayız”

Nüfus artışı, tüketim alışkanlıklarının değişmesi, küresel ısınma nedeniyle gıdaya ulaşmanın önümüzdeki yıllarda daha zor ve pahalı hale geleceğini bildiren TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, şunları kaydetti:

“Yapılan hesaplamalara göre, dünya nüfusu 2050 yılına kadar 2 milyar artarak 9,6 milyara ulaşacak. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, 2050 yılına kadar mevcut gıda tüketiminin yüzde 60 oranında artacağını tahmin ediyor. Buna karşın, dünyada tarım alanları sınırlı, toplam karasal alanın yüzde 10’unda tarım yapabiliyoruz. Verimliliği artırmak tek yol olarak görünüyor. Tarım alanlarını kirlenmeden uzak tutmak, çölleşmeyi önlemek, korumak ve sürdürülebilir tarımı gerçekleştirmek zorundayız.

Türk tarımı gerçekleştirdiği üretim, sağladığı istihdam ve ihracatla ülke ekonomisindeki önemini koruyor. 2017 yılı Eylül ayı sonu itibarıyla tarımın gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) içindeki payı, 2016 yılındaki gibi yüzde 6,2 düzeyinde gerçekleşti. 2016 yılının tamamında yüzde 2,6 küçülen tarım sektörü, bu yılın Ocak-Eylül döneminde yüzde 3,3 büyüme yaşadı.

Tarımdaki büyümenin temel nedeni, baz etkisinin yanı sıra bitkisel üretimde yaşanan artış oldu. Hayvancılıkta da üretim artışı özellikle tavuk eti ve yumurtada sürerken, kırmızı et ve sanayiye aktarılan sütte düştü.

tarim-iscileri-gidahattiTarımın istihdamdaki önemi

Tarım sektörü, istihdamdaki önemini koruyor. Eylül ayları itibarıyla 2016’da yüzde 20,5 olan tarımın istihdamındaki payı, 2017’de ise yüzde 20,3 olarak gerçekleşmiştir. Tarım, işsizliği 2,2 puan düşürerek yüzde 12,8’den yüzde 10,6’ya çekmiştir.

Unutulmamalıdır ki tarım sektörü, mevsim şartlarına göre, 4,9-6 milyon arasında değişen çalışanla, Mayıs ayından Ekim ayına kadar her ay imalat sektöründen daha fazla istihdama ulaşmaktadır.

“Tarım ve gıda ithalatındaki artışa önlem alınmalı”

Tarım ve gıdada ihracat, 2016 yılında başlayan Rusya ambargosundan ve komşu ülkeler Irak ve Suriye’deki iç karışıklıklardan çok etkilenmiştir.  Tarım ve gıdada Ocak-Kasım dönemleri itibarıyla dış ticaret fazlası, 2016 yılında 4,6 milyar dolarken, 2017 yılında 3,95 milyar dolara indi.

2017 yılı içinde Rusya ambargosunun birkaç ürün hariç kalkması ve ihracatın çoğu üründe yeniden başlaması çiftçimizi bir nebze de olsun rahatlatmıştır. Domateste 50 bin tonluk kota ve birkaç firmaya ihracat izni verilmesi uygulaması kaldırılmalıdır.

Tarımdaki ithalat önemli bir sorun haline gelmeye başlamıştır. İthalat, ihracattan daha fazla artmakta, tarımın verdiği dış ticaret fazlası azalmaktadır. Acilen tarım ve gıdadaki ithalat artışına önlem alınmalı, yurt içi üretim daha fazla desteklenmelidir.”

tarim-destek-gidahattiTarımsal desteklemeler

Tarımın maliyet unsurlarını mazot, gübre, tohum, ilaç, elektrik gibi girdiler olarak sıralayan Bayraktar, üretim maliyetlerinin azaltılması, girdi fiyatlarının makul düzeylere çekilmesi gerektiğini söyledi. Bayraktar, şöyle devam etti:

“Henüz rakamlar kesinleşmese de 2016 yılında 11,5 milyar lira olan tarımsal destek bütçesi, 2017 yılında yüzde 11,1 artarak, 12,8 milyar liraya çıktı.  2018 yılında tarım destekleri yüzde 13,7 artışla 14,5 milyar liraya çıkmıştır.

Gübre desteği 2016’da 880 milyon, 2017’de ise 800 milyon lira, mazot desteği 2016’da 720 milyon, 2017’de 700 milyon lira oldu. 2018 yılında gübreye 953 milyon, mazota 1,5 milyar lira destek bütçesi ayrılmıştır.

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bu nakdî desteğin yanında ihracat teşvikleri, kredi sübvansiyonları, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) ve Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) gerçekleştirmiş olduğu alımlar, arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri gibi birçok kalemi de çiftçiye destek olarak görmektedir.

Alan bazlı tarımsal desteklerin 2018 yılında yüzde 28,2 artarak 3,18 milyar liradan 4,08 milyar liraya; prim desteklerinin yüzde 6,3 oranında artarak, 3,34 milyar liradan 3,55 milyar liraya çıkacağı tahmin edilmektedir.

Hayvancılık desteklerinin ise 2018 yılında yüzde 5,8 artışla 3,82 milyar liradan 4,04 milyar liraya çıkacağı öngörülmektedir.

Kırsal kalkınma amaçlı tarımsal destekleme bütçesinde yüzde 20 artışla 1,44 milyar liradan 1,72 milyar liraya çıkacağı tahmini yapılmaktadır.

Tarım sigortası destekleme hizmetleri bütçesinin yüzde 10,7 artışla 0,87 milyar liradan 0,96 milyar liraya yükseleceği öngörülmektedir.

Diğer tarımsal amaçlı desteklerin ise yüzde 26,5 artışla 0,14 milyar liradan 0,17 milyar liraya çıkacağı hesaplanmaktadır.”

Tarım kredileri

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre, 2017 Eylül ayı itibarıyla, tarım ve balıkçılık sektörüne kullandırılan nakdi kredi miktarı, 83,2 milyar lira oldu. Toplam 83,2 milyar liralık kredinin, 56,6 milyar lirası kamu bankaları tarafından, 10,1 milyar lirası yerli özel bankalar, 16,5 milyar lirası ise yabancı bankalar tarafından kullandırılırken, Tarım Kredi Kooperatifleri ise 2017 yılı Eylül ayı itibariyle yaklaşık 7,3 milyar kredi kullandırmıştır.”

semsi-bayraktar-basin-toplantisi-gidahatti2018 yılı beklentileri

TZOB Başkanı Bayraktar, 2018 yılı için beklentilerini de şöyle açıkladı:

“Çiftçimize verilen doğrudan desteklerin Tarım Kanununda öngörüldüğü gibi gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 1’ine çıkarılması, sektörümüzün önünü açacak önemli bir gelişme olacaktır.

Çiftçilerimiz sanki zirai kazanç elde ediyormuş gibi desteklerden yüzde 4 oranında stopaj kesilmektedir. Bu kesinti kaldırılmalıdır. Çiftçilerimizin ekim yapmadan alacağı desteği bilmesi gerekir.

Üreticimizin en önemli sorunlarından biri fiyat ve gelir istikrarsızlığıdır. Gelişmiş ülkelerde planlama ve talebe uygun üretim esastır. Üretici birlik ve kooperatifleri, güçlü yapılarıyla piyasayı regüle edebilmektedir. Bizde böyle bir yapı oluşmadığı için, çiftçimiz üretim planlaması yapamıyor, ürününü etkili bir şekilde de pazarlayamıyor. Ürün para edince o ürüne yönelen çiftçimiz, talebin üzerinde üretim nedeniyle fiyatlar düşünce başka ürüne yöneliyor. Çiftçimizin üretimden kaçtığı üründe üretim azalınca bu kez fiyatlar yükseliyor. Her iki durumda da çiftçimiz yeterli geliri elde edemiyor, kısır döngü sürüp gidiyor.

2017 yılında Milli Tarım Politikasıyla 941 havzada 21 ürün desteklenmesi uygulaması başlatıldı. Planlı bir üretim yapıldığında, üretici gelir, ürünler fiyat istikrarına kavuşacaktır.

TMO, gerektiğinde zaman geçirmeden piyasaya müdahale etmeli, müdahale alım fiyatını belirlerken, maliyetleri, enflasyonu ve refah payını göz önünde bulundurmalıdır. Hasat dönemlerinde ithalat söylem ve uygulamaları ülke gündeminden çıkarılmalıdır.

Zeytin ve zeytinyağında ithalata izin verilmemelidir.

İhracatımız açısından çok önemli olan fındık, kuru üzüm, incir, kayısı, Antep fıstığı gibi ürünlerde, fiyat istikrarı sağlanmalı, ihracatta mevcut pazarlar korunurken, yeni pazarlar araştırılmalı, ihracat destekleri artırılmalı, ürünler katma değer kazandırılarak ihraç edilmelidir.

Tüm bitkisel ürünlerimizde verimi artırmak üzere politikalar oluşturulmalıdır. Dış pazarların talep ettiği tür ve çeşitlere yönelik üretim artırılmalı, modern teknik ve teknolojiler kullanılmalıdır.

Artan ithalat da tarımımız açısından sorun teşkil etmektedir. İthalatın düşürülmesi için pamuk, yağlı tohumlar başta olmak üzere üretim açığımız bulunan ürünlerin üretime ağırlık verilmelidir. Bu ürünler daha fazla desteklenmelidir.”

Çiftçinin kredi borçları

Son yıllarda sürekli afetlerle uğraşmak zorunda kalan çiftçilerin çoğunun kredi borçlarını ödeyemediğine vurgu yapan Şemsi Bayraktar, çiftçi borçların yapılandırılmasıyla ilgili kanundan ve kredi borçlarının ertelenmesinden çiftçilerin önemli bir bölümünün yararlanamadığını söyledi. Bayraktar, şu taleplerde bulundu:

“Üst üste afet yaşayan çiftçilerimizin borçlarını bir defada ödeme imkanı yoktur. Doğal afet yaşayan çiftçilerimiz ile çeşitli nedenlerle borçlarını çevirmekte zorlanan çiftçilerimiz, ÇKS kaydı olsun olmasın kamu bankaları ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçları faizsiz olarak uzun vadeye yayılarak yapılandırılmalıdır. Özel bankaların da tarımsal kredilerde borç erteleme ve yapılandırma kapsamına alınması sağlanmalıdır. Üreticilerimize faizsiz yeni uzun vadeli kredi imkanları sunulmalıdır.

1990 yılından bu yana 4 milyon hektarın üzerinde tarım alanı kaybettik. Mevzuatta bulunan kamu yararı kavramı, arazileri tarım dışına çıkarmasında keyfi olarak kullanılmamalıdır.  Tarım dışına bir karış toprak bile çıkarılmamalı, ovalar hassasiyetle korunmalıdır.”

inek-sagim-sut-gidahattiSüt fiyatları

Süt üretimi ve fiyatlarının acil çözülmesi gereken bir sorun haline geldiğini bildiren TZOB Başkanı, süt/yem paritesine göre üreticinin eline geçen çiğ süt fiyatının 1 lira 69 kuruş olması gerektiğini söyledi, “Sorunun çözümü için derhal çiğ süt fiyatları tekrar gözden geçirilmeli ve makul düzeylere çıkarılmalıdır” dedi.

Hayvancılıkta yerli üretim korunmaz, üretim sekteye uğratılır, ahırlara yeni besi hayvanları konulmaz, besici üretimden kaçarsa etin daha pahalı yenileceğini kaydeden Bayraktar, “Yerli üretimi artırmamız ve ithalata son vermemiz şarttır. Hayvancılıkta daha fazla üretim için hayvan sayısını ve verimliliği artırmak zorundayız” diye konuştu.

Bayraktan Okul Sütü ve Okul Üzümü programlarının her iki sömestri de kapsayacak şekilde genişletilmesi ve peynir, yoğurt gibi süt ürünleriyle çeşitlendirilmesini istedi.

Kanatlı sektörünün başta Ortadoğu olmak üzere çok sayıda ülkenin kanatlı eti ve yumurta ihtiyacını karşılayabileceğinin altını çizen Bayraktar, “Sektörde üretim de ihracat da artarken, üreticinin kar marjındaki sorunun devam etmesi kabul edilebilir bir durum değildir. Mevcut kar marjlarıyla üretici, yatırım karşılığını 30 yılda ancak alabilmektedir. Bu sürdürülebilir değildir” diye konuştu.

“Çiftçi üretimden kopmuyor”

Ülke tarımının önemli sorunları bulunmakla birlikte çok da büyük bir potansiyeli bulunduğunu vurgulayan TZOB Başkanı, “Çiftçimiz, bütün zor şartlara rağmen üretimden kopmuyor. Çalışıyor, üretiyor ama yeterince para kazanamıyor. Çözülmesi gereken yapısal sorunlarımız var. Maliyetler çiftçilerimizi zorluyor. Yeterli destek verilirse, ülkemiz dünya çapında bir üretime ulaşabilir, ihracatta ön sıralarda yer alabilir. Bunun için, sorunlara yoğunlaşmalı, milletçe el ele omuz omuza vermeli, birlik ve beraberliğimizi korumalıyız. Böyle hareket ettiğimiz takdirde, 2018 yılı çok daha iyi bir yıl olacaktır” dedi.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.