Gıda Hattı

Sütün beslenmedeki yeri ne olmalı? Uzm. Diyetiysen Selahattin Dönmez anlattı…

24 Eylül 2021, 17:37
Paylaş

Süt ve süt ürünleri aslında dengeli beslenmenin tartışmasız bir parçası. Ancak doğru-yanlış her türlü bilginin birbirine karıştığı bir ortamda, süt ürünlerinin de beslenmedeki yeri tartışılıyor.

Yine sıkça sorduğunuz ve malesef sürekli olarak bilimsel olmayan bir şekilde tartışılan farklı bir konuyu açıklamak istiyorum.

“Beslenme camiası, sütü tartışmıyor”

Süt içmeli mi? Süt içmemeli mi? Bu konu beslenme camiasının tartıştığı bir konu değildir. Biz Beslenme Uzmanları sütün sağlıklı her birey için aynen kırmızı et, balık, sebze, meyve, tam buğday ekmek, fındık gibi her doğal ve sağlıklı bir besin olarak yaşam boyu UYGUN, YETERLİ miktarda günlük beslenmemizde yer almasını isteriz.

Süt içmek önemli ama içmeyenler için süt ürünlerinden yoğurt, peynir, kefir, ayran da aynen sütün en değerli alernatifi olup bu besinlerle ikame edebilir, etmelidir diyebilirim.

Mesela ben bir süt severim ve her gün mutlaka 1 su bardağı tüketirim. Sıcak, ılık, soğuk benim için fark etmez ve muhakkak 1 tatlı kaşığı bal ya da bol ham kakao ekleyerek hatta çok da severek içerim.

Süt içemeyenler için bilimsel öneriler

Tam yağlı süt diyabetten korur, insülin direncini kırar, kalp hastalığını önler. Ayrıca kolon kanserine karşı kalkan görevi görür.

Süt ve süt ürünleri sağlıklı beslemenin en önemli yapı taşlarıdır.

Doğuştan genetik geçişli bir metabolik hastalık olan Galaktozemi hastalarında, anne sütü dahil tüm süt ürünleri kontrendikedir. Yani asla tüketilmemelidir.

Fakat sağlıklı bireyler dışında primer ya da sekonder laktoz intoleransına sahip olan bireyler, inflamatuar bağırsak hastalıklardan olan Crohn, İrritabl Bağırsak Sendromu ve bazı Çölyak hastalarında eşlik eden laktoz intoleranslarda, yaşla birlikte bağırsaklarda azalan laktaz enzim aktivitesi kaybı yaşayanlarda süt veya süt ürünleri tüketimi, hastaya göre kaldırılabilmekte ya da sınırlandırma yapılabilmektedir.

Bu özel saydığım duruma sahip olanlar ya laktozsuz özel üretim ya da laktozu daha az olan keçi sütü gibi (kısrak sütünün de laktoz içeriği azdır) ile yapılan süt ürünlerini ya da sütün fermantasyonu sonucunda laktozu doğal olarak azalan yoğurt veya ayran veya kefiri bağırsaklarda tolere edebilecek kadar aktivitesine uygun miktarlarda tüketebilirler.

Laktoz intoleransının şiddeti yüksek ise, bu kişiler süt ve süt ürünlerini beslenmelerinden çıkarırken, yeterli kalsiyum desteğinin uygun mineral desteği ile sağlanması esansiyeldir.

"Mükemmel bir koruyucu"

Ancak bugün anlatmak istediğim konu, sağlıklı olan ve hiçbir süt ürününe karşı intoleransı bulunmayan kişilerde, bu besin grubunu tam yağlı olarak tüketmenin özellikle kardiyovasküler hastalıklar açısından mükemmel koruyucu bir seçim olduğudur.

21 Eylül 2021 tarihinde PLOS MEDICINE dergisinde yayınlanan en iyi meta-analiz bilimsel çalışmasında, süt ve süt ürünlerinde bulunan Tekli Doymuş Yağ Asitleri olan 15 karbonlu pentadekamoik asit, 16 karbonlu heptadekamoik asit ve trans palmitoleik asidin kalp hastalığına neden olan biyokimyasal belirteçleri iyileştirerek kardiyovasküler hastalıklardan koruduğunu tekrardan açık ve net bir şekilde kanıtlamıştır.

Sade süt ürünlerinde yoğun bulunan bu doymuş yağ asitleri diğer sağlıksız doymuş yağ asitlerine karın kalbe iyi gelirken, bu yağ asitlerini sadece süt ürünlerinden değil ayrıca bizlerin lif içeriği yüksek besin tükettiğimizde bağırsaklarda bakterilerin lifleri fermantasyonu sonucunda oluşan kısa zincirli yağ asitlerinden propiyonik asitten de tekli doymuş yağ asitlerini oluşturabildiği ve böylece kalp hastalıklarından korumada ikincil olarak yarar sağladığı belirtilmiştir.

"Özel bir durumunuz yoksa düzenli tüketin"

Bu sütte bulunan ve lifli beslenme ile de bir dizi metabolik yollar sonucunda da sentenlenilen tekli doymuş yağ asitleri insülin direncini kırmakta, inflamasyonu baskılamakta ve oksidatif stresi de azaltmaktadır.

Özel herhangi bir durumunuz yok ise süt ve süt ürünlerini yasaklamak bilimsel olarak doğru olmamakla birlikte, her gün düzenli olarak mutlaka yeteri miktarda doğal beslenmenizde bulundurmalısınız. Süt ve süt ürünlerini tercih ederken tam yağlı olanlarını tercih etmelisiniz.

Yazıda atıfta bulunulan bilimsel araştırmaya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yazarın Diğer Yazıları

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.