Gıda Hattı

Süt ürünlerinin zararları var mı?

17 Eylül 2021, 15:30
Paylaş
Süt ürünlerinin zararları var mı?
Süt ürünlerinin zararları var mı? Yaklaşık olarak 5 bin yıldan fazladır tüketilen süt ve süt ürünleri ile ilgili internet üzerinden birçok araştırma yapılıyor. Peki süt ürünlerinin zararları var mı? Süte alerjisi olanlar süt tüketirse ne olur? Süt ve süt ürünleri nedir?

Süt ürünlerinin zararları var mı? Yaklaşık olarak 5 bin yıldan fazladır tüketilen süt ve süt ürünleri ile ilgili internet üzerinden birçok araştırma yapılıyor. Peki süt ürünlerinin zararları var mı? Süte alerjisi olanlar süt tüketirse ne olur? Süt ve süt ürünleri nedir?

Süt; dişi memeli hayvanların yavrularını besleyebilmeleri için, meme bezlerinde meydana gelen ve yavru için lazım olan her çeşit besin maddesini içinde barındıran hafif sarımsı beyaz sıvıya verilen isimdir.

Süt ürünleri nelerdir?

  1. Süt
  2. Krema
  3. Peynir
  4. Yoğurt
  5. Kefir
  6. Tereyağı
  7. Ayran
  8. Labne
  9. Lor peyniri
  10. Ekşimik
  11. Dondurma

Neden süt tüketmeliyiz?

  • Çocukluk, gebelik-emziklilik ve yaşlılık dönemlerinde kemik sağlığına yararlı olduğu için,
  • Yüksek miktarda protein içerdikleri için,
  • Büyüme-gelişmeye katkısı olacak vitamin ve mineraller içerdikleri için,
  • Kalsiyum emilimi ve immün fonksiyonlar üzerine olumlu etkileri olduğu için,
  • Kan basıncını ve kanser riskini azalttığı için,
  • Vücut ağırlığının kontrolünde etkin olduğu için,
  • Diş çürüklerine karşı koruyucu olduğu için,
  • Enerji kaynağı oldukları için,
  • Beslenme değeri yüksek, doğal bağırsak florasının oluşmasına yardımcı olduğu için,
  • Diyete doğal destek oldukları için,
  • Osteoporozun oluşumunu engellediği için.

Süt satın alırken bunlara dikkat edin

  • Soğukta muhafaza edildiğinden emin olun.
  • Orijinal, sağlam ve kapalı ambalajlı ürünler tercih edin.
  • Çiğ süt almayın.
  • Açıkta satılan ürünleri tercih etmeyin.
  • İmal tarihi ve son kullanma tarihine bakarak satın alın.
  • Birkaç gün içerisinde tüketilecek miktarda alın.
  • Satın alındıktan sonra en kısa sürede buzdolabına koyun ve orada muhafaza edin.
  • Buzdolabında kapalı bir kapta veya orijinal ambalajında muhafaza edin.
  • Derin dondurucuda muhafaza etmeyin.
  • Oda sıcaklığında uzun süre bekletmeyin.
  • Pastörize veya UHT sütlerin evlerde tekrar kaynatılmasına gerek yoktur. İstenirse 45-50 C'ye kadar ısıtılabilir.
  • Özellikle tereyağı, yüksek sıcaklık, hava ve ışıktan daha çabuk etkilenir ve bozulur. Bu nedenle muhafaza şartlarına dikkat etmek gerekir.

Süt alerjisi nedir?

Süt alerjisi, vücudun bağışıklık sisteminin süt ve süt içeren ürünlere vermiş olduğu anormal tepkidir. Çocuklarda en sık görülen gıda alerjilerinden birisidir. İnek sütü, süt alerjisinin olağan nedenidir, fakat koyun, keçi, manda ve diğer memelilerin sütü de reaksiyona neden olabilir.

Alerjik reaksiyon genelde siz ya da çocuğunuz süt tükettikten hemen sonra ortaya çıkar. Süt alerjisinin belirti ve semptomları hafif ila şiddetli arasında değişir ve hırıltılı solunum, kusma, kurdeşen ve sindirim sorunlarını içerebilir. Süt alerjisi ayrıca anafilaksiye neden olabilir - şiddetli, hayatı tehdit eden bir reaksiyon.

Süt ve süt ürünlerinden kaçınmak, süt alerjisinin birincil tedavisidir. Neyse ki çoğu çocuk süt alerjisini aşıyor. Büyümeyenlerin süt ürünlerinden kaçınmaya sürmesi gerekebilir.

Süt alerjisi belirtileri

Kişiden kişiye değişiklik gösteren süt alerjisi semptomları, siz ya da çocuğunuz süt içtikten ya da süt ürünlerini yedikten birkaç dakika ila birkaç saat sonra ortaya çıkar.

Süt alerjisinin hemen belirti ve semptomları şunları içerebilir:

  • Kurdeşen
  • Hırıltı
  • Dudak veya ağız çevresinde kaşıntı veya karıncalanma hissi
  • Dudakların, dilin veya boğazın şişmesi
  • Öksürük veya nefes darlığı
  • Kusma

Gelişmesi daha fazla zaman alabilecek süt alerjisi belirtileri şunları içerir:

  • Kan içerebilen sıvı kıvamlı dışkı veya ishal
  • Karın krampları
  • Burun akması
  • Göz sulanması
  • Bebeklerde kolik

Süt alerjisi mi yoksa süt intoleransı mı?

Gerçek bir süt alerjisi, süt proteini intoleransı ve laktoz intoleransından farklıdır. Süt alerjisinin tam tersine, hoşgörüsüzlük bağışıklık sistemini içermez. Süt intoleransı, gerçek süt alerjisinden değişik bir tedavi gerektirir.

Süt proteini intoleransının ya da laktoz intoleransının yaygın belirti ve semptomları, süt ya da süt içeren ürünleri tükettikten sonra şişkinlik, gaz ya da ishal gibi sindirim sorunlarını içerir.

Anafilaksi

Süt alerjisi, solunum yollarını daraltan ve nefes almayı engelleyen, hayatı tehdit eden bir reaksiyon olan anafilaksiye neden olabilir. Süt, anafilaksiye sebep olan en yaygın üçüncü besindir (yer fıstığı ve ağaç yemişlerinden sonra).

Siz ya da çocuğunuzun süte reaksiyonu var ise, reaksiyon ne kadar hafif olursa olsun doktorunuza söyleyin. Testler, süt alerjisinin doğrulanmasına yardım edebilir, bu şekilde gelecekte ve potansiyel olarak daha kötü reaksiyonlardan kaçınabilirsiniz.

Anafilaksi, tıbbi bir acil durumdur ve epinefrin (adrenalin) iğnesi ile tedavi ve acil servise gitmeyi gerektirir. Belirtiler ve semptomlar süt tüketiminden hemen sonra başlar ve şunları içerebilir:

  • Nefes almayı zorlaştıran şişmiş bir boğaz dahil olmak üzere hava yollarının daralması
  • Yüz kızarması
  • Kaşıntı
  • Kan basıncında belirgin bir düşüş

Ne zaman doktora görünmeli

Siz ya da çocuğunuz sütü içtikten kısa süre sonra süt alerjisi semptomları yaşamaktaysanız, doktorunuza ya da bir alerji uzmanına görünün. Mümkünse, alerjik reaksiyon sırasında doktorunuzun tanı koymasına yardımcı olmak için doktorunuza görünün. Siz ya da çocuğunuz en temelfilaksi belirti ya da semptomları geliştirirseniz acil yardım alın.

Süt alerjisi nedenleri

Tüm gerçek gıda alerjilerine bir bağışıklık sistemi arızası neden olur. Süt alerjiniz var ise, bağışıklık sisteminiz belirli süt proteinlerini zararlı olarak tanımlar ve proteini (alerjen) nötralize etmek için immünoglobulin E (IgE) antikorlarının üretimini tetikler. Bu proteinlerle bir sonraki temasa geçtiğinizde, IgE antikorları onları tanır ve bağışıklık sisteminize histamin ve diğer kimyasalları salması için sinyal vererek bir dizi alerjik belirti ve semptomlara neden olur.

İnek sütünde alerjik reaksiyona neden olabilecek iki en temel protein vardır:

  •  Kazein, pıhtılaşan sütün katı kısmında (lor) bulunur
  • Peynir altı suyu, sütün kesilmesinden sonra kalan sıvı kısmında bulunur.

Siz ya da çocuğunuz sadece bir süt proteinine ya da her ikisine birden alerjiniz olabilir. Bu proteinlerden kaçınmak zor olabilir çünkü bazı işlenmiş gıdalarda da bulunurlar. Ve inek sütüne tepki gösteren çoğu insan koyun, keçi ve manda sütüne tepki verecektir. Daha az yaygın olarak, inek sütüne alerjisi olan kişilerin soya sütüne de alerjisi vardır.

Gıda proteinine bağlı enterokolit sendromu (FPIES)

Bir gıda alerjeni, kimi zaman gecikmiş gıda alerjisi olarak isimlendirilen duruma da neden olabilir. Herhangi bir yiyecek tetikleyici olabilse de, süt en yaygın olanlardan birisidir. Tepki, genelde kusma ve ishal, genelde dakikalar yerine tetikleyiciyi yedikten sonraki saatler içinde ortaya çıkar.

Bazı gıda alerjilerinin tam tersine, FPIES genelde zamanla düzelir. Süt alerjisinde olduğu gibi, FPIES reaksiyonunun önlenmesi süt ve süt ürünlerinden kaçınmayı içerir.

Risk faktörleri

Bazı faktörler süt alerjisi gelişme riskini artırabilir:

  • Diğer alerjiler. Süte alerjisi olan birçok çocuğun başka alerjileri de vardır. Diğer alerjilerden önce süt alerjisi gelişebilir.
  • Atopik dermatit. Yaygın, kronik bir cilt iltihabı olan atopik dermatiti olan çocukların gıda alerjisi geliştirme olasılığı çok daha yüksektir.
  • Aile öyküsü. Bir kişinin gıda alerjisi riski, ebeveynlerden birinin veya her ikisinin de gıda alerjisi veya saman nezlesi, astım, kurdeşen veya egzama gibi başka türde bir alerji veya alerjik hastalığı varsa artar.
  • Yaş. Süt alerjisi çocuklarda daha yaygındır. Yaşlandıkça, sindirim sistemleri olgunlaşır ve vücutlarının süte tepki verme olasılığı azalır.

Komplikasyonlar - Süt alerjisi yan etkileri

Süte alerjisi olan çocukların, aşağıdakiler de dahil olmak üzere bazı başka sağlık sorunları geliştirme olasılığı daha yüksektir:

  •  Yumurta, soya, yer fıstığı ve hatta sığır eti gibi diğer yiyeceklere karşı alerjiler
  • Saman nezlesi - evcil hayvan kepeği, toz akarları, çimen poleni ve diğer maddelere karşı yaygın bir reaksiyon

Önleme

Bir gıda alerjisini önlemenin kesin bir yolu yoktur, fakat bunlara sebep olan yiyeceklerden kaçınarak reaksiyonları önleyebilirsiniz. Siz ya da çocuğunuzun süte alerjiniz olduğunu biliyorsanız, süt ve süt ürünlerinden uzak durun.

Yiyecek etiketlerini dikkatli bir şekilde okuyun. Konserve ton balığı, sosis ya da süt dışı ürünler gibi beklenmedik yerlerde bulunabilen bir süt türevi olan kazeini arayın. Restoranlarda sipariş verirken malzemeleri sorgulayın.

Süt kaynakları

Süt ürünlerinde alerjiye neden olan süt proteinlerinin bariz kaynakları bulunur.

  • Tam yağlı süt, az yağlı süt, yağsız süt, ayran
  • Tereyağı
  • yoğurt
  • Dondurma
  • Peynir ve peynir içeren her şey

Süt, unlu mamuller ve işlenmiş etler de dahil olmak üzere işlenmiş gıdalarda bir bileşen olarak kullanıldığında belirlenmesi daha zor olabilir. Gizli süt kaynakları şunları içerir:

  • Kesilmiş sütün suyu
  • Kazein
  • Laktoz ve laktat gibi "lakt" ön ekiyle yazılan içerikler
  • Çikolata, nuga ve karamel gibi şekerler
  • Protein tozları
  • Yapay tereyağı aroması
  • Yapay peynir aroması
  • Hidrolizatlar

Bir yiyecek "sütsüz" ya da "süt içermeyen" olarak etiketlenmiş olsa bile, alerjiye sebep olan süt proteinleri içerebilir - bu sebeple etiketi dikkatli bir şekilde okumanız gerekir. Şüpheniz olduğunda, bir ürünün süt bileşenleri içermediğinden emin olmak için üreticiyle iletişime geçin.

Dışarıda yemek yerken, yiyeceklerin nasıl hazırlandığını sorun. Bifteğinizin üstünde erimiş tereyağı var mı? Deniz ürünleriniz pişirmeden önce süte batırıldı mı?

Ciddi bir alerjik reaksiyon riski altındaysanız, acil epinefrin (adrenalin) taşıma ve kullanma konusunda doktorunuzla konuşun. Zaten şiddetli bir reaksiyon geçirdiyseniz, başkalarının sizin bir gıda alerjiniz olduğunu bilmesini sağlamakta olan bir tıbbi uyarı bileziği ya da kolye takın.

Bebekler için süt alternatifleri

Süte alerjisi olan çocuklarda emzirme ve hipoalerjenik formül kullanımı alerjik reaksiyonları önleyebilir.

Emzirmek , bebeğiniz için en iyi beslenme kaynağıdır. Özellikle bebeğinizin süt alerjisi geliştirme riski yüksek ise, mümkün olduğu kadar uzun süre emzirmeniz önerilir.

Hipoalerjenik formüller, kazein ya da peynir altı suyu gibi süt proteinlerini parçalamak (hidrolize etmek) için enzimler kullanılarak üretilir. Diğer işlemler, ısı ve filtrelemeyi içerebilir. İşleme düzeylerine bağlı şekilde ürünler, kısmen ya da büyük ölçüde hidrolize olarak sınıflandırılır. Ya da temel formüller olarak da adlandırılabilirler.

Bazı hipoalerjenik formüller süt bazlı değildir, bunun yerine amino asitler içerir. Kapsamlı hidrolize ürünlerin beraberinde, amino asit bazlı formüllerin alerjik reaksiyona neden olma olasılığı en düşük olanlardır.

Soya bazlı formüller , süt yerine soya proteinine dayanır. Soya formülleri beslenme açısından eksiksiz olacak biçimde güçlendirilmiştir - fakat maalesef süt alerjisi olan bazı çocuklar da soyaya karşı alerji geliştirir.

Emziriyorsanız ve çocuğunuzun süte alerjisi var ise, anne sütünüzden geçen inek sütü proteinleri alerjik reaksiyona neden olabilir. Süt içeren tüm ürünleri diyetinizden çıkarmanız gerekebilir. Çocuğunuzun süt alerjisi olduğunu ve emzirmeden sonra alerji belirti ve semptomları geliştirdiğini biliyorsanız ya da şüpheleniyorsanız, doktorunuzla konuşun.

Siz ya da çocuğunuz sütsüz bir diyet uyguluyorsanız, doktorunuz ya da diyetisyeniniz beslenme açısından dengeli öğünler planlamanıza yardım edebilir. Siz ya da çocuğunuzun, sütte bulunan kalsiyum ve D vitamini ve riboflavin gibi besinleri değiştirmek için takviyeler almanız gerekebilir.

Süt ürünlerinin zararları var mı?

Süt ve süt ürünleri çocukluk ve yetişkinlik döneminde gelişim için en elzem besinlerdendir. Sağlıklı fertlerin yeterli ve dengeli beslenmesi için tüketilmesi tavsiye edilen süt miktarı yaş, cinsiyet ve fizyolojik duruma göre farklılık göstermektedir. Kalsiyum gibi spesifik besin öğesi desteği almak yerine besin olarak süt tüketmenin hastalık ve sağlık açısından daha etkin olduğu dikkatleri çekmiştir. Özellikle protein için iyi bir kaynak olan süt proteininin biyolojik değeri 10 üzerinden 9 olup bir hayli yüksektir. Bir çok kronik hastalıklar ile de olumlu ve olumsuz ilişkileri de bulunur.

Bunlardan bazıları;

  • Hipertansiyon
  • Kanser
  • Osteoporoz
  • Kalp – Damar hastalıkları
  • Obezite ‘dir.

Hipertansiyon ve süt ilişkisi

Beslenme açısından süt ve süt ürünleri tüketiminin kan basıncı üzerine etkileri bir hayli fazladır. Kalsiyum, magnezyum ve fosforun az tüketimi bireysel ya da toplumsal olarak arteriyel kan basıncı artışı ve hipertansiyon insidansı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Yapılan çalışmalarda anti hipertansiyon özellikler gözlemlenmiştir. Bu özellikler süt ve süt ürünlerinin içeriğindeki kalsiyum ve potasyum ile temin edilmektedir.

Azalan kalsiyum alımı arteriyel kan basıncını artırmaktadır. Bu minerallerin alımı arttırılarak kan basıcında azalma sağlanabilmektedir. Hamilelik döneminde yeterli kalsiyum alımının bebeğin kan basıncı üzerine de etkili olabileceği belirtilerek konu ile alakalı geniş çaplı araştırmalara gereksinim vardır.

Kanser ve süt ilişkisi

Süt ve kanser ilişkisinin tam olarak açıklanabilmesi için yeterli çalışmalar yoktur. Ancak kolon sağlığı ve kolon kanseri açısından koruyucu bir etkisi vardır.

Kalp damar hastalıkları ve süt ilişkisi

Süt ve süt ürünlerinden, özellikle tereyağından çok fazla yağ alımı olmaktadır. Ancak sütten zarar görecek kadar yağ alımı çok yüksek miktarlarda tüketim ile olmaktadır. Bunun yanında bileşimindeki kolinden ötürü kolesterolün damar çeperinde birikimine zıt etkide bulunan lesitin’in de sütte kolesterole oranla çok daha fazla bulunuşu da göz önüne alınarak artık süte ve tereyağına kolesterorden ötürü dolaşım sistemi rahatsızlıklarında olumsuz besin ;maddeleri olarak pek bakılmamaktadır. Süt ürünlerini bütünüyle kesersek et, meyve ve sebzeler vasıtası ile ne gerekli kalsiyum ne de yeterli riboflavin alınabilir.

Osteoporoz ve süt ilişkisi

Osteoporoz kemik yoğunluğunun azalması ile alakalı bir kemik hastalığıdır. Kemik yoğunluğu açısından elzem olan temel besin öğeleri kalsiyum, fosfor ve D vitamini olup kaynakları süt ve süt ürünleridir. Kemik sağlığı için kalsiyumun dışında yağ, karbonhidrat ve protein gibi makro besin öğeleri ile fosfor, magnezyum, flor, bakır ve çinko gibi sütün bileşiminde bulunan mikro besin öğeleri de önemlidir.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.