Şekerler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Şeker Nedir?

4634 sayılı Şeker Kanunu’na göre şeker “beyaz şeker (standart, rafine, küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakkaroz ile nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakkaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubu” şeklinde tanımlanmıştır.

Genel tanımıyla ile ise şeker gıdalara tatlılık vermesi amacı ile kullanılan, bitkisel kökenli, düşük yoğunluklu tatlandırıcıların ortak adıdır.

Şeker Nelerden Üretilir?

Gıdalarda kullanılan şekerler dünyada üç hammaddeden üretilir: Şeker kamışı, şeker pancarı ve nişasta. Dünyada en büyük payı tropik bölgelerde zahmetsizce yetiştirilen şeker kamışından elde edilen şeker alır. Daha küçük bir pay ise şeker kamışının yetişmediği kuşakta ekilen şeker pancarından üretilen şekerdir. Bunları çoğunlukla mısır ve daha az olmakla birlikte patates ve tapyoka gibi nişasta içeren bitkilerden elde edilen nişastanın işlenmesi yolu ile üretilen nişasta bazlı şeker takip eder.

Şeker diyabete neden olur mu?

Şeker tüketildiğinde kan şekerini normal seviyeye indirmek için insülin gerekmektedir. Diyabetin ortaya çıkma nedeni beslenmedeki aşırı şeker değil insülin eksikliğidir. Diyabeti olan birisinin yeme sıklığı ve miktarını ve şeker dahil olmak üzere alınan karbonhidrat tipini doğru yönetmesi önemlidir. Bu unsurlara dikkat edilerek vücudun kan şekeri kontrolü sağlanabilir.

Sakaroz (Sakkaroz, Sükroz) Nedir?

Kamış ve pancar bitkilerinin öz suyundan elde edilen, çoğunlukla kristal halde piyasa sunulan, her bir molekülü bir molekül glukoz (kan şekeri) ve bir molekül fruktozdan (meyve şekeri) oluşan, sofra şekeri, beyaz şeker gibi adlarla da anılan şekerin kimyasal adıdır. Her tür gıda ve içecekte kullanılmaktadır.

Glukoz Nedir?

Şekerlerin ve nişasta dahil diğer birçok karbonhidratın yapısında bulunan 6 karbonlu bileşiktir. Kan şekeri olarak da anılan glukoz vücudumuzun ve daha önemlisi beynimizin temel enerji kaynağıdır.

Fruktoz Nedir?

Bitkilerce üretilen, glukoz ile aynı atom sayısında fakat farklı yapıda olan bir şekerdir. Meyveler başta olmak üzere birçok bitki tarafından doğal olarak üretilir, sofra şekerinin yapısında bulunur.

Nişasta Bazlı Şeker Nedir?

Nişastanın doğal enzimler yoluyla glukoz ve fruktoza dönüştürülmesi sonucu elde edilen şekerdir. Genellikle sıvı olarak üretilir. Farklı kompozisyonlarda üretilebilmekle birlikte gıdalarda kullanılan iki çeşidinden biri %55 fruktoz %41 glukoz, diğeri %42 fruktoz, %53 glukozdan oluşur. Bunlardan birincisi (HFCS-55) sakaroz ile aynı tada sahipken diğeri (HFCS-42) daha az tatlıdır. HFCS-55 daha ziyade içeceklerde, HFCS-42 katı gıdalarda kullanılır.

Sakaroz ile Nişasta Bazlı Şeker Arasında Fark Var mıdır?

Yoktur. Sakaroz sindirim sisteminde işlenerek glukoz ve fruktoza parçalanmaktadır. Nişasta bazlı şekerler olan HFCS-42 ve HFCS-55 ise mısırdan elde edilen nişastadan üretilmekte, sakarozdakine benzer oranda glukoz ve fruktoz içermektedir. Bunların her ikisi de sindirim sisteminde hızla emilerek kan dolaşımına karışmaktadır. Kan dolaşımına girdikten sonra bu iki şeker aynı şekilde işlem görmektedir. Amerikan Diyetetik Derneği’nin 2008 yılı açıklamasına göre bu iki şekerin besin değeri birbirine eşittir ve her ikisinin de gramında 4 kilokalori bulunur.

Şeker ve Sağlık İlişkisi Nedir?

Karbonhidratlar yaşadığımız bölgede insan vücudu için birinci enerji kaynağıdır. Dünya Sağlık Örgütü günlük toplam enerji ihtiyacının %50-55’inin karbonhidratlardan, toplamın en fazla %10’unun dışarından eklenmiş şekerlerden karşılanmasını önermektedir. Ortalama yetişkin bir erkek için bu miktarlar 250 gram karbonhidrat ve bunun içinde yer alan 50 gram şekere denk gelmektedir. Bu sınırlar içerisinde kalındığında sağlık yönünden olumsuz bir etki tespit edilmemiştir. Yine de bu ortalama bir değerdir. Hareketsiz kişiler daha az enerji ihtiyacı duyabilir, sporcular ise ortalamanın çok daha fazlasını tüketebilir. Yaşınıza ve yaşam koşullarınıza uygun, kendinize özel beslenme önerilerini beslenme uzmanlarından edinmeniz sizin için en sağlıklı sonucu sağlayacaktır.

Şeker vücutta nasıl emilir ve nasıl kullanılır?

İster şeker ister nişasta olsun tüm karbonhidratlar glikoz oluşturulmak üzere bağırsakta sindirilir ve bu glikoz, kan yoluyla tüm vücuda taşınır ve enerjiye dönüştürülmek üzere hücreye alınır. Karında yer alan pankreas bezi tarafından salgılanan insülin hormonu hücreye alınan glikozu denetler. Aşırı glikoz, glikojene dönüştürülür; bu da karaciğerde ya da vücudun etrafındaki yağda depolanır. Eğer vücut daha fazla enerjiye ihtiyaç duyarsa ikinci hormon glukagon pankreas tarafından salgılanır; bu da glikojeni tekrar glikoza dönüştürür. İnsülin yardımıyla hücreler ihtiyaç duyulan enerjiyi karşılamak için glikoz sağlayabilsin diye bu tekrar kana salınır.

Vücudun glikoz veya şeker metabolizması glikoz, insülin ve glukagon reaksiyonlarının bir döngüsüdür. Glikoz ve hormonların salınımı ne kadar yavaş olursa vücudun enerji seviyesi o kadar dengeli ve sürdürülebilir olur. Genel olarak karbonhidrat ne kadar basitse kana o kadar hızlı glikoz salınacağı düşünülür ancak bu vücuttaki enerji seviyesinin daha az dengeli olmasına neden olur. Kompleks karbonhidratlar basit karbonhidratlara kıyasla daha yavaş ve daha sürdürülebilir enerji salınımı sağlar.

2016 Gıdahatti. Her Hakkı Saklıdır.