Gıda Hattı

Rusya'nın domates kaprisi enflasyonun yüzünü güldürdü

4 Temmuz 2008, 11:54
Paylaş

Haziran ayında enflasyon sürpriz yaparak yüzde 0,36 geriledi. Türkiye Rusya arasında ilaç kalıntısı nedeniyle yaşanan domates krizinin enflasyonun sürprizindeki etkisi büyük oldu. Rusya'nın almadığı domateslerin yurtiçinde fiyatları yüzde 50 ucuzlarken yeni ürünlerin piyasaya sürülmesiyle birlikte gıda fiyatlarındaki aylık gerileme yüzde 3,50 oldu. Gıda fiyatlarındaki düşüşü haziran ayı enflasyonunu 1 puan geriletti.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun dün açıkladığı verilere göre piyasanın artış tahminlerin aksine, enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 0,36 düşerken, üretici fiyatlarında ise yüzde 0,32 arttı. Haziran itibariyle yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 10,61, üretici fiyatlarında yüzde 17,03 olarak belirlendi.

Enflasyon üzerinde aylardır artış yönünde baskı yapan gıda fiyatlarındaki yüzde 3,40'lık düşüş enflasyonun eksi çıkmasında etkili oldu. Haziran sürprizinin arkasında ise büyük ölçüde ilaç kalıntısı iddiasıyla Türkiye ve Rusya arasında yaşanan domates krizi var. İhracattan dönen ürünlerin iç piyasaya verilmesi ile fiyatı yüzde 50'lere varan oranlarda gerileyen domates haziran enflasyonunu adeta kurtardı. Gıdada yeni ürünlerin piyasaya sürülmesi de düşüşü kuvvetlendirdi.

Giyimdi yeni sezonun artık ortalarına gelinmesi ve indirimlerin az da olsa başlamasıyla gerileyen fiyatlar enflasyonun düşmesinde etkili oldu. Giyim fiyatlarının yüzde 0,41 gerilemesi aylık enflasyonu 0.04 puan düşürdü.

Çekirdeğin yönü hala yukarıda

Enflasyonda gerileme yaşansa da çekirdek enflasyonda artış eğilimi devam etti. Merkez Bankası'nın faiz planlaması için göstergesi durumunda olan I endeksi yüzde 0,77 artış gösterdi. I endeksindeki değişim hesaplanırken enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın fiyatlarındaki değişim dikkate alınmıyor.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji ve alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın hariç tüketici fiyatları göstergesi H endeksindeki aylık değişim ise yüzde 1,11 olarak belirlendi.

Gıdadaki düşüşün etkisini göz önüne almayan işlenmemiş gıda ürünleri hariç endekste yüzde 1,14'lük artış yaşandı. Enerji hariç yüzde 0,73 düşüş gerçekleşirken, işlenmemiş gıda ürünleri ve enerji hariç yüzde 1,01 artış, enerji hariç ve alkollü içkiler ile tütün ürünleri hariç yüzde 0,77 düşüş oldu. Enerji ve alkollü içkiler ile tütün ürünler ve fiyatları yönetilen/ yönlendirilen diğer ürünler, dolaylı vergiler hariç enflasyonda da yüzde 0,92 geriledi. Enerji hariç ve alkollü içkiler ve tütün ürünleri, işlenmemiş gıda ürünleri hariç yüzde 1,08 arttı.

Buna karşılık düşük enflasyon rakamları önümüzdeki aylar için olumlu bir sinyal vermiyor. Yükselen petrol fiyatları ve enerji maliyetlerindeki artışa bağlı olarak yeni zam beklentisi, diğer yandan da elektrik fiyatlarına yapılan yüzde 22'lik zammın etkisi de gelecek aylarda hissedilecek.

Merkez hükümete mektup yazacak

Enflasyon aylık bazda 10 aydan sonra tekrar eksi rakamları gördü. Ancak enflasyondaki çift haneli durum sürüyor. Merkez Bankası'nın haziran ayı için belirlediği üst sınır olan yıllık yüzde 8,5'lik oran aşıldı. Yıllık enflasyon yüzde 10,61 olduğu için Merkez Bankası hükümete mektup yazarak sınırın neden aşıldığını anlatacak. Ayrıca memurlara da enflasyon farkı verilecek.

Fortisbank Ekonomisti Erkin Işık, gıda fiyatlarındaki düşüşün ağırlıklı olarak işlenmemiş gıda fiyatlarından kaynaklı olduğunu söyledi. İşlenmiş gıda fiyatları yükselmenin devam ettiğine dikkat çeken Işık, düşüşün diğer kalemlerden kaynaklanmamasının iyimserliği sınırladığını söyledi. Enflasyonun düşük gelmesinin bir miktar beklentilerin düzelmesine neden olabileceğini kaydeden Işık, "Ancak orta vadede çok da iyimser olamıyoruz. Çünkü bu kalıcı bir düzelme anlamına gelmiyor. Riskler hala devam ediyor. Merkez Bankası'nın faiz artışına devam edeceğini düşünüyoruz. Orta vade açısında petrol fiyatlarından kaynaklanan riskler devam ediyor" diye konuştu.

Sanayide fiyat artışı sürüyor

Üretici fiyatlarında ise imalat sanayideki enflasyon artışı devam etti. Sanayide yüzde 1,06 artan fiyatlar tarımda ise yüzde 2,73 düştü. ÜFE'ye göre, sanayide fiyatlar son altı ayda yüzde 15,13, 12 aylık ortalamalara göre ise yüzde 7,04 arttı. Tüketici fiyatları gibi üretici fiyatlarında da en büyük düşüş tarım ürünlerinde yaşandı. Sanayide ise üç alt sektöründe fiyatlar, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 3,17, imalat sanayinde yüzde 1,43 yükseldi. Elektrik, gaz ve su sektöründe ise fiyatlar yüzde 4,10 düştü. Sanayide en yüksek artış, yüzde 9,46 ile ham petrol ve doğalgaz çıkarımında oldu.

Tüfe'de en fazla düşen 5 ürün

Domates -49,93

Kiraz -35,83

Erik -21,91

D. biber -20,39

Patlıcan -16,76

Üfe'de en fazla düşen 5 ürün

Karpuz -34,53

Şeftali -25,47

Patlıcan -21,52

Domates -19,33

D. biber -17,41

Memura 10 ytl enflasyon farkı

Memura hedefin aşılması durumunda enflasyon farkı sözü veren hükümet, yılın ilk altı ayında yüzde 6 çıkan enflasyon nedeniyle 0.8 puanlık enflasyon farkı ödeyecek. En düşük maaşlı memurun yaklaşık 800 YTL olan maaşına yansıyacak tutar 10 YTL'yi bile bulmayacak. Memurlar 15 Temmuz'da enflasyon farkının yanı sıra yılın ikinci dönemi için öngörülen zamları ile birlikte maaşlarını alacaklar. Haziranda TÜFE'de düşüş görülmesiyle altı aylık dönemde yüzde 6'ya inince memurların alacağı enflasyon farkı da azaldı. Maliye Bakanlığı, ilk altı ay için yüzde 5,2 zam almış olan memura 0.8 puan enflasyon farkı ödeyecek. Enflasyon farkının 200 milyon YTL civarında tutması bekleniyor.

Erzurum'da enflasyon İstanbul'dan yüksek

Tüketici fiyatları endeksinin aylık bazda en yüksek artış gösterdiği bölge yüzde 0,99'la Erzurum, Erzincan, Bayburt oldu. İstanbul'da ise fiyatlar bir önceki aya göre 0,18 geriledi. Aylık bazda en yüksek enflasyonun yaşandığı Erzurum, Erzincan, Bayburt'ta yıllık enflasyon ise yüzde 11,97 olarak belirlendi. İstanbul'da yıllık enflasyon yüzde 11,19'a çıktı. Ocak-haziran dönemi itibariyle en yüksek fiyat artışı yüzde 8,28'le Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon da yüzde 12,75'le yine bu bölgede kaydedilirken, on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış yüzde 10.1'le Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan bölgesinde yaşandı.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.