Gıda Hattı

Organik tarım ürünleri nelerdir? Ülkemizde hangi organik tarım ürünleri yetişir?

14 Temmuz 2021, 16:36
Paylaş
Organik tarım ürünleri nelerdir? Ülkemizde hangi organik tarım ürünleri yetişir?

Organik tarım ürünleri nelerdir? Kimyasal ilaçlar kullanılmadan üretilen ürünlere organik tarım ürünleri denir. Peki ülkemizde hangi organik tarım ürünleri yetişir?

1980'li yıllarda başlayan organik tarımsal faaliyetler günümüze kadar artarak süregelmiştir.

Organik tarımda, ülkemiz bitkisel üretimlerde sürekli artış göstermiş fakat bu artış hayvansal üretimlerde bu artışlar yeterince gerçekleşmemiştir. Ülkemizin de hızla büyüyen bu pazardan pay alabilmek adına daha fazla çaba göstermesi gerekmektedir. Uluslararası pazarlar ve iç pazar göz önünde bulundurulduğunda, organik tarım ürünlerinde üretim artışı ancak etkin ticaret politikaları ile desteklenerek daha fazla anlam kazanabilir.

Daha çok kurutularak veya dondurularak ihraç edilen organik ürünler bu şekilde ilk piyasaya sunulmaktadır. Organik ürünler çoğunlukla insan eli ile ekilirken Türkiye'de doğada kendiliğinden yetişebilen organik bitkilerde bulunmaktadır. Bunlar arasında en çok bilinen nane, kekik, kuşburnu ve böğürtlen gibi bitkilerdir.

Organik tarım ürünleri nelerdir?

  • Bitkisel ürünler: Yaş sebze ve meyveler, kurutulmuş meyveler, baharatlar, bakliyatlar(nohut, fasulye, mercimek), hububat ürünleri( buğday, arpa, yulaf) tıbbi ve aromatik bitkiler
  • Hayvansal ürünler: Et, süt bal, yumurta ve yağlar
  • İşlenmiş ürünler: Un ve unlu mamuller, zeytinyağı, dondurulmuş gıdalar
  • İçecek ürünler: Şaraplar, meyve suları, gül suyu, reçeller

Türkiye'de hangi bölgelerde organik tarım yapılır?

Organik tarım kapsamında Türkiye’de ilk kalemler olan kuru üzüm ve incir üretimi Ege Bölgesi’nde yapılıyor. Ege, hem pazara yakınlığı hem de en önemli organik üretim alanı oluşuyla dikkat çekiyor. Bu bölgenin domatesten üzüme, elmadan armut ve zeytine kadar geniş bir organik üretim kapasitesi var.

Malatya, kayısının organik üretimi için en önemli üretim alanı. Gaziantep’te Antep fıstığı ve Rize’de çay da aynı durumda.

Organik çilek Bursa ve Konya’da, elma Niğde, Denizli ve Aydın’da, erik Afyon, Bursa ve Erzurum’da, kiraz Bursa ve Afyon’da, armut Niğde, Çanakkale ve Isparta’da, adaçayı Antalya ve Şanlıurfa’da, nar Adana ve Adıyaman’da, zeytin Hatay ve Çanakkale’de üretiliyor.

Konya Ovası’nda organik çilek, vişne, kiraz ve havuç üretimi de dikkat çekiyor. Doğu illerinde daha çok arpa, buğday, fiğ, yonca ve korunga gibi geniş alana ekimi yapılan bitkiler üretiliyor. Ancak isteğe bağlı olarak Tunceli’de fasulye ve bezelye üretimi de yapılabiliyor.

Neden organik tarım yapmalıyız?

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, her yıl en az 3 milyon kişi zirai ilaç zehirlenmesine maruz kalmaktadır. Her yıl büyük çoğunluğu tarım sektör çalışanlarının oluşturduğu 20 bin kişi yanlış zirai ilaç uygulamaları nedeniyle ölmektedir.

Kullanılan kimyasalların gıdada bıraktığı kalıntılar vücudumuza alınarak birikmektedir. Biriken kimyasallar kanser, üreme bozuklukları, hormon dengelerinde bozukluklar, bağışıklık sistemi sorunları, sinir sistemi rahatsızlıkları (beyin gelişiminde zarar, depresyon, konsantrasyon bozukluğu vs ), alerjiler, astım gibi birçok sağlık sorununa sebep olabilmektedir.

Birçok araştırma aynı şartlar altında yapılan tarafsız değerlendirmelerde organik gıdaların besin değerlerinin konvansiyonel gıdalara göre daha yüksek olduğunu bildirmektedir.

Organik tarımda erozyonu engelleyici önlemlerin alınması ve minimum toprak işleme ile üretimin gerçekleştirilmesi toprağın kaybını engellemektedir.

Organik tarım doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı amaçlar. Su, petrol gibi kaynakların bilinçli ve olabildiğince az kullanımını, enerji tasarrufunu, yerel ve sürdürülebilir kaynak kullanımı öncelikleri arasındadır.

Organik tarım uygulamaları ve yöntemleri şunlardır:

  • Mahsul rotasyonu (yavaş yavaş toprak zayıflamasına neden olan mono kültür tarımdan kaçınma).
  • Yeşil gübre kullanmak.
  • Hayvansal gübre ve bitkisel atık kullanmak (kompost).
  • Organik maddelerin geri dönüşümü.
  • Alternatif bitki koruma (doğal avcılar) ve besleme ürünleri kullanmak.
  • Bölgenin özel koşullarına dayanıklı olan yerel bitki çeşitleri ve yerel hayvan ırkları kullanmak.
  • Yüksek standartlarda hayvan refahı sağlamak.
  • Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların (GDO’lar) ve GDO’lar tarafından veya onlar ile üretilen ürünlerin kullanımından kaçınmak.

Organik gübre nasıl elde edilir?

  • Yeşil gübre
  • Kompost
  • Hayvansal gübre

Organik tarımda sentetik yollarla elde edilmiş azotlu, fosfatlı ve kompoze gübrelerin kullanımı yasaktır. Kullanılacak ticari gübreler organik sertifikalı olmalıdır. Kullanılacak ahır gübresi, entansif tarımdan elde edilmiş olmamalıdır.  Hayvanların yediklerinin %50’den fazlası dışarı atılır. Bu sebeple hazır yem veya GDO’lu yem ile beslenen, sürekli antibiyotik uygulanan hayvanlardan elde edilen gübrelerin kullanımına izin yoktur. Küçük işletme olarak değerlendirdiğimiz, merada beslenen hayvanlardan elde edilen gübrelerin kullanımına izin vardır.

Organik üretimden gelen hayvan gübresi ya da organik materyallerin her ikisinin de kompost edilmiş olarak kullanılması istenir. Organik tarımda kullanılabilecek gübreler yönetmeliğin birinci ekinde liste halinde sunulmuştur.

Ülkemizde ne yazık ki gereğinden fazla ve gereksiz derinlikte toprak işleme yapılmaktadır. Bu durum, toprağın yapısının bozularak rüzgar ve su erozyonuna, bitki gövde, dal ve sürgünlerinin zarar görmesine yol açmaktadır. Ayrıca derin sürüm ile kökler büyük ölçüde zarara uğramakta, köklere zararlı organizmalar için uygun ortam oluşmaktadır. Toprak en az mekanik müdahale ile mümkün olan en az düzeyde, tercihen yüzeysel olarak işlenir,  pulluk yerine mümkünse çizel, diskaro gibi toprağı devirmeden işleyen aletler kullanılır. Toprağı sıkıştırmayan ve erozyonu engelleyen toprak işleme teknikleri kullanılır.

Yeşil gübre

Yeşil gübre uygulaması, tarlaya tek yıllık veya çok yıllık bitki (yonca, fiğ) ekimi ile başlar. Bu yöntem toprağın verimliliğini ve toprak yapısını geliştirir. Toprağın su emme gücünü ve toprağın nem oranını arttırır. Bu yöntem aynı zamanda yabancı ot mücadelesinde de uygulanır. Çoğunlukla azot bağlayıcı bakterilerle yaşayan, öreneğin yonca, bakla, mercimek, lupin, bezelye, nohut gibi bitkiler kullanılmaktadır. Yulaf ve arpa gibi tahıllar da kullanılır. Bu bitkilerin (özellikle baklagillerin) önemli miktarda besin emmeleri nedeniyle, toprağa gömüldüklerin de ana bitkilere mevcut olan besinlerin miktarını arttırırlar. Üretici bu tekniği uygulamaya karar verirse, Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar kategorisine ait olmayan üreme materyali (tohum) kullanması gerekir.

Kompost

Kompostlama, bakteri gibi belirli mikroorganizmaların organik maddeleri humusa dönüştürdüğü doğal bir işlemdir. Bu işlem tamamlandıktan sonra kompost üretilir. Kompost organik madde, besin ve eser elementlerin karışımından oluşur. Mükemmel toprak güçlendirme sonuçları veren doğal bir gübreleme yöntemidir. Ancak, uygulamadan önce yerel tarım uzmanınıza danışmanız gerekir.

Hayvansal gübre

Organik tarımda uygulanan başka bir gübreleme tekniği hayvansal gübreleme kullanımıdır. Organik tarım çiftliklerde üretilen hayvansal gübre yaygın olarak kullanılır. İyi yanmış hayvansal gübre kullanılmalıdır ve bu gübre bitkilerin etrafına serpilir. Ancak, gübreleme uygulamadan önce yerel lisanslı tarım uzmanına danışmanız önerilir. Bazı çiftçiler ise, toprağın verimliliğini artırmak için ve aynı zamanda yabancı ot mücadelesi olarak toprak yüzeyini ölü bitki materyali ile kaplar. Bu yöntem malçlama olarak bilinir.

Organik tarımda sulama nasıl yapılır?

Sulama, bitkilerin hastalıklarının yönetimi noktasında son derece önemlidir. Bu sebeple bitkiye ihtiyacı olduğu kadar su verilmesi hem bitkide meydana gelebilecek hastalıkların önlenmesine hem de su kaynaklarının korunmasına yardımcı olacaktır. Bu sebeple organik tarımda tercih edilen sulama şekli damlama sulamadır. Ancak kullanılacak suyun özellikleri ve kullanım şeklinde bazı ayrımlar vardır. Bu ayrımlar aşağıdaki gibidir.

  1. Sanayi ve şehir atık suları ile drenaj sisteminden elde edilen drenaj suları organik tarımda kullanılamaz, gerekli hallerde suyun uygunluğuna kontrol sertifikasyon firmaları tarafından yapılacak kontrollerle karar verilir.
  2. Kullanılan sulama suyu çevre kirliliğine yol açmamalıdır.
  3. Sulama, toprak yapısında bozulmaya ve erozyona yol açmamalıdır.

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.