Gıda Hattı

Nadir bulunan bir kan tipi, sıtmayı engelliyor… Peki nasıl?

20 Eylül 2020, 18:02
Paylaş
Nadir bulunan bir kan tipi, sıtmayı engelliyor… Peki nasıl?

Yalnızca Doğu Afrika bölgesinde bulunan nadir bir kan varyantının sıtmaya karşı en iyi aşılardan bile daha dayanıklı olduğunu gösterdi. Peki bu nasıl mümkün oluyor? Bilim insanları soruya yanıt buldu…

Sıtma, sivrisinek kökenli plazmodyum parazitlerinin 5 türünün yol açtığı, çoğu çocuk her yıl 500.000 insanın ölümüne neden olan bir hastalık.

Hastalık, adeta bir kilit  - anahtar sistemi kullanarak kırmızı kan hücrelerine sızar. Aşı çalışmalarının çoğu, bu mekanizmayı bozmak için kan hücrelerinin kilidini değiştirmek veya anahtarı kaçırmak prensibine odaklansa da, Dantu adı verilen bir gen, doğrudan kapıyı değiştirerek bunu çözüyor.

Kenya’daki KEMRI-Wellcome Trust Araştırma Programı’nda genetik uzmanı olan Silvia Kariuki, bu özel kanın sıtmayı nasıl engellediğini şu sözlerle açıkladı:

“Dantu varyantı, kırmızı kan hücresi yüzeyindeki gerilimi çok az arttırıyor. Bu da şöyle bir durum ortaya çıkarıyor; parazitte anahtar halen var, ancak kapı açamayacağı kadar ağır.”

Yeni araştırma, en saygın bilimsel dergilerden Nature’da yayınlandı.

Sıtma aşıları var, ancak mükemmel değil

Mevcut sıtma aşıları mükemmel olmaktan ne yazık ki uzak. Yalnızca en ölümcül sıtma türleri için %35 koruma sağlıyor. İlaç geliştiren firmalar, daha iyisini yapabileceğimizi biliyor.

2017 yılında Kenya’daki binlerce genomu tarayan araştırmacılar, Dantu kan varyantını keşfetti. Kan hücreleriyle bağlantılı genetik bir farklılık olan bu varyant, sıtmaya karşı inanılmaz bir doğal direnç gösteriyor.

Tek bir Dantu geni kopyasına sahip kişilerin, ağır sıtmadan %40 oranında korunduğu belirlendi. Her ebeveynden bir tane olmak üzere 2 kopyaya sahip olan kişilerde ise korunmanın %74’e ulaştığı görüldü.

Bu varyant, sıtmaya karşı koruma sağladığı bilinen orak hücre anemisi özelliği ile benziyor. Orak hücre anemisinde, çoklu kopyalar söz konusu olduğunda ciddi bir hastalık ortaya çıkabiliyor.

Dantu geninde ise bu özelliğin bilinen bir olumsuz sağlık etkisi yok. Tek etkisi, sıtmaya karşı koruma sağlaması.

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.