Gıda Hattı

Maymun çiçeği hastalığı nedir? Nasıl bulaşır? Tedavisi var mı?

20 Mayıs 2022, 03:31
Paylaş
Maymun çiçeği hastalığı nedir? Nasıl bulaşır? Tedavisi var mı?

İki yıla yakın süre tüm dünyayı etkileyen koronavirüs pandemisini geride bıraktığımız günlerde, farklı ülkelerden gelen Maymun çiçeği vakaları, tekrar bir salgın olacağı kaygılarına yol açtı. Maymun çiçeği hastalığı nedir? Nasıl bulaşır? Tedavisi var mı? Gelin tüm merak edilen sorulara yakından bakalım.

Maymun çiçeği hastalığı nedir?

Maymun çiçeği, Maymun çiçeği virüsünün neden olduğu zoonotik bir hastalıktır. Maymun çiçeği virüsü, Orthopoxvirus türüne ait bir virüstür.

Genellikle Orta ve Batı Afrika’nın tropik yağmur ormanlarında görülen viral bir hastalık olan Maymun çiçeği, nadiren buradan başka bölgelere taşınabilmektedir.

Ateş, kurdeşen ve lenf bezlerinin şişmesi gibi belirtiler gösteren hastalık, başka sorunlara da yol açabilir. Ağır vakalar görülebilse de, 2-4 hafta arası seyreden, kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre vaka ölüm oranı %3-6 arasındadır.

Maymun çiçeği hastalığı nasıl bulaşır?

Maymun çiçeği hastalığı, enfekte bir insan veya hayvandan yakın temas ile bulaşır. Virüs bulaşmış nesne ile temas ile de bulaşabilir.

Kan, vücut sıvısı, enfekte hayvanların cilt veya mukozal yaralarından doğrudan temasla bulaşabilir.

Enfekte hayvanların yeterince pişmemiş etini veya diğer hayvansal ürünlerini tüketmek de hastalığın bulaşmasına neden olabilir.

Ormanlık bölgelere yakın yaşayan insanların, enfekte hayvanlara düşük seviyeli veya endirekt teması söz konusu olabilir.

Afrika’da Maymun çiçeği virüsü enfeksiyonuna sincap, Gambiya keseli faresi ve farklı maymun türleri dahil birçok hayvanda rastlanmıştır.

Maymun çiçeği hastalığı insandan insana bulaşır mı?

Enfekte kişinin solunum sıvıları veya cilt yaraları ile hastalık insandan insana bulaşabilir. Solunum damlacıkları yoluyla bulaşma için, uzun süreli yüz yüze temas gerekir. Bu da aynı evde yaşayanları, birlikte yakın mesafede uzun zaman geçirenleri ve sağlık çalışanlarını riske maruz bırakmaktadır.

Toplum içi en uzun bulaşma zinciri, kişiden kişiye 6-9 ardışık bulaşma olarak kayda geçti. Bu durum, çiçek hatalığı aşısının uygulamasının durmasına bağlı olarak dünya geneli tüm toplumlarda bağışıklığın düşmesinin bir sonucudur.

Hastalık, plasenta yoluyla hamile anneden bebeğe de geçebilmektedir. Doğum sonrasında uzun süreli temasla da anneden bebeğe bulaşabilir. Yakın fiziki temasın bulaşma için bir risk faktörü olduğu bilinmekte birlikte, spesifik olarak cinsel yolla bulaşıp bulaşmadığı net olarak bilinmemektedir.

Maymun çiçeği hastalığının tedavisi var mı?

Çiçek hastalığı tedavisi için geliştirilen antiviral bir ilaç (tecovirimat), Maymun çiçeği hastalığı tedavisi için de lisans almıştır. Avrupa Tıp Birliği (EMA) tarafından lisans 2022 yılında verildiğinden, ilaç henüz yaygın şekilde bulunmamaktadır.

Hastalığın tedavisi mümkündür.

Hastaların klinik bakımı, belirtileri hafifletmeye, komplikasyonları yönetmeye odaklıdır. Hastaların yeterli beslenmesini sağlamak için uygun bir diyet uygulanmalı, yeterli sıvı verilmelidir. İkincil bakteriyel enfeksiyonlar da takip edilmelidir.

Nasıl önlem alınır?

En iyi önlemlerden biri, aşıdır. Çiçek hastalığı aşısının, Maymun çiçeği hastalığını önlemede %85 etkili olduğu birçok araştırmada gösterilmiştir. Ayrıca, çiçek hastalığı aşısı, kişi enfekte olduğunda hastalığın hafif geçmesi ile sonuçlanır. Maymun çiçeği hastalığının önlenmesi ve kontrolü için aşılamanın fizibilitesini ve yararını değerlendirmek için bilimsel çalışmalar devam etmektedir. Bazı ülkeler, laboratuvar personeli, hızlı müdahale ekipleri ve sağlık çalışanları gibi risk altında olabilecek kişilere aşı sunmaya yönelik politikalara sahiptir veya geliştirmektedir.

Kişiye Çiçek hastalığı aşısı yapıldığının göstergesi, omuz bölgesindeki bir yara izidir. Şu anda birinci nesil orijinal çiçek hastalığı aşısı, topluma uygulanmamaktadır.

Maymun çiçeği hastalığının önlenmesi için ana strateji, risk etmenlerine yönelik farkındalığı arttırmak ve insanları hastalıktan korunmak üzere eğitmektir.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.