AramaArama
Gıda Hattı

Marmara’da müsilaj tehlikesi için korkutan tarih!

7 Eylül 2021, 17:26
Paylaş
Marmara’da müsilaj tehlikesi için korkutan tarih!

Marmara Denizi'nin kabusu haline gelen müsilaj tehlikesine karşı uygulamaya konulan 22 maddelik Eylem Planı’nın unutulduğunu belirten Prof. Dr. Mustafa Sarı, alınan önlemlerle yüzeysel olarak kaybolan müsilajın deniz dibinde giderek yükseldiğini söyledi, Kasım ayı için uyarıda bulundu.

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi (BANÜ) Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı Erdek Körfezi'nde yaptığı dalışın ardından Marmara Denizi’nde müsilaj tehlikesine ilişkin Kasım ayını işaret etti.

“Müsilaj bitmedi”

Müsilaj için Kasım ayı uyarısı yapan Sarı, şunları söyledi:

“Müsilaj 17 Ağustos 2021 tarihi itibarıyla deniz yüzeyi ile dip arasında görünmez hale geldi. Nisan ayı ortalarından itibaren kıyıları körfezleri kaplamıştı. Herkes bir anda korktu. Sonra Temmuz ortası gibi önce yüzeyden kayboldu. Ağustos ayının ortasında su kolonunda da görünmez hale geldi.

Hep birlikte kurtulduğumuzu düşündük ama üzgünüm ki müsilaj bitmedi. Çünkü müsilaj bir sonuç, neden değil. Nedenlerini ortadan kaldırmazsanız sonuç aynı olur.

Müsilajın 3 nedeni

Müsilajı tetikleyen üç temel neden var. Birincisi, deniz duyu yüzey sıcaklıklarının ortalamalarının yüksek olmasıydı. Bu küresel ısınmaya bağlı ve bu etki devam ediyor. İkincisi Marmara Denizi'nin çevresindeki bütün atıkları biz doğru düzgün arıtmadan denize gönderiyorduk. Bunda şu an bir azalma var mı? Üzgünüm ki yok. Kirlilik de devam ediyor. Azot fosfor yükü de devam ediyor. Üçüncüsü ise Marmara'nın özel durağan yapısıydı. Bu yapı Karadeniz'den gelen suyun etkisi ile bazen çok fazla sirkülasyonlu olabiliyor ama genelde durağan.

Şu anda müsilajın yüzeyde görünmeme nedeni, Karadeniz'den gelen suyun sirkülasyonunun artması. Ancak halen bu üçlü etki devam ediyor. Müsilaj da devam ediyor. Yüzeydeki o büyük büyük müsilaj plakaları dibe çöktü. Az akıntılı bölgelerde dibin üzerini kapladılar. Yorgan gibi örttüler. Bu örtü denizdeki mercanları, istiridyeleri, midyeleri büyük oranda öldürdü. Hatta kıyıdan itibaren 30 metre derinliğe kadar süngerlerin tamamı öldü.”

Kasım ayına dikkat!

BANÜ Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sarı, "Hafta sonu yaptığım dalış esnasında suyun dibinde biriken bu tortuların çürümeye ve dağılmaya başladığını tespit ettim. Elimi daldırdığımda yüzeyde gri kahve tonundaki renk birden simsiyah bir hale geliyor. İnce kına kıvamında bir tortuya dönüşmüş durumda. Bu parçalanmayı mikroorganizmalar yapıyor. Şu anda dipte parçalıyorlar müsilajı. Parçalarken de suyun içindeki oksijeni kullanıyorlar. Tüm bunları dikkate aldığımızda Kasım ayında yeniden müsilajla karşılaşma ihtimalimiz çok yüksek" dedi.

Marmara Denizi Koruma Eylem Planının ciddiyetle aynen devam etmesi gerektiğinin altını çizen Sarı, "22 maddeden oluşan bir Marmara Denizi'ni Koruma Eylem Planı yaptık. Büyük bir ciddiyetle 8 Haziran'da bu eylem planını uygulamaya başladık. Ama şu an o eylem planını unuttuk ve gevşemeye başladık. Kasım ayına çok dikkat etmemiz gerekiyor. Geçtiğimiz yıllarda müsilaj hep Kasım ayında başladı. Yapmamız gereken şey, 8 Haziran'daki ciddiyetle bu 22 maddeden oluşan eylem planını uygulayalım. Marmara Denizi'ne akan atıkları temizlemeden müsilajdan kurtulacağımızı düşünmeyelim. Çünkü nedenler ortadan kalkmadan sonuçlar ortadan kalkmaz. Acilen eylem planının uygulanmasına geri dönelim ve bunu uygulayalım" şeklinde konuştu.

Eylem Planı'ndaki balıkçılıkla ilgili 3 madde

Vatandaşların 1 Eylül'de açılan balık sezonundan bu yana en çok cevap aradıkları soru olan 'Balık yenilebilir mi' sorusunun cevabını da veren Prof. Dr. Mustafa Sarı, şunları kaydetti:

“1 Eylül'de sanki hiç müsilaj yokmuş gibi av sezonu başlamış oldu. Her şeyi aynı şekilde yapıp farklı bir sonuç bekliyorsak, müsilajdan kurtulamayız. Tabii ki müsilajın sorumlusu balıkçılık değil, tek başına balıkçılık sektöründe yapılacak değişiklikler müsilajı ortadan kaldırmayacak. 22 maddeden oluşan Marmara Denizi'ni Koruma Eylem Planının 3 maddesi balıkçılık ile ilgili. Bir tanesi balıkçılara destek sağlanması, birisi hayalet ağların temizlenmesi, bir diğeri ise Marmara Denizi'nde ekosistem balıkçılık yönetimine geçilmesiydi. Bunlarla ilgili hiçbir şey yapmadık. Sadece hamsi, sardalya, istavrit gibi türlerin toplu olarak avlanıp, balık unu, balık yağı fabrikalarına satılmasına bir yasak getirdik. Bunun nasıl uygulanacağını da zaman içinde göreceğiz.

“Koruma alanları oluşturulmalı”

Peki bu şartlarda balıkçılığı nasıl yöneteceğiz? Eski tas eski hamam olacaksa bu maddeleri ortaya neden koyduk? Koruma alanları oluşturulmalı. Her türlü avcılık faaliyetlerine kapalı alanlar. Buradaki her türden balık yetiştirip Marmara Denizi'ne salmamız lazım. Avlanma gemilerimiz Marmara Denizi için çok büyük. Savaş gemisi büyüklüğünde gemilerimiz var. Evet bu gemilerle okyanusta avcılık yapabiliriz, bu iyi bir şey. Ama Marmara Denizi okyanus değil. Bununla ilgili çok acil olarak Bakanlığın proaktif ve cesur adımlar atmasını bekliyoruz. Yoksa bu haliyle Kasım ayında müsilaj arttığında av sezonu fiili olarak kapanmayacak mı?

Marmara Denizi’nden balık yenmeli mi, yenmemeli mi?

Sık sık sorulan başka bir soru da balık yenmeli mi, yenmemeli mi? Balık yiyip yiyemeyeceğimize ilişkin sorunun cevabı kendi içinde gizli. Marmara Denizi'nin kıyı uzunluğu yaklaşık bin kilometre civarında ve birçok yerden balık çıkıyor kıyıya. Bunların hepsinde ne benim tek başıma bir akademisyen olarak hepsinden örnek almamız ne de başka bir akademisyenin alması mümkün değil. Ama Tarım Bakanlığı'nın yerel teşkilatı var. Onlar sürekli örnek alıp analiz yapıyorlar. Yani balıkçılığı yöneten sorumlu bir otorite var. Bunların yapacağı açıklamaları dikkate almamız lazım. Çevre, Sağlık, Tarım Bakanlıklarımız var. Yoksa uzmanlığı kendinden menkul bazen yer bilimci, bazen gök bilimci bazen bir cildiyecinin yapacağı açıklamalara itibar etmeyelim. Balık yenilmesiyle ilgili Tarım Bakanlığından negatif bir açıklama yapılmadığı sürece kimsenin sözüne itibar etmeyelim. Resmi otoritelerin yapacağı açıklamaları takip edelim.”

İHA

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.