Vanilya üretimi, sürdürülebilir mi?

Dondurmalardan muhallebilere, keklerden şekerlemelere kadar vanilya, tatlılar dünyasının vazgeçilmez aromasıdır. Peki bu güzel kokulu baharata olan bağımlılık, ne kadar sürdürülebilir?

Vanilya üretimi, sürdürülebilir mi?
Haber albümü için resme tıklayın

Vanilya nedir?

Vanilya, Vanilya cinsi orkidelerden elde edilen bir baharattır. Ekvatorun 10-20 derece arasında yetiştirilir ve Madagaskar, Meksika ve Tahiti'nin başlıca ürünlerindendir.

Şarap, çikolata ve kahvede olduğu gibi vanilyanın da yetiştirildiği ülkeye bağlı olarak kendine özgü bir lezzet profili ve özellikleri vardır. Bu, farklı iklimlerin, toprakların, kürleme yöntemlerinin ve vanilya türlerinin bir sonucudur. Örneğin, Madagaskar vanilyası daha kremsi, tatlı bir tada sahipken, Meksika vanilyası baharat notalarıyla bilinir.

Vanilyanın çevresel etkisi

Vanilya yetiştiriciliği, yetiştirildiği bölgelerdeki yağmur ormanlarının tahrip edilmesiyle doğrudan bağlantılı olduğu için son yıllarda giderek artan eleştirilere maruz kalıyor. Özellikle Madagaskar'ın Sava bölgesi son yıllarda yoğun bir orman kesme faaliyetine sahne oldu.

Kakao ve kahve gibi bazı bileşenler ormanların kesilmesiyle olan ilişkileri nedeniyle gündeme gelirken, vanilya bu bağlamda daha az ilgi gördü.

Etik Biyo-Ticaret Birliği (UEBT) Madagaskar Direktörü Rina Razanakolona FoodNavigator'a yaptığı açıklamada, "AB Ormansızlaşma Yönetmeliği (EUDR) ürün ve emtia listesinde vanilyayı kapsamıyor, ancak gelecekte genişletilebilir" dedi.

Advancing Eco Agriculture (AEA) baş bilim sorumlusu Dr. Laura Kavanaugh FoodNavigator'a yaptığı açıklamada, "Madagaskar'daki gibi değerli ekosistemlerdeki biyolojik çeşitliliğin vanilya üretimi için feda edilmesi endişe verici. Büyük ölçekli ormansızlaşma sadece eşsiz biyolojik çeşitliliği azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda hava koşullarını da etkiliyor. Vanilyanın yapay ikameleri olduğu göz önüne alındığında, bu aromayı üretmek için daha iyi seçenekler var gibi görünüyor" ifadelerini kullandı.

Vanilya üretimi, sürdürülebilir mi?

Yapay vanilya aroması

Bu sentetik vanilya aromasının bir örneği, gerçek vanilyada doğal olarak bulunan aynı kimyasal bileşiğin laboratuvarda üretilen bir versiyonu olan sentetik vanilin. Ancak pek çok tüketici sentetik aroma ve bileşenlerden giderek daha fazla uzaklaşıyor ve bu nedenle vanilya yetiştirmek için uygulanan mevcut tarım uygulamalarına sürdürülebilir bir alternatif bulunmasını arzı ediyor.

Dr. Kavanaugh, "Rejeneratif tarım uygulamaları, vanilya da dahil olmak üzere herhangi bir ürünün sürdürülebilir bir şekilde üretilmesi için en büyük umudu sunuyor. Çiftçiler, toprağın bozulmasını en aza indirmek, örtü altı ekim gibi uygulamalarla bitki çeşitliliğini en üst düzeye çıkarmak ve canlı kökleri yıl boyunca toprakta tutmak gibi rejeneratif uygulamaları kullanarak toprak verimliliğini artırabilir” diyor.

Biyoçeşitlilik kaybına ek olarak, ağaçların kaybı da iklim değişikliği üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Ağaçlar ve bitkiler büyüdükçe atmosferdeki karbondioksiti emerler. Bu karbon karbona dönüştürülür ve bitkinin dallarında, yapraklarında, gövdelerinde, köklerinde ve toprakta depolanır. Ağaçların kesilmesi ise bu sürece zarar veriyor.

Vanilya konusunda adil ticaret endişeleri

Vanilya üretiminin çevresel etkilerine ilişkin endişelerin yanı sıra, vanilya bitkisi yetiştiren çiftçilere yapılan muameleye ilişkin endişeler de var. Symrise'dan Ravaroson, "Vanilya çiftçileri ve genel olarak Madagaskar halkı için vanilya bir gıda değil, bir baharat değil. Para ve yaşam anlamına geliyor" diyor.

Finansal istikrar için vanilyaya duyulan bu güvene rağmen, çiftçilerin yaptıkları işin ve ürettikleri ürünün karşılığını adil bir şekilde alamadıklarına dair endişeler giderek artıyor.

The Fairtrade Foundation'da vanilya konusunda kıdemli program yöneticisi olan Marta Sort Creus FoodNavigator'a yaptığı açıklamada, "Fairtrade Foundation vanilya çiftçilerinin karşılaştığı muamele ve zorluklardan endişe duyuyor. Vanilya geleneksel olarak dünyanın en pahalı baharatlarından biri olmasına rağmen, bu durum çiftçiler için iyi bir gelir anlamına gelmiyor ve birçok aileyi riske atıyor. Bitki ve baharat yetiştiren çiftçi ve işçilerin sayısı çok ve çeşitli olsa da, bunların ticaretini yapan ve pazarlayan şirketlerin sayısı aynı değil. Birçok üretici ulaşım ve telekomünikasyon bağlantılarının zayıf olduğu uzak bölgelerde çalışıyor. Bu durum üretim maliyetlerini artırıyor, pazara erişimlerini engelliyor ve onları sınırlı sayıda tüccara bağımlı hale getiriyor” ifadelerini kullandı.

Çiftçiler ayrıca iklim değişikliğinden kaynaklanan aşırı hava olaylarındaki artıştan da etkileniyor.

Vanilya üretiminde inovasyon

Vanilya üretimini mevcut yetiştirme bölgelerinde daha sürdürülebilir hale getirmenin yanı sıra, bazı şirketler başka yerlerde daha sürdürülebilir vanilya üretmek için yenilikler yapıyor.

2020 yılında kurulan Vanilla Vida adlı start-up, doğal vanilya pazarının en büyük sıkıntısı olan istikrarsız tedarik zincirinin üstesinden gelmek için akıllı tarım teknikleri uyguluyor. İklim kontrollü seralarda vanilya yetiştiren şirket, vanilya yetiştiriciliğiyle ilgili en yaygın riskleri azaltırken aynı zamanda daha yüksek verim elde ediyor.

24 Nis 2024 - 22:30 - Tarım


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.