Mavi Bölge’deki insanlar neden daha uzun yaşıyor?

Dünya genelinde, fiziksel ve zihinsel sağlığı ortalamadan iyi olan ve yüz yaşını aşan insan sayısının çok fazla olduğu bazı bölgeler var. Mavi Bölge adı verilen bu bölgelerde farklı olan ne?

Büyütmek için resme tıklayın

Yaşlanma hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır. Daha uzun yaşamak ve sağlıklı yaşlanmak isteyenler içinse yaşlanma karşıtı ürünler, takviyeler ve diyetlerden oluşan milyarlarca dolarlık bir endüstri var.

Yirminci yüzyılın başlarında, İngiltere’de ortalama yaşam süresi 46 yıl civarındaydı. Bugün ise bu süre 82 yıla yaklaşmış durumda. Muhtemelen tıbbi gelişmeler, daha iyi yaşam ve çalışma koşulları nedeniyle aslında geçmişteki insanlardan çok daha uzun yaşıyoruz.

Ancak daha uzun yaşamanın büyük bir bedeli var. Artık kronik ve dejeneratif hastalık oranlarının daha yüksek olduğu görülüyor. Kalp hastalığı ise listenin başında yer alıyor. Dolayısıyla, daha uzun yaşamak yerine belki de daha uzun bir süre boyunca daha sağlıklı olmakla ilgilenmeliyiz.

Mavi Bölge nedir? Nerelerde var?

İtalya'nın Sardinya adasında yapılan AKEA çalışmasında, adanın Orta-Doğu dağlık bölgelerde yaşayan ve 100. yaş gününe ulaşan yerel halkın sayısının, Sardinya toplumunun geneline kıyasla daha yüksek olduğu bir "mavi bölge" tespit edildi.

Buralara mavi bölge denmesinin sebebi ise, bu konuda yapılmış ilk araştırmalarda, uzun yaşayan insan sayısının fazla olduğu köylerin harita üzerinde mavi kalemle işaretlenmesi. Yani, tamamen tesadüfen verilen bir isim.

İnsanların ortalamadan daha uzun yaşadığı bölgenin sınırları, ilk yapılan araştırmalardan bu yana genişletildi. Günümüzde Sardunya'nın yanı sıra Ikaria, Yunanistan; Okinawa, Japonya; Nicoya, Kosta Rika; ve Loma Linda, Kaliforniya gibi başka mavi bölgeler de var.

Uzun yaşam sürelerinin yanı sıra, bu bölgelerde yaşayan insanların bir topluluğun parçası olmak, bir yaşam amacına sahip olmak, besleyici ve sağlıklı gıdalarla beslenmek, stres düzeylerini düşük tutmak ve amaca yönelik günlük egzersiz veya fiziksel görevler üstlenmek gibi bazı ortak özellikleri de paylaştıkları biliniyor. Bu kişilerin uzun ömürlü olmaları, çoğunlukla kırsal kesimde yaşamaları veya belirli uzun ömür genlerine sahip olmalarıyla da ilgili olabilir.

Ancak araştırmalar genetiğin uzun yaşamanın yalnızca %20-25'ini açıklayabileceğini gösteriyor. Bir kişinin ömrü, uzun ve sağlıklı bir yaşama katkıda bulunan yaşam tarzı ve genetik faktörler arasındaki karmaşık bir etkileşim sonucunda belli oluyor.

Mavi Bölge’deki insanlar neden daha uzun yaşıyor?

Beslenmenin ne kadar payı var?

Beslenmeye bakıldığında, her mavi bölgenin kendine özgü bir yaklaşımı olduğu görülüyor. Bu nedenle belirli bir gıda veya besin maddesi, uzun yaşamayı açıklamak için yeterli değil. Ancak ilginç bir şekilde, bitkisel gıdalar (yerel olarak yetiştirilen sebzeler, meyveler ve baklagiller gibi) açısından zengin bir diyetin bu bölgeler arasında oldukça tutarlı olduğu görülüyor.

Ancak tek sır bitki temelli beslenme değil. Örneğin Sardinya'da et ve balık, yerel olarak yetiştirilen sebzeler ve meşe palamudu ekmeği, pane carasau (ekşi mayalı gözleme), bal ve yumuşak peynirler gibi geleneksel gıdalara ek olarak ölçülü bir şekilde tüketiliyor.

Ayrıca birçok mavi bölge bölgesinde zeytinyağı, şarap (ölçülü olarak , günde yaklaşık 1-2 bardak) ve çay tüketimi de göze çarpıyor. Tüm bunlar, yaşlandıkça hücrelerimizi hasardan korumaya yardımcı olabilecek güçlü antioksidanlar içerir.

Belki de, yüz yıl yaşayan insanların sırrını açıklayan unsur, diyetlerindeki çeşitli besin maddelerinin koruyucu etkilerinin bir kombinasyonu. Bu uzun ömürlü sıcak noktalardaki bir başka çarpıcı gözlem de yemeklerin genellikle evde taze olarak hazırlanması.

Mavi Bölge’deki insanlar neden daha uzun yaşıyor?

Geleneksel mavi bölge diyetlerinin, yaşlanmayı hızlandırabilecek aşırı işlenmiş gıdalar, fast food veya şekerli içecekler içermemesi göze çarpıyor. Dolayısıyla, belki de bu uzun ömre sahip toplulukların yaptıkları kadar, yapmadıklarını da dikkate almak önemli.

Ayrıca, yüzde 80 doyana kadar yeme (diğer bir deyişle kısmi kalori azaltma) modeli de dikkat çekiyor. Bu, yaşlandıkça hücrelerin hasarla nasıl başa çıktığını desteklemek açısından da önemli olabilir.

Mavi bölge diyetlerini oluşturan faktörlerin çoğu (başta bitki bazlı ve doğal bütün gıdalar) kalp hastalığı ve kanser gibi kronik hastalıkların daha düşük riskiyle ilişkilidir. Bu tür diyetler yalnızca daha uzun ve sağlıklı bir yaşama katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda sağlıklı yaşlanma ile de ilişkili olan daha çeşitli bir bağırsak mikrobiyomunu destekler.

Diyet, uzun ömür söz konusu olduğunda büyük resmin yalnızca bir parçası olsa da, somut adımlar atılabilecek bir alandır.

Bu makalenin orijinali, Creative Commons lisansı altında The Conversation’da yayınlandı. Orijinal makaleyi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

21 Şub 2024 - 23:30 - Bilim


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.