İnsanların komplo teorilerini yayma motivasyonunun kaynağı ne?

Yeni bir araştırma, insanların mevcut politik sistemi bozma yönündeki arzusunun komplo teorileri paylaşma konusunda önemli bir etken olduğunu ortaya koydu. İlginç şekilde bu durum, paylaşan kişinin inandığı ve inanmadığı teorilerde de geçerli.

İnsanların komplo teorilerini yayma motivasyonunun kaynağı ne?
Haber albümü için resme tıklayın

Kaos ihtiyacı

Komplo teorileri birçok kişinin ilgisini çeker. Ancak bazı kişilerin bu konuya yaklaşımı tehlikeli olabilir. Kısmen belirli çıkar çevreleri tarafından ortaya atılan yanlış bilgilerin internette giderek daha fazla yayılması ve güç kazanması, komplo teorilerinin ardındaki psikolojiyi araştırmaya değer hale getirdi.

Carleton Üniversitesi'nden Siyaset Bilimci Christina Farhart ve meslektaşları, önceki araştırmaları ileriye taşıyarak ABD'de siyasi yelpazenin her iki tarafına eşit olarak bölünmüş 3.336 kişiyle anket yaptı. Katılımcıların komplo teorilerini inandıkları için mi, insanları uyarmak için mi yoksa kaos ihtiyacından dolayı mı paylaşmaya daha yatkın olduklarını araştırmak için birtakım sorular yöneltildi.

En büyük motivasyon, komploya olan inanç

Farhar ve ekibi, geçmiş araştırmalarda olduğu gibi, komploya olan inancın, bir kişinin bir teoriyi sosyal medya aracılığıyla yaymaya istekli olup olmadığını belirleyen en güçlü etken olduğunu buldu. Bu inançlar genellikle insanların günlük yaşamlarında mücadele ettikleri, meşru ve giderilmemiş endişelerden kaynaklanıyor.

Yeni veriler şaşırtıcı bir biçimde, komplo teorilerinin algılanan bir rakibe karşı desteği arttırmak için yayıldığı hipotezini desteklemiyor. Bu durum, komplo paylaşımcılarının kendilerini en çok özdeşleştirdikleri kültürel grubu desteklemek için motive olduklarını gösteriyor.

Bunun yerine kaos ihtiyacı, gönüllülerin bir komplo teorisini yaymaya istekli olup olmadıklarının daha güçlü bir göstergesiydi. Bu da kendi tarafını desteklemekten daha karmaşık bir durum olduğuna işaret ediyor.

İnsanların komplo teorilerini yayma motivasyonunun kaynağı ne?

Psypost'tan Eric W. Dolan'a konuşan araştırmacılar, "Bazı bireyler özellikle siyasi rakiplerini suçlamak için paylaşımda bulunurken, diğerleri bunu tüm siyasi sisteme meydan okumak için yapıyor" ifadelerini kullandı.

Çalışma verilerine göre kaos isteyenlerin şu ifadelere kesinlikle katıldıklarını söyleme olasılıkları daha yüksek: "Sosyal kurumlarımızdaki sorunları düzeltemeyiz, onları yıkıp baştan başlamamız gerekir."

Komplo teorilerine inananların kaos isteğini de taşıdığı durumlarda bunları paylaşma olasılıklarının daha yüksek olduğu anlaşıldı. Söz konusu motivasyon, insanların paylaştıkları şeye inanmalarını da gerektirmiyor. Kaos isteyenler bunun yerine, kendileri için çalışmayan bir düzene karşı bir saldırı olarak veya yalnızca can sıkıntısını hafifletmek için, yanlış bilgi akımına katkıda bulunmayı makul görüyor.

Elde edilen bu veriler, kendilerini finansal veya sosyal açıdan güvensiz hisseden kişilerin komplolara inanma olasılığının daha yüksek olduğunu gösteren önceki çalışmalarla uyumlu. Bu aynı zamanda, insanların finansal zorluklar ve sağlıkla ilgili belirsizliklerle karşılaştığı kriz dönemlerinde komplo düşüncesinin neden arttığını da açıklıyor.

Önceki araştırmalar da başkasını kandırmanın, komplo teorisi eğilimli kişilerin hayatlarının başka alanlarında eksikliğini hissedebilecekleri anlık bir kontrol hissi sağlayabileceğini doğruluyor.

Araştırmadan elde edilen sonuçlar Research and Politics dergisinde yayınlandı.

08 Oca 2024 - 18:00 - Bilim


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.