Bozuk proteinler bunamayı bulaşıcı hale getirebilir mi?

1980’li yıllardan bu yana, bazı bozuk proteinlerin patojenler gibi davranabildiği biliniyor. Prion adı veriler ve kendini çoğaltan bu sorunlu yapılar, deli dana hastalığı ve insanlardaki muadili Creutzfeldt-Jakob hastalığında olduğu gibi beyin dokularının bozulmasına yol açabiliyor…

Bozuk proteinler bunamayı bulaşıcı hale getirebilir mi?
Haber albümü için resme tıklayın

Son yıllarda, aynı durumun bunamada da geçerli olabileceğine ilişkin bazı kaygı verici araştırmalar yapıldı. Science Alert’te yayınlanan bir makaleye göre, Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerinde bulunan yapışkan amiloid beta proteini kümeleri de prionlar gibi davranabilir ve çok nadir durumlarda diğer insanlara bulaşabilir.

Alzheimer doğrunda insandan insana bulaşır mı?

Prion hastalıkları insanlar arasında doğrudan temas yoluyla bulaşmaz. Ancak prionlar, kontamine (bulaşmış) et tüketimi yoluyla ineklerden insanlara geçebilir. Benzer şekilde, eğer Alzheimer hastalığı, bozuk (daha teknik bir ifade ile, hatalı üretilmiş) bir protein yoluyla bulaşabiliyorsa dahi, araştırmacılar sadece hastalığı olan biriyle vakit geçirerek bu hastalığa yakalanmanın mümkün olmayacağını söylüyor.

Ancak az sayıda tarihsel vaka ve birkaç hayvan çalışması, aynı aletlerin birden fazla hastada kullanılması halinde, beyin cerrahisi sırasında tehlikeli Alzheimer proteinlerinin bulaşabileceğine dair endişeleri ortaya çıkardı.

Hastalar ayrıca yanlış katlanmış amiloid beta içeren bir kişiden doku nakli aldıklarında da maruz kalabilir. Her iki durumda da proteinin yayılması uzun zaman aldığından, etki ancak on yıllar sonra görülecektir.

Bozuk proteinler bunamayı bulaşıcı hale getirebilir mi?

Korkutucu vaka çalışmaları, bulaşmayı doğruluyor

2015 yılında Nature dergisinde yayınlanan küçük bir çalışmada, araştırmacılar Creutzfeldt-Jakob hastalığından ölen sekiz genç yetişkinin beyin dokusunu inceledi. Bu kişilere yaklaşık 30-40 yıl önce, çocukken kısa boyu tedavi etmek için insan kadavralarının hipofiz bezinden alınan büyüme hormonları enjekte edilmiş ve farkında olmadan Creutzfeldt-Jakob hastalığına neden olan yanlış katlanmış protein ile enfekte edilmişlerdi. Bu yetişkinlerin dördünün beyinlerinde de önemli miktarda amiloid beta birikimi vardı.

Bu tür bir plak genellikle sadece orta ila şiddetli Alzheimer hastalığı olan yaşlı insanlarda görülür. dolayısıyla bu kadar genç yaşta ölen insanlar için şaşırtıcı bir bulgu olduğu söylenebilir.

Bu durum, kadavra enjeksiyonlarının insanlara amiloid-beta proteinleri aşıladığı ve bu proteinlerin yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde daha büyük plak birikintilerine dönüştüğü ihtimalini gündeme getirdi.

Kadavra kaynaklı büyüme hormonu enjeksiyonlarının kullanımı, araştırmacıların çocukların küçük bir kısmının kontamine örnekler aldığını ve Creutzfeldt-Jakob hastalığı geliştirdiğini fark etmeleri üzerine 1985 yılında durdurulan bir uygulama. Bundan 30 yıl sonra, araştırmacılar orijinal enjeksiyonların arşiv örneklerinin peşine düştü ve amiloid beta içerdiklerini doğruladı.

Bu eski örnekleri genç farelerin beyinlerine enjekte eden araştırmacılar, farelerde amiloid plakları ve serebral amiloid anjiyopati adı verilen ilgili bir beyin kanaması durumu meydana geldiğini buldu.

Ameliyatla da bulaşabiliyor

2018'de yayınlanan bir başka çalışmada, 60 yaşın altında serebral amiloid anjiyopati tespit edilen sekiz kişinin çocuk veya gençken beyin ameliyatı geçirdiği tespit edildi. Araştırmacılar, “Bu bulgular, amiloid-beta patolojisinin, prion hastalığında olduğu gibi, beyin cerrahisi prosedürleri yoluyla aktarılabilir olabileceği ihtimalini arttırıyor” diye konuştu.

Bu yılın başlarında, Eylül ayında, Danimarka ve İsveç'te yapılan büyük bir nüfus araştırması, ilerleyen zamanlarda beyin kanaması geçiren kişilerden kan nakli alan kişilerin kendilerinin de beyin kanaması geçirme olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar bu çalışmanın “transfüzyonla bulaşan bir etkene işaret edebileceğini” bildirdi.

Bu araştırma, aynı cerrahi aletlerin kullanılması halinde yaşlılardan gençlere geçebilecek bulaşıcı demans (bunama) ihtimalini gündeme getiriyor.

13 Ara 2023 - 22:30 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.