Nitrik oksit nedir? Sağlık için neden önemli? Nasıl arttırılır?

Nitrik oksit, kimyasal formülü NO olan, renksiz bir gaz, kimyasal tanımıyla da bir serbest radikal. Peki bu molekül sağlık için neden önemli?

Haber albümü için resme tıklayın

Nitrik oksit endüstriyel kimya için önemli bir ara ürün olmasının yanında, önemli biyolojik işlevleri de olan bir molekül. İnsanlar dahil olmak üzere memelilerde, nitrik oksit birçok fizyolojik ve patolojik işlemde sinyal molekülü olarak işlev görür.

1992 yılında “Yılın Molekülü” olarak ilan edildi. Fizyoloji veya Tıp başlıklı 1998 Nobel Ödülü, nitrik oksitin kalp damar sinyal molekülü rolünün keşfine verildi.

Nitrik oksit sağlık için neden önemli?

Nitrik oksit gaz formunda bir sinyal molekülüdür. Omurgalı canlılarda birçok biyolojik süreçte önemli bir biyolojik haberleşme görevi üstlenir. Bakteriler, bitkiler, mantar ve hayvan hücreleri dahil olmak üzere tüm canlı organizmaların biyolojik bir ürünüdür.

Endotel kökenli gevşetici faktör (EDRF) olan nitrik oksit, içsel bir şekilde L-arjinin, oksijen ve NAPDH kullanılarak, farklı nitrik oksit sentez (NOS) enzimleri tarafından biyolojik olarak oluşturulur. İnorganik nitratın indirgenmesiyle de nitrik oksit üretilebilir.

Nitrik oksittik başlıca enzimatik hedeflerinden biri guanilil siklazdır. Nitrik oksitin enzimin heme bölgesine bağlanması, demiz varlığında aktivasyon sağlar. Çok reaktif olan nitrik oksitin ömrü birkaç saniye olmasına rağmen, membranlar arasında serbestçe difüze olabilir.

Nitrik oksit üretimi neden önemli?

Bu özellikler nitrik oksidi parakrin (hücreler arası) ve otokrin (tek bir hücre içinde) ideal bir sinyal molekülü haline getirir. Nitrik oksit oksijen ve su tarafından nitrat ve nitritlere dönüştükten sonra, hücre sinyali aktivitesini kaybeder.

Kan damarlarının endoteli (iç yüzeyi) etraftaki kasların gevşemesi için nitrik oksiti kullanarak işaret gönderir. Bu da damar genleşmesini sağlar ve kan akışını arttırır. Damar genleşmesi, nitrik oksitin en önemli etkilerinden biridir.

Kan, besinler ve oksijenin vücudun her yerine verimli ve etkili bir şekilde taşınmasını yardımcı olduğundan nitrik oksit üretimi, sağlık için olmazsa olmazdır. Vücudun nitrik oksit üretme kapasitesinin sınırlı olması kalp hastalığı, diyabet ve iktidarsızlıkla ilişkilidir.

Burundan nefes almak da vücutta nitrik oksit oluşumu sağlar. Ağızdan nefes almak bu etkiyi yapmaz.

Bunun dışında da vücuttaki nitrik oksit seviyesini arttırmak için birçok yol vardır.

Nitrik oksit seviyesi doğal olarak nasıl arttırılır?

Nitrat içeriği yüksek sebzeler tüketmek

bunun iyi bir yolu. Nitrat, belirli sebzelerde bulunan bir bileşiktir:

  • Kereviz
  • Tere
  • Frenk maydanozu
  • Marul
  • Pancar kökü
  • Ispanak
  • Roka

Bu gıdalar tüketildiğinde nitratlar, kalp sağlığı ve egzersiz performansıyla ilişkili birçok faydası olan nitrik oksite dönüştürülür.

Antioksidan alımını arttırın

Nitrik oksit, kan akışında hızla indirgenen, kararsız bir molekül olduğundan sürekli yenilenmesi gerekir. Kararlılığını arttırmak ve parçalanmasını yavaşlatmak için antioksidan tüketmek iyi bir yol.

Antioksidanlar serbest radikalleri nötrleştiren, bu sayede nitrik oksitin kısa ömrünü uzatmaya yardımcı olan maddelerdrir.

Bazı önemli antioksidan maddeler şu şekilde sıralanabilir:

  • C Vitamini: Bu antioksidan cilt, kemik, tendon ve ilik gibi bağ dokuların oluşumuna yardımcıdır. Sinir hücrelerinin iletişimini sağlayan beyin kimyasallarını üretir.
  • E Vitamini: Bu antioksidan, yaşlanma ve hastalığa katkısı olduğu düşünülen serbest radikallerin zararlı etkilerine karşı hücreleri korur. Öte yandan bağışıklık sistemini güçlü tutmada önemli bir rolü vardır.
  • Polifenoller: Bu antioksidanların kanser ve kalp damar hastalığının düşmesi gibi birçok faydası vardır.
  • Glutatyon: “Tüm antioksidanların anası” olarak da bilinen glutatyon, vücuttaki tüm hücrelerin başlıca antioksidanı ve detoks edicisidir.

Nitrik oksit arttıran takviyelerin kullanımı

“Nitrik oksit arttrıcı” olarak pazarlanan birçok besinsel takviye vardır. Bu takviyeler doğrudan nitrik oksit içermez, ancak vücutta nitrik oksit oluşumuna yardımcı olan bileşenler içerir.

En yaygın olanları L-Arjinin ve L-Sitrüllindir.

  • Esansiyel bir amino asit olan ve mutlaka beslenmeyle alınması gereken L-Arjinin, doğrudan nitrik oksit üretilmesini sağlar. Günde 30 grama kadar güvenle alınabileceği bilimsel araştırmalarla gösterilmiştir, ancak 10 gram gibi miktarlarda dahi sindirim sorunlarına yol açabilir.
  • L-Sitrüllin ise vücutta üretilebilir. L-Arjinin nitrik oksite dönüştürüldüğünde, yan ürün olarak L-sitrülin üretilir. Daha sonra L-Sitrülin, L-Arjinine geri dönüştürülebilir ve vücudun doğal nitrik oksit üretimini arttırabilir.  

Not: Bu yazı bilgi verme amaçlıdır. Herhangi bir beslenme, takviye veya sağlık tavsiyesi niteliğinde değildir. Yaşadığınız bir sağlık sorunu varsa veya bir gıda takviyesi kullanmayı düşünüyorsanız önce bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Ağız bakım suyu kullanımını sınırlandırın

Ağız bakım suları, çürük ve diğer diş hastalıklarına yol açan bakterileri öldürmeye yardımcıdır. Ancak ne yazık ki ağız bakım suyu, nitrik oksit üretenler gibi faydalı bakteriler dahil olmak üzere, bir ayrım yapmadan tüm bakterileri öldürür. Bu konudaki bir araştırmaya biz de daha önce yer vermiştik.

Ağızdaki bazı özel bakteriler nitratı nitrik oksite dönüştürür. İnsanlar bu bakteriler olmadan, nitrat yoluyla nitrik oksit alamaz. Yapılan araştırmalar, ağız bakım sularının nitrik oksit üretmek için gerekli bakterileri 12 saat boyunca öldürdüğünü gösteriyor. Bu da nitrik oksit üretiminde bir düşüşe ve bazı durumlarda kan basıncının artmasına neden oluyor.

Nitrik oksitin sindirilen gıdalardan alınan enerjinin kullanılmasını sağlayan insülini düzenlemesi sebebiyle, ağız bakım sularının nitrik oksit üretimi üzerindeki etkisi diyabet gelişimine dahi yol açabilir.

Egzersiz yaparak kan akışı sağlayın

Endotel işlevi iyileştiren egzersiz tam anlamıyla kanın damarlarda dolaşmasını sağlar. Endotel, kan damarlarının iç kısmındaki ince tabakanın adıdır. Bu hücreler nitrik oksit üreterek kan damarlarının sağlıklı kalmasını sağlar.

Yetersiz nitrik oksit üretimi, endotel bozukluğuna yol açabilir. Bu da ateroskleroz, yüksek kan basıncı ve diğer kalp hastalığı faktörlerine neden olabilir.

Egzersiz, vücudun doğal olarak nitrik oksit üretme kabiliyetini arttırarak kan damarlarınının ve endotel hücrelerinin sağlıklı olmasını sağlar.

Birçok araştırma düzenli fiziksel aktivitenin yüksek tansiyonu olan kişiler, kalp hastaları ve sağlıklı kişilerin endotel damar genişlemesini arttırdığını gösteriyor.

16 Kas 2022 - 17:58 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.