Gıdanın ayak izi: Hangi yiyecek çevreyi ne kadar etkiliyor?

Bilim insanları küresel gıda üretiminin çevre üzerinde yarattığı etkileri inceledi. Sonuçlara göre tavuk bazı deniz ürünlerinden daha çevre dostu.

Büyütmek için resme tıklayın

Endüstriyel tarım ve karmaşık tedarik zincirleri nedeniyle küresel gıda sistemlerinin çevresel etkileri çoğunlukla kolay kolay değerlendirilemiyor. Oysa günümüzde çevresel kaygılar tüketici nezdinde giderek daha ön plana çıkıyor. Bu nedenle dünyanın dört bir yanında üretilen gıdaların çevre üzerinde oluşturduğu farklı etkilerin değerlendirmesi de önem kazanıyor.

Bilim insanları halihazırda gıdaların kilogram başına çevresel etkilerini sera gazı emisyonu ve su kirliliği gibi faktörleri göz önünde bulundurarak hesapladı. Ancak anlamlı bir değerlendirme için bundan fazlası gerekiyor. Gıdaların yarattığı çevresel baskıların hangi bölgeyi ne kadar etkilediği de değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor. Bunun için gıdaların etkilerinin kilogram başına değil, toplamda küresel olarak değerlendirilmesi önem kazanıyor.

Gıda üretiminin çevresel etkilerinin yarısı 5 ülkeden

Bu amaçla yola çıkan bilim insanları yaptıkları detaylı incelemenin sonuçlarını Nature Sustainability dergisinde yayınlanan bir makale ile paylaştı. Elde edilen şaşırtıcı sonuçlar arasında küresel gıda üretiminden kaynaklanan çevresel baskının yaklaşık yarısının sadece 5 ülkeden kaynaklanıyor olması da var.

Kara ve su kaynaklı gıdaları sera gazı emisyonu, tatlı su kullanımı, yaşam alanlarının yok edilmesi, çevre kirliliği gibi faktörler açısından değerlendiren bilim insanları; küresel gıda üretiminin girdiler, üretim süreçleri ve çıktılar yoluyla çevre üzerinde yarattığı etkiyi net bir şekilde ortaya koymayı başardı.

Çevresel etkilerin %92'si sadece %10'luk bir alandan kaynaklanıyor

Sonuçlara göre karasal ürünleri temel alan gıda üretiminden kaynaklanan çevresel baskıların %92'si dünya yüzeyinin sadece %10'unda yoğunlaşıyor. Kırmızı et ve süt üretimi için ayrılan alan tüm gıda üretiminin toplam ayak izinin dörtte birini kapsıyor. Hindistan, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya ve Pakistan gıda üretiminde çevresel baskının yaklaşık yarısını yaratan 5 ülke olarak karşımıza çıkıyor.

Araştırmada ayrı ayrı gıdaların etkileri de incelendi, ancak bu etkiler ülkeler arasındaki farklılıkları da dikkate alarak değerlendirildi. Bilim insanları gıdanın türü kadar nerede üretildiğinin de çevresel açıdan önemli olduğunu, çevresel duyarlılığı sürdürebilmek için hangi gıdayı tükettiğimiz kadar bunu nereden elde ettiğimize de dikkat etmemiz gerektiğini belirtti.

Gıdanın türünden başka nerede ve nasıl üretildiği de önemli 

Üretim metodu sonuçlara büyük etki etti. Örneğin sera gazlarını azaltan ve verimi artıran teknoloji sayesinde ABD'nin soya üretiminin Hindistan'a göre çevreye iki kat daha duyarlı olduğu görüldü.

Araştırmada kara ve denize bağlı gıda üretiminin birbirine etkileri de incelendi. Buna göre örneğin domuz ve tavuk yetiştiriciliğinin de denizlere etkisi olduğu ortaya koyuldu. Bunun nedeni ise ringa, sardalye ve hamsi gibi balıkların bu hayvanlar için yem üretiminde de kullanılması. Bunun karşılığı olarak balık çiftliklerinde kullanılan bitki bazlı yemlerin de kara üzerinde çevresel baskılar oluşturduğu görüldü.

Su ürünleri gıda sisteminin %1'ini, çevresel ayak izinin %10'unu oluşturuyor

Çevre üzerine baskıların detaylı incelenmesi bazı ayrımların da daha net yapılmasını sağladı. Örneğin büyükbaş hayvan yetiştiriciliği en büyük otlak alanlarını kaplıyor olsa da, domuz yetiştiriciliği yarattığı çevre kirliliği ve daha çok su kullanılması nedeniyle çevreye daha fazla olumsuz etki oluşturuyor.

Araştırmanın bir diğer şaşırtıcı sonucu ise su ürünleri sisteminin küresel gıdanın sadece %1,1'ini oluşturmasına rağmen çevresel ayak izinin %9,9'una neden olması.

Ekli Dosyalar

28 Eki 2022 - 12:06 - Çevre


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.