Muz ancak genetik mühendisliği ile kurtulabilir

Kolombiya hükumeti, muz ağaçlarını öldüren küfün Amerika kıtasını istila ettiğini açıkladı. Bu kıta, dünya talebinin büyük bölümünü karşılıyor. Salgın...

Muz ancak genetik mühendisliği ile kurtulabilir
Haber albümü için resme tıklayın

Kolombiya hükumeti, muz ağaçlarını öldüren küfün Amerika kıtasını istila ettiğini açıkladı. Bu kıta, dünya talebinin büyük bölümünü karşılıyor. Salgın, hastalığa dayanıklı muzların geliştirilmesi yönündeki çalışmaları hızlandırdı.

Bilim insanları muzun geleceğini kurtarmak için birçok koldan çalışıyor. Bu ekiplerden biri, Avustralyalı araştırmacılar, doğada yetişen vahşi muz çeşitlerinden bir geni, Cavendish adıyla bilinen ve yüksek düzeyde ticari öneme sahip olan bir türe yerleştirdi. Şu anda genetik dizilimi düzenlenmiş türün saha çalışmaları sürdürülüyor.

Araştırmacılar aynı zamanda Cavendish cinsi muz bitkilerinin Fusarium TR4 adı ile bilinen küfe karşı dayanıklılığını artırma çalışmaları yürütüyor. Nature dergisinin haberine göre çalışmalarda son dönemin gündemde sıkça yer alan gen düzenleme tekniği CRISPR kullanılıyor.

Cavendish cinsi muzda TR4 direnci geliştirmek, geleneksel yöntemlerle mümkün olmuyor, çünkü bu tür kısır ve klonlama yoluyla çoğaltılıyor. Araştırmacılar bu türü kurtarmanın tek yolunun genleri ile oynamak olduğunu belirtiyor. Cavendish cinsi, küresel muz ticaretinin %99'unu kapsıyor.

Muz ülkesi Kolombiya'da acil durum ilan edildi

TR4 küfünün Kolombiya'ya ulaştığı söylentisi Temmuz ayında ortaya çıktı. Sonrasında ülke ulusal acil durum ilan ederek alternatifleri değerlendirmeye başladı. Bu süreçte Avusturalyalı araştırmacıların genetik modifiye muz türlerine ilgi üst noktaya çıktı.

Muzun daha önce de benzer bir tehditle karşılaştı biliniyor. 1900'lerin ilk yarısında yine bir Fusarium türü olan TR1, dönemin en fazla rağbet gören Gros Michel türü muzu neredeyse yeryüzünden sildi. Çiftçiler o dönemde bu küfe dayanıklı Cavendish türüne geçtiler. 1960'larda Chiquita (Çikita) gibi en büyük muz çiftlikleri Cavendish türüne geçti.

Bugün ise böyle kolayca kabul görecek bir alternatif muz türü yok. Doğada yetişen muzlar arasında hem Cavendish gibi kabul görecek, hem TR4'e dayanacak çeşit olmadığı ifade ediliyor. TR4 küfü fungisid tarım ilaçları ile öldürülemiyor, bunun yanında toprakta 30 yıla kadar canlı kalabiliyor. Küfün yavaş yavaş dünyaya yayılmasına da bunun sebep olduğu düşünülüyor. İlk olarak 90'larda Asya'daki ekim alanlarını ortadan kaldıran küfün, buradan Avustralya, Orta Doğu ve Afrika'ya taşındığı düşünülüyor.

Amerika kıtasına da atlamış olan küf nedeniyle Cavendish muz türünün neslinin önümüzdeki birkaç on yılda yok olabileceği ifade edilirken, tek çözüm olarak genetik mühendisliği görülüyor. Türkiye'de ciddi bir pazar bulunuyor. Yerli üreticiler tüm iç talebi karşılayabileceklerine inanıyor.

# muz

13 Eki 2019 - 08:00 - Gıda

Mahreç  Kıvanç Yarangümeli


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.