Gıdaları yeme sıranız, bakın sağlığınızı nasıl etkiliyor!

Glikoz Devrimi (Glucose Revolution) kitabının yazarı, biyokimya uzmanı Jessie Inchauspé, beslenmenizde yapacağınız ufak değişikliklerin hayatınızı değiştirebileceğini söylüyor.

Glikoz Devrimi (Glucose Revolution) kitabının yazarı, biyokimya uzmanı Jessie Inchauspé, beslenmenizde yapacağınız ufak değişikliklerin hayatınızı değiştirebileceğini söylüyor.

Ana akım medyada ve Instagram’da konu hakkında birçok açıklama yapan, “Glikoz İdolü Hareketi” kurucusu Inchauspé, gıdaları yeme sırasının son derecede önemli olduğunu söylüyor.

Inchauspé’ye göre yemekte proteinlerden önce, en başta salata yemek ve yemeği nişastalı karbonhidratlarla bitirmenin, kan glikozu artışını dizginleyeceğini, bunun da sağlık açısından faydalı olduğunu söylüyor.

Peki bilim bu konuda ne diyor? Veriler Jessie Inchauspé’nin haklı olabileceğini gösteriyor.

Kan glikozunun artması ne demek?

Karbonhidrat tükettikten 30 ile 60 dakika sonra, kan dolaşımında bir glikoz artışı meydana gelir. Bu artışın ne kadar yüksek olacağını belirleyen birçok etken var. Bunlar arasında karbonhidrata birlikte ve karbonhidrattan önce yedikleriniz, karbonhidratta ne kadar lif olduğu ve vücudun insülin hormonunu salgılama ve kullanma yeteneği vardır.

Diyabet, reaktif hipoglisemi, postprandiyal hipotansiyon sorunu olanlar ve bariatrik cerrahi (obezite cerrahisi) operasyonu geçirenlerde, glikoz artışını dizginleyecek tedbirler hayati önem taşır.

Bunun nedeni, yüksek ve uzun süreli glikoz artışlarının, inflamasyonu tetikleyenler de dahil olmak üzere birçok hormon ve protein üzerinde kalıcı ve zararlı etki göstermesidir. Enflamasyon ise diyabet ve kalp hastalığı dahil olmak üzere birçok sorunla ilişkilidir.

Farklı yiyecekler, farklı etkiler

Karbonhidrattan önce tüketilen gıda çeşitleri, glikoz artışlarını etkiler mi? Bilimsel veriler, böyle bir etkiyi ortaya koyuyor.

Bilim insanları, salata gibi yüksek miktarda lif içeren gıdaların yiyeceklerin mideden çıkma (gastrik boşaltım) hızını yavaşlattığını uzun süredir biliyor. Bu nedenle yüksek lif içeren gıdalar, glikoz ve diğer besinlerin, gıdaların emildiği ince bağırsağa ulaşma süresini uzatıyor.

Protein ve yağlar da gastrik boşaltımı yavaşlatıyor. Üstelik proteinler, GLP1 adı verilen bir hormonu tetikleme avantajına da sahip.

Yediklerinizdeki proteinler ince bağırsaktaki hücrelere ulaştığında bu hormon salgılanıyor ve gastrik boşaltımı daha da fazla yavaşlatıyor. Hormon aynı zamanda pankreası etkileyerek, kandaki glikozu temizleyen insülin hormununu salgılamasına yardımcı oluyor.

Gıdaları yeme sıranızın önemi ne?

Yiyecekleri belli bir sırayla tüketmenin glikoz artışı noktasında bir etki gösterip göstermediğini inceleyen araştırmaların çoğunda, yemekten önce bir lif, yağ veya protein “yüklemesi” yapılır. Genelde bu yükleme sıvı olarak, karbonhidrattan 30 dakika önce verilir.

Bir çalışmada, patates püresinde 30 dakika önce whey protein tozu içmenin, gastrik boşaltımı yavaşlatmada, yemekle birlikte protein tozu içmeye kıyasla daha etkili olduğu belirlendi. Her 2 seçeneğin de glikoz artışını azaltmada, yemekten önce su içmeye kıyasla daha iyi etki gösterdiği görüldü.

Inchauspé, liflerin, yağların ve proteinlerin midede karışmadığını söylüyor. Ancak besinlerin, çok küçük parçacık boyutuna indirgenene kadar mideden çıkmadığı biliniyor.

Çoğu insanın akşam yemeğini 15 dakikada tamamlama eğilimi olduğu düşünülürse, yemeği belirli bir sırayla yemenin, sevdiğiniz sırayla yemeye kıyasla daha faydalı olduğuna dair bilimsel bir kanıt var mı?

Bu sorunun cevabı evet. Ancak çok güçlü bir ilişki değil.

Çıkarılacak ders ne?

Şeker hastalığı ve benzer bir sağlık sorununuz varsa, glikoz seviyenizi takip etmelisiniz. Doktorunuz sizi diyetinizde yapmanız gereken değişiklikler konusunda yönlendirecektir. Yiyecekleri belirli sırada yemeniz de bu tavsiyeler arasında olabilir.

Geri kalan tüketiciler için, yemekleri belirli bir sırada tüketmenin çok fazla önemli olmadığını söyleyebiliriz. Ancak karbonhidratlara kıyasla daha fazla lif, protein ve yağ tüketerek gastrik boşaltımı yavaşlatabileceğinizi, kan şekeri artışlarını dizginleyebileceğinizi unutmayın.

Bu yazının orijinali, Creative Commons lisansı altında The Conversation’da yayınlandı. Orijinal makaleyi buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

11 Tem 2022 - 13:00 - Gıda

Muhabir  Baran Wp


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.