Dünya Meteoroloji Örgütü dikkat çekti: "Karnemiz Zayıf dolu!"

Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yayınladığı son raporla 2021 yılındaki iklim karnemizi gözler önüne serdi.

Dünya Meteoroloji Örgütü dikkat çekti: "Karnemiz Zayıf dolu!"
Dünya Meteoroloji Örgütü dikkat çekti: "Karnemiz Zayıf dolu!"
+3
Haber albümü için resme tıklayın

Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yayınladığı son raporla 2021 yılındaki iklim karnemizi gözler önüne serdi.

WMO'nun Küresel İklim Durumu 2021 (State of World Climate 2021) başlıklı rapora göre 2021 yılında 4 olumsuz göstergede rekor kırıldı. İncelenen diğer göstergelerde de durum parlak değil. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres raporu "insanlığın iklim değişikliği ile mücadeledeki başarısızlığının ilamı" olarak değerlendirildi. Rapor 7-18 Kasım 2022 tarihleri arasında yapılacak olan BM İklim Değişikliği Konferansı'nda değerlendirilecek.

Dünya Meteoroloji Örgütü'ne göre karnemiz zayıf dolu

Dünya Meteoroloji Örgütü raporuna göre sera gazı, deniz seviyesi, okyanus sıcaklığı ve okyanus asitliği başlıklarında 2021 yılında kötü anlamda rekor kırıldı. Raporda incelenen göstergeler şöyle özetlendi:

Sera gazı konsantrasyonu

Sera gazı konsantrasyonları , karbondioksit (CO2) konsantrasyonunun küresel olarak milyonda 413,2 parça (ppm) veya sanayi öncesi seviyenin %149'una ulaştığı 2020'de yeni bir küresel zirveye ulaştı. Veriler, 2020'de Hawaii'deki Mona Loa'da aylık ortalama CO2 konsantrasyonunun Nisan 2020'de 416,45 ppm'ye, Nisan 2021'de 419,05 ppm'ye ve Nisan 2022'de 420,23 ppm'ye ulaşmasıyla 2021'de ve 2022'nin başlarında artmaya devam ettiğini gösterdi.

Küresel yıllık ortalama sıcaklık

2021'deki küresel yıllık ortalama sıcaklık , 1850-1900 sanayi öncesi ortalamanın yaklaşık 1,11 ±0,13 °C üzerine çıktı. Yılın başında ve sonunda La Niña hava olayının dünyayı soğutması sayesinde önceki yıllara göre daha düşük bir sıcaklık yaşandı. Yine de 2015'ten 2021'e kadar olan son yedi yılın şimdiye kadar kayıtlara geçen en sıcak yedi yıl olduğu belirtildi.

Okyanus sıcaklığı

Dünya Meteoroloji Örgütü Küresel İklim Durumu 2021 raporuna göre okyanus sıcaklığı son dönemde rekor seviyeye ulaştı. Okyanusun üst 2000 m derinliği 2021'de ısınmaya devam etti ve gelecekte de ısınmaya devam etmesi bekleniyor. Bu durum 100-1000 yıllık zaman ölçeklerinde geri dönüşü olmayan bir değişim. Tüm veri setleri, okyanus ısınma oranlarının son yirmi yılda özellikle güçlü bir artış gösterdiği konusunda hemfikir. Isı daha da derin seviyelere nüfuz ediyor. Okyanusun büyük bölümü 2021'de bir noktada en az bir "güçlü" deniz ısınma dalgası yaşadı.

Deniz ekosistemleri büyük risk altında

Okyanus asitlik düzeyi

Okyanus, insan faaliyetleri nedeniyle atmosfere karışan yıllık CO2 emisyonunun yaklaşık %23'ünü emer. Bu CO2 deniz suyuyla tepkimeye girer, canlıları ve ekosistemleri, dolayısıyla gıda güvenliğini, turizmi ve sahil şeritlerinin tehdit eden okyanus asitlenmesine yol açar. Okyanusun pH değeri düştükçe (asitlik yükseldikçe), atmosferden CO2 emme kapasitesi de azalır. Devletlerarası İklim Değişikliği Paneli IPCC, “açık okyanus yüzeyi pH değerinin şu anda en az 26.000 yılın en düşük seviyede olduğu ve mevcut pH değişim oranının en azından o zamandan beri eşi görülmemiş yükseklikte olduğu” sonucuna vardı.

Ortalama deniz seviyesi

Küresel ortalama deniz seviyesi 2013-2021 döneminde yılda ortalama 4,5 mm'lik bir artışın ardından 2021'de yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Bu, 1993 ile 2002 arasındaki oranın iki katından fazla ve temel olarak giderek hızlanan buz kütlesi kaybından kaynaklanıyor. Bunun yüz milyonlarca kıyı sakini için önemli etkileri var. En önemlisi bu durum kıyıları tropik fırtınalara karşı daha savunmasız bir hale getiriyor.

Buz küre - Kriyosfer

Buzullar 2020-2021 yılları arasında önceki yıllara göre daha az erimiş olsa da, on yıllık zaman çizelgelerinde kütle kaybının hızlandığını açıkça gösteren bir eğilim var. Dünyanın referans buzul kütleleri 1950'den bu yana ortalama 33,5 metre buza eşdeğer düzeyde inceldi ve bu incelmenin %76'sı 1980'den bu yana gerçekleşti. Dünya Meteoroloji Örgütü Küresel İklim Durumu 2021 raporuna göre Haziran ve Temmuz aylarında yaşanan sıcak hava dalgaları ve yangınlar sonucunda 2021, Kanada ve Kuzeybatı ABD'deki buzullar için özellikle yıkıcı bir yıl oldu. Grönland, Ağustos ortasında olağanüstü bir erime olayı yaşadı ve 3.216 m yükseklikte buz tabakasının en yüksek noktası olan Summit (zirve) İstasyonu'nda ilk kez yağış kaydedildi.

Sıcak hava dalgaları akıl almaz boyutlara ulaştı

Aşırı sıcak dalgaları

Olağanüstü sıcak hava dalgaları, Batı ve Kuzey Amerika ile Akdeniz'de rekor kırdı. California'daki Death Valley'de (ölüm vadisi) sıcaklık 9 Temmuz'da 54,4°C'ye ulaştı. 2020'de de yaşanan bu değer en az 1930'lardan bu yana kaydedilen en yüksek sıcaklık. Sicilya'daki Siraküza ise 48.8°C'ye ulaştı. Kanada'nın British Columbia eyaleti, 29 Haziran'da 49.6°C'ye ulaştı. Bu, sıcaklığa bağlı raporlanan 500'den fazla ölüme neden oldu ve yıkıcı orman yangınlarını körükledi. Yangınlar ise da Kasım ayında yaşanan selin etkilerini daha da kötüleştirdi.

Seller

Çin'in Henan eyaletinde yaşanan sel 17,7 milyar Amerikan doları tutarında ekonomik kayba neden oldu. Batı Avrupa Temmuz ayı ortalarında, Almanya'da 20 milyar doları aşan ekonomik kayıplara neden olan rekor düzeyde şiddete sahip sellerinden bazılarını yaşadı. Seller aynı zamanda ağır can kaybına neden oldu.

Kuraklık

Kuraklık Afrika'daki Somali yarımadası, Kanada, Amerika Birleşik Devletleri'nin batısı, İran, Afganistan, Pakistan ve Türkiye dahil olmak üzere dünyanın birçok bölgesini etkiledi. Tropik Güney Amerika'da kuraklık büyük tarımsal kayıplara neden oldu, enerji üretimini ve nehir taşımacılığını kesintiye uğrattı. Dünya Meteoroloji Örgütü Küresel İklim Durumu 2021 raporuna göre Somali'deki kuraklık 2022'de de artışını sürdürdü. Doğu Afrika için gerçekleşmesi çok olası bir öngörü yağışların art arda dördüncü dönemdir gelmeyerek Etiyopya, Kenya ve Somali'yi son 40 yıldır yaşanmamış uzunlukta bir kuraklığa sokacağı şeklinde. İnsani yardım kuruluşları, bu durumun bölgedeki insanlar ve geçim kaynakları üzerindeki yıkıcı etkileri konusunda sürekli uyarılarda bulunuyor.

Kasırgalar

Ida Kasırgası, Kuzey Atlantik fırtına sezonunun en önemli olayıydı. 29 Ağustos'ta Louisiana'da karaya çıkan kasırga sonucu ABD'de yaşanan ekonomik kayıpların 75 milyar dolara vardığı tahmin ediliyor.

En önemlisi; gıda güvencesi tehdit altında

Ozon deliği

Antarktika üzerindeki ozon deliği güçlü ve sürekli bir kutup girdabı ile alt stratosferdeki ortalamadan daha soğuk koşullar nedeniyle alışılmadık derecede büyük ve derin hale gelerek 24,8 milyon km2'lik (Afrika'nın yüz ölçümü kadar) bir alana ulaştı.

Gıda güvencesi

Çatışmaların, aşırı hava olaylarının ve ekonomik şokların COVID-19 salgınıyla daha da şiddetlenen birleşik etkileri, küresel olarak gıda güvencesini iyileştirmeye yönelik onlarca yıllık ilerlemeyi baltaladı. 2021'de kötüye giden insani krizler daha fazla ülkenin kıtlık riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oldu. 2020'de yetersiz beslendiği tespit edilen insanların yarısından fazlası Asya'da (418 milyon) ve üçte biri Afrika'da (282 milyon) yaşıyor.

İç göç

Su ve hava şartları ile ilişkili sorunlar iç göçün artmasına katkıda bulunmaya devam etti. Ekim 2021 itibariyle en çok vatandaşı yerinden olan ülkeler Çin (1,4 milyondan fazla), Filipinler (386.000'den fazla) ve Vietnam (664.000'den fazla) oldu.

Ekosistemler

Karasal, tatlı su, kıyı ve deniz ekosistemleri ve bunlardan sağladığımız faydalar değişen iklimden etkileniyor. Bunların diğerlerine göre çok daha savunmasız olduğu bilinen bazıları benzeri görülmemiş bir oranda bozuluyor. Örneğin dünyanın su kuleleri olarak da adlandırılan dağ ekosistemleri ciddi şekilde etkileniyor. Dünya Meteoroloji Örgütü Küresel İklim Durumu 2021 raporuna göre artan sıcaklıklar, su altı çayırları ve yosun ormanları da dahil olmak üzere deniz ve kıyı ekosistemlerinin geri döndürülemez şekilde kaybolma riskini artırıyor.

Mercan resifleri özellikle iklim değişikliğine karşı savunmasız kalıyor. Bu ekosistemlerin 1,5°C'lik ısınmada kapsadıkları alanın %70 ila %90'ını ve 2°C'lik ısınmada ise %99'dan fazlasını kaybedecekleri tahmin ediliyor. Deniz seviyelerinin ne kadar hızlı yükseldiğine bağlı olarak, mevcut kıyı sulak alanlarının ila %90'ının bu yüzyılın sonuna kadar kaybolma riskiyle karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Bu durum gıda tedarikini, turizmi ve sahil şeridinin korunmasını daha da zorlaştıracak gibi görünüyor.

Küresel İklim Durumu 2021 raporuna bu bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.

15 Tem 2022 - 15:51 - Çevre

Muhabir  Kıvanç Yarangümeli


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.