Sarıhumma (Yellow Fever) Virüsü nedir? Aşısı ve bilmeniz gerekenler?

Bulaşıcı hastalıklar arasında yer alan Sarıhumma (Yellow Fever) Virüsü nedir? Aşısı ve bilmeniz gerekenler? Gıdahattı editörleri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Sağlık Bakanlığı verilerini baz alarak bu hastalık hakkında bilinmesi gerekenleri derledi.

Sarıhumma (Yellow Fever) Virüsü nedir? Aşısı ve bilmeniz gerekenler?
Sarıhumma (Yellow Fever) Virüsü nedir? Aşısı ve bilmeniz gerekenler?
Haber albümü için resme tıklayın

Bulaşıcı hastalıklar arasında yer alan Sarıhumma (Yellow Fever) Virüsü nedir? Aşısı ve bilmeniz gerekenler? Gıdahattı editörleri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Sağlık Bakanlığı verilerini baz alarak bu hastalık hakkında bilinmesi gerekenleri derledi.

Sarıhumma virüsü (Yellow Fever) nedir?

Sarıhumma virüsü ile enfekte sivrisineklerin ısırması sonucu bulaşan, akut, viral kanamalı bir hastalıktır.

Nasıl bulaşır?

Sarıhumma virüsü Aedes veya Haemagogus türü sivrisinekler aracılığıyla bulaşır.

Bu sivrisinekler özellikle gündüzleri ısırmaktadır.

Bulaşma 2500 metreye kadar olan yerleşim birimlerinde gözlenebilir.

Sarıhumma insanları ve maymunları enfekte eder.

Sivrisinekler virüsü enfekte insan veya hayvan kanı emerek elde eder.

Daha sonra virüsü diğer insan veya hayvanlara bulaştırabilir.

Sarı humma virüsü ile enfekte olan insanlar, viremik dönem olarak adlandırılan, ateş başlangıcından kısa bir süre önce ve başladıktan 5 gün sonrasına kadar ısıran sivrisinekleri enfekte ederler.

Vahşi yaşamın hüküm sürdüğü yerler ve ormanlık bölgelerde, maymunlar enfeksiyonun başlıca deposudur.

Enfeksiyonun maymundan maymuna bulaşması sinekler aracılığıyla olur.

Sivrisinekler, ormanlık alana giren insanları hem de maymunları enfekte eder ve böylece lokal salgınlara neden olurlar.

Kentsel bölgelerdeki bulaşmada maymunların rolü yoktur. Enfeksiyon sinekler vasıtasıyla insanlar arasında yayılır.

Yoğun kitlelerin yaşadığı yerlerde enfeksiyonun oluşması, büyük sarıhumma salgınlarına sebebiyet verebilir.

Sarıhumma Belirtileri

Belirtileri nelerdir?

Sarıhumma virüsü ile enfekte olan kişilerin birçoğu hiçbir belirti vermeyebilir veya hafif belirtiler gösterebilir.

Belirti oluşanlar için kuluçka süresi 3-6 gündür.

Hastalığın ilk belirtileri;

  • Ani ateş, titreme,
  • Şiddetli baş ağrısı,
  • Sırt ağrısı,
  • Genel vücut ağrıları,
  • Bulantı,
  • Kusma,
  • Yorgunluk ve
  • Halsizlik

Hastaların çoğu ilk dönemden sonra iyileşme göstermektedir.

İyileşen hastalarda halsizlik ve yorgunluk birkaç ay sürebilir

Bu hastaların yaklaşık %15’inde daha şiddetli bir faza geçiş olur.

Bu ikinci dönemde;

  • Yeniden ateş yükselmesi,
  • Sarılık,
  • Karın ağrısı,
  • Kusma ve
  • Kanama

belirtileri görülür.

Sonunda şok ve çoklu organ yetmezliği gelişir.

Bu hastaların yarısı ilk belirtilerin başlamasından 10-14 gün sonra kaybedilirler.

Sarıhumma Aşısı

Tanı ve Tedavi

Tanı, viral enfeksiyona karşı kişinin bağışıklık sisteminin oluşturduğu antikorları tespit eden kan testlerine dayanmaktadır.

Spesifik tedavisi yoktur. Semptomlara yönelik destekleyici tedavi yapılmaktadır.

Mümkün olduğu kadar hastalar destek tedavisi ve yakın izlem için hastaneye yatırılmalıdır.

Yolcular için risk faktörleri nelerdir?

Sarıhumma Afrika ve Orta ve Güney Amerika'nın tropikal bölgelerinde endemiktir.

Afrika ve Latin Amerika'da 44 endemik ülkede 900 milyondan fazla nüfus risk altındadır.

Afrika’da 31 ülkede tahminen 500 milyon kadar insan risk altındadır.

Sarıhummanın yaygın olarak görüldüğü yerlere seyahat eden kişiler risk altındadırlar.

Özellikle kırsal alanlar ve ormanlık bölgelere uzun süreli seyahatlerde risk çok daha fazladır.

Sarıhummanın bulaşma riskinin olduğu bölgeler veya ülkelere giden her yolcunun aşı olması tavsiye edilmektedir.

Korunma yolları nelerdir?

Sarıhumma aşısı hastalığın görüldüğü bölgelere seyahat edecekler Sarıhumma aşısı yaptırmalıdır. Ayrıca sivrisineklere karşı dikkatli olmak gerekir.

Aşı yapıldıktan sonra UST’ye uygun olarak ‘Uluslararası aşı ve profilaksi sertifikası’ düzenlenir.

Bazı ülkeler ülkeye giriş için sarı humma aşısının yapıldığını gösteren bu sertifikayı zorunlu tutmaktadırlar.

Uluslararası aşılama sertifikası, aşılandıktan 10 gün sonra geçerlilik kazanır ve ömür boyu koruyucudur.

Sarıhumma virüsünü taşıyan sineklerin daha çok gündüzleri ısırdığı unutulmamalıdır.

Sivrisinek ısırıklarından korunmak için:

  • Uygun giysiler giyilmelidir (uzun kollu gömlek, uzun pantolon, çorap ve şapka),
  • Uygun bir böcek kovucu kullanılmalıdır (DEET, Picardin). Aktif madde yüzdesi yüksek olanlar daha uzun bir koruma sağlar. Ayrıca güneş koruyucu kullanılacaksa, önce güneş koruyucu sürülüp sonra böcek kovucu uygulanmalıdır. Çocuklar üzerinde kovucu uygulanırken gözlere ve ağıza temasından kaçınılmalıdır. Kullanılacak giysilere ve çadıra permetrin uygulanabilir. Permetrin doğrudan cilde uygulanmamalıdır.
  • Mümkün olduğu kadar perdeli ve klimalı odalarda kalmaya özen gösterilmelidir.
  • Birçok sivrisinek daha çok geceleri aktifken, sarıhumma bulaştıran sirisineklerden biri olan Aedes aegypti daha çok gündüzleri ısırırlar.

Seyahat Dönüşü yapmanız gerekenler

  • Eğer kendinizi hasta hissediyorsanız hemen hekiminize veya bir sağlık kuruluşuna başvurun.
  • Seyahatiniz hakkında hekiminize mutlaka bilgi verin.
  • Ateş ve ağrınız için Asetaminofen kullanın. Kanamaya meyli artırabileceğinden aspirin ve ibuprofen içeren ağrı kesicilerden uzak durun.
  • Daha fazla sivrisinek ısırıklarından korunarak hastalığın yayılmasını önleyin.

Kaynaklar: WHO, CDC

14 Tem 2022 - 14:45 - Sağlık

Muhabir  Mustafa Nihat


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.