Merkez Bankası: Ekim’de enflasyona en büyük katkı enerji ve tütün ürünlerinden

Ekim ayı enflasyon verilerini değerlendiren Merkez Bankası, gıda ve temel mal dışındaki gruplarda yükseliş kaydeden yıllık enflasyondaki artışa en belirgin katkının, enerji ve tütün ürünlerinden geldiği saptamasını yaptı.

Merkez Bankası: Ekim’de enflasyona en büyük katkı enerji ve tütün ürünlerinden
Merkez Bankası: Ekim’de enflasyona en büyük katkı enerji ve tütün ürünlerinden
+1
Haber albümü için resme tıklayın

Ekim ayı enflasyon verilerini değerlendiren Merkez Bankası, gıda ve temel mal dışındaki gruplarda yükseliş kaydeden yıllık enflasyondaki artışa en belirgin katkının, enerji ve tütün ürünlerinden geldiği saptamasını yaptı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), TÜİK’in açıkladığı Ekim ayı tüketici ve üretici enflasyonu oranlarına ilişkin değerlendirmeler içeren Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporunu yayınladı.

Enflasyona en büyük katkı enerji ve tütün ürünlerinden

Tüketici fiyatlarının Ekim ayında yüzde 2,39 oranında arttığı, yıllık enflasyonun 0,31 puan yükselişle yüzde 19,89 olduğu vurgulanan raporda, bir önceki aya göre yıllık tüketici enflasyonuna alt grupların katkılarının, enerji, alkol-tütün-altın ve hizmet gruplarında sırasıyla, 0,38, 0,28 ve 0,02 puan arttığını, gıda ve temel mal gruplarının katkılarının ise sırasıyla 0,22 ve 0,15 puan azaldığı kaydedildi. Raporda, şöyle denildi:

“Yıllık enflasyon gıda ve temel mal dışındaki gruplarda yükseliş kaydederken, bu artışa en belirgin katkı enerji ve tütün ürünlerinden gelmiştir. Ekim ayında petrol, propan, bütan, kömür gibi enerji fiyatları dolar bazında kayda değer bir oranda yükselirken, Türk lirasındaki görünüm ile birlikte yurt içi enerji kalemlerinde yüksek fiyat artışları kaydedilmiştir. Tütün ürünlerindeki fiyat artışının tüketici enflasyonuna etkisi 0,30 puan civarında olmuştur. Lokanta ve otel grubu fiyatlarındaki yükseliş eğilimi hizmet yıllık enflasyonunu olumsuz yönde etkilemeye devam etmiştir.

Temel mal ve gıdada yıllık enflasyon

Temel mal yıllık enflasyonu dayanıklı tüketim malları fiyat gelişmelerine bağlı olarak yavaşlamıştır. Gıda yıllık enflasyonundaki gerilemede ise taze meyve fiyatlarındaki düzeltme hareketinin etkisi hissedilmiştir. Emtia fiyatları Ekim ayında enerji, metal ve tarımsal ürünler öncülüğünde olumsuz bir seyir izlemiş ve dış fiyat baskıları belirginleşmiştir. Bu gelişmelere ek olarak, artan tedarik sıkıntıları ile birlikte üretici fiyatları enerji ve ara malı sektöründe belirgin olmak üzere alt gruplar genelinde yükselmiştir. Bu dönemde B ve C göstergelerinin yıllık enflasyonları sınırlı bir oranda gerilerken, göstergelerin yakın dönem eğilimlerinde Ekim ayında da yavaşlama kaydedilmekle birlikte yüksek seviyeler korunmuştur.”

Alt gruplardaki değişimler

Hizmet fiyatları Ekim ayında yüzde 1,04 oranında yükselmiş, grup yıllık enflasyonu 0,37 puan artarak yüzde 15,43 olmuştur. Yıllık enflasyon ulaştırma ve diğer hizmetlerde gerilerken, haberleşme hizmetlerinde yataya yakın seyretmiş, kira ve lokanta-otelde ise yükselmiştir. Lokanta-otel grubunda yıllık enflasyon yüzde 25,23’e yükselerek hizmet enflasyonunu olumsuz yönde etkilemeyi sürdürmüştür. Bu grupta gıda fiyatlarındaki artışların da etkisiyle yemek hizmetleri fiyatlarında Ekim ayında da yüksek bir artış (yüzde 2,03) gözlenirken, konaklama hizmetleri fiyatlarındaki yükselişte (yüzde 5,86) gerek yurt gerekse otel ücretlerindeki artışlar etkili olmuştur. Bu gelişmede geçici KDV indirimlerinin sona ermesinin de yansımaları hissedilmiştir.

Mevsimsel etkilerden arındırılmış verilerle kira enflasyonundaki yükseliş eğilimi bu dönemde de sürmüştür. Haberleşme hizmetlerinde koli gönderme ücretlerinde gerçekleşen yüksek aylık artışa rağmen diğer kalemlerdeki ılımlı seyir sonucu aylık artış sınırlı olmuştur. Ulaştırma hizmetleri fiyatları ise şehirlerarası otobüs ücretlerindeki düşüş öncülüğünde gerilemiştir.

Giyim ve ayakkabı grubundaki artışlar

Temel mal yıllık enflasyonu Ekim ayında 0,92 puan gerileyerek yüzde 18,46 olmuştur. Bu dönemde yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda gerilerken, diğer temel mallarda yatay bir seyir izlemiş, giyim ve ayakkabı grubunda ise yükseliş kaydetmiştir. Dayanıklı mal fiyatları Ekim ayında yüzde 1,23 oranında artmış, bu gelişmede beyaz eşya fiyatlarındaki aylık artış (yüzde 5,96) belirleyici olurken, mobilya ve otomobil kalemlerindeki ılımlı seyir grup aylık enflasyonunu sınırlamıştır. Bu gelişmelerle, dayanıklı mal grubu yıllık enflasyonu 1,88 puan azalarak yüzde 20,24’e gerilemiştir.

Giyim ve ayakkabı fiyatları Ekim ayında yüzde 7,65 oranında yükselerek mevsimsel ortalamasının altında bir artış göstermiş, ancak grup yıllık enflasyonu geçen yılın aynı döneminde salgın hastalık kaynaklı düşük bazın etkisiyle yükseliş kaydetmiştir.

Diğer temel mallar grubunda fiyatlar yüzde 1,50 oranında artmış, grup yıllık enflasyonu yüzde 23,35 ile yataya yakın seyrini korumuştur.

Enerji fiyatları

Enerji fiyatları Ekim ayında yüzde 4,58 oranında artmıştır. Bu dönemde petrol, kömür, propan, bütan, doğal gaz gibi uluslararası enerji fiyatları dolar bazında güçlü bir artış kaydetmiştir. Bu gelişmelerle akaryakıt (yüzde 8,87), tüp gaz (yüzde 11,86) ve katı yakıt (yüzde 16,10) tüketici fiyatlarında yüksek aylık artışlar izlenmiştir. Akaryakıt ÖTV miktarının sıfırlanmasıyla eşel mobil sistemi sınırına ulaşmış, böylelikle Türk lirası cinsi uluslararası enerji fiyatlarındaki gelişmeler yurt içi akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansımaya başlamıştır. Hâlihazırda eşel mobil sisteminin önemli bir enflasyonist baskıyı engellemeye devam ettiği not edilmelidir. Bu gelişmelerle birlikte yıllık enerji enflasyonu Ekim ayında 2,99 puan yükselerek yüzde 25,76 olmuştur.

Gıda enflasyonu

Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları Ekim ayında yüzde 1,92 oranında artmış, grup yıllık enflasyonu bir önceki yıldaki yüksek bazın da etkisiyle 1,38 puan gerileyerek yüzde 27,41 ile yüksek seyrini korumuştur. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıda grubunda 2,86 puan düşüşle yüzde 29,20’ye, işlenmiş gıda grubunda ise 0,08 puan düşüşle yüzde 25,71’e gerilemiştir. İşlenmemiş gıda enflasyonundaki gerilemede temelde taze meyve-sebze fiyatları etkili olurken, mevsimsellikten arındırılmış veriler Eylül ayında taze meyve-sebze grubunda gözlenen düzeltmenin taze meyve kaynaklı olarak bu dönemde de devam ettiğine işaret etmiştir. Ekim ayında, diğer işlenmemiş gıda grubunda yükselmeye devam eden bakliyat fiyatlarının yanı sıra süt ve patates fiyatlarındaki artışlar dikkat çekerken, bu gelişmelerde tarımsal kuraklığa bağlı rekolte kaybı, kur gelişmeleri ve girdi maliyetleri etkili olmaya devam etmiştir.

İşlenmiş gıdada bu dönemde genele yayılan fiyat artışları görülmekle birlikte, uluslararası ve yurt içi buğday fiyatlarındaki olumsuz seyrin baskı oluşturduğu ekmek ve tahıllar grubundaki yükseliş öne çıkmıştır.

Ekim ayında, üretici firmaların sigara fiyatlarında 1 TL fiyat artışına gitmeleri nedeniyle tütün ürünleri fiyatları yüzde 6,44 oranında artış kaydetmiştir. Bu gelişmenin tüketici enflasyonuna etkisi yaklaşık 0,30 puan olmuştur.

Üretici fiyatları

Yurt içi üretici fiyatları Ekim ayında yüzde 5,24 oranında yükselmiş, yıllık enflasyon 2,35 puan artarak yüzde 46,31 olmuştur. Endeks genelinde yüksek fiyat artışları gerçekleşmiş, bu gelişmede Türk lirasındaki değer kaybı, başta enerji olmak üzere süregelen emtia fiyat artışları ve arz kısıtları belirleyici olmaya devam etmiştir. Bu dönemde petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarının eğilimi yükselmiştir.

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji yıllık enflasyonundaki artışın öne çıktığı görülmektedir. Aylık bazda fiyat artışları alt gruplar geneline yayılırken, en belirgin artış yüzde 9,33 ile enerji grubunda gerçekleşmiştir. Enerji grubu fiyatları rafine edilmiş petrol ürünleri, gaz imalatı, su ve kömür fiyatları öncülüğünde yükselmiştir. Bir diğer yüksek fiyat artışı gösteren ana gruplardan ara mallarında ise demir-çelik ve ferro alaşımlar ile diğer metaller, tekstil iplik ve elyafları, temel kimyasallar ile plastik ve kağıt ürünleri etkili olmuştur. Bu dönemde sermaye mallarındaki fiyat artışında metal yapı ürünleri, motorlu kara taşıtları ile bunların parça ve aksesuarları, makineler, bilgisayar ve bilgisayar çevre birimleri öne çıkmıştır. Dayanıklı tüketim malları fiyatları mobilya, ev aletleri ve tüketici elektroniği öncülüğünde yükselirken, dayanıksız tüketim mallarındaki artışta et ürünleri, katı-sıvı yağlar, giyim, tekstil ürünleri, tütün ve fırın ürünleri ile unlu mamuller belirleyici olmuştur. Bu gelişmelerle, tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı baskılar sürmektedir.”

04 Kas 2021 - 09:26 - Ekonomi

Muhabir  Mehmet Ali Çıtak


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gıda Hattı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gıda Hattı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gıda Hattı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gıda Hattı değil haberi geçen ajanstır.