Gıda Hattı

Gıda zehirlenmesi belirtileri nedir? Gıda zehirlenmesi tedavisi nasıl yapılır?

19 Kasım 2020, 15:00
Paylaş
Gıda zehirlenmesi belirtileri nedir? Gıda zehirlenmesi tedavisi nasıl yapılır?

Gıda zehirlenmesi, her an hepimizin karşı karşıya kalabileceği bir durum. Peki, gıda zehirlenmesi belirtileri nedir? nasıl geçer ve nasıl tedavi edilir? İşte tüm bu soruların yanıtları yazımızda.

Gıda zehirlenmesi nedir?

Gıda zehirlenmesi; bakteri, virüs veya parazit gibi mikropların veya bunların ürettiği toksinlerin (zehirli madde) bulaştığı gıdaların tüketilmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu mikroplar gıdalara birçok şekilde bulaşabilir ve uygun koşullarda zehirlenmeye yol açacak şekilde çoğalabilir.

Çoğunlukla hafif atlatılmakla birlikte ölümcül de olabilir. Çok sık görülmese de kimyasallardan gelen toksinler ve tarımda kullanılan böcek ilaçları da gıda zehirlenmesine yol açabilir.

Gıda zehirlenmesi belirtileri nelerdir?

En yaygın gıda zehirlenmesi belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Sulu veya kanlı ishal
  • Karın ağrısı ve krampları
  • Ateş
  • Çok sık kusma, vücutta sıvı tutamama
  • Kusarken veya dışkıda kan görülmesi
  • 3 günden daha uzun süren ishal
  • Çok şiddetli ağrı veya karın bölgesinde kramp
  • Ağızdaki sıcaklığın 38 °C'yi aşması
  • Aşırı susama, ağız kuruluğu, idrara çıkamama veya çok az idrar yapabilme, şiddetli halsizlik, sersemlik gibi dehidrasyon (vücudun susuz kaması) belirtileri
  • Puslu görme, kaslarda güçsüzlük ve kollarda titreme gibi nörolojik belirtiler

Bazı gıda zehirlenmesi belirtileri diğerlerine göre daha ciddidir. Bu durumlarda hastalığın kendi kendine geçmesi beklenmemeli, vakit kaybetmeden bir doktora veya hastaneye başvurulmalıdır. Sıralanan belirtilerden özellike 'Ateş' sonrasında sıralanan maddeler, ciddiye alınması gereken gıda zehirlenmesi belirtileri arasındadır.

Gıda zehirlenmesi nasıl olur?

Gıda zehirlenmesi nedenlerinin en başında hijyen eksikliği gelir. Ellerini yıkamayan bir aşçının kirlettiği gıdada bakteriler ürer. Bakteriler de toksinler üretir ve böylece gıdayı tüketen kişi zehirlenir.

Az pişmiş gıdalarda da çok sayıda bakteri bulunur, dolayısıyla az pişmiş gıdaları tüketmek de gıda zehirlenmesine neden olabilir.

Gıda zehirlenmesine en çok neden olan bakteri türü; kanatlı eti, pastörize edilmemiş sokak sütü, pişmemiş kırmızı et ya da musluk suyunda bulunan Kampilobakter. Salmonella’da tıpkı Kampilobakter gibi gıdalarda bulunan en yaygın ikinci bakteri türü.

Bir yiyeceğin bozulduğu tadına bakarak anlaşılabilir mi?

Bazen bir gıdanın, gıda zehirlenmesine neden olabileceğini anlamak zor olur. çünkü gıdanın renginde, tadında ya da kokusunda herhangi bir değişiklik olmayabilir. Gıda zehirlenmesi, aynı gıdayı tüketen birçok kişide aynı anda belirtileri gösterebilir.

Gıda zehirlenmeleri, genellikle bakterilerin ürettiği toksinlerden ya da gıdada bakteri miktarının fazla olmasından kaynaklanır.

Gıdaya yerleşen bakteriler; ihtiyaç duydukları nem, sıcaklık ve zamana ulaşırlarsa akıl almaz şekilde hızlı ve çok sayıda üreyebilirler. Bir gıda ne kadar çok mikrop içeriyorsa, zehirlenme riski o kadar yüksektir.

Belirtiler ne kadar süre sonra ortaya çıkar?

Gıda zehirlenmelerinin belirtileri, tüketimden sonra değişen sürelerde görülebilir.

Örneğin; bazı gıda zehirlenmesi belirtileri yarım saat ila bir saat arasında görülürken; bazı durumlarda 12 ila 48 saat arasında görülür. Bazen bir hafta sonra bile belirtiler görülmeye başlanabilir.

Zehirlenen kişinin genel sağlık durumuna, bakterinin türüne ve enfeksiyonun şiddetine göre farklılık gösterse de gıda zehirlenmesi geçiren insanlar, genellikle bir hafta içinde iyileşir.

Gıda zehirlenmesi belirtileri nedir?

Gıda zehirlenmesine yol açan mikroplar nelerdir?

Gıda zehirlenmesine yol açan belirtiler, zehirlenmeye yol açan mikroorganizmanın ne olduğuna göre büyük değişiklik gösterebilir. İşte en yaygın gıda zehirlenmesi nedeni mikroorgazmaların belirti gösterme süreleri ve kaynakları...

Etken mikroorganizmaGıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresiEtkilenen gıdalar ve bulaşma yolu
Campylobacter2–5 günEt ve kümes hayvanları. Hayvan dışkısının ete temasıyla bulaşır.

Pastörize edilmemiş süt ve kirli sudan da bulaşabilir.

Clostridium botulinum12–72 saatAsitliği düşük, evde konservelenmiş gıdalardan, ticari ürünlerden, alüminyum folyoda pişirilmiş patatesten veya uzun süre ılık tutulmuş diğer gıdalardan bulaşabilir.
Clostridium perfringens8–16 saatEt ve sulu yemekler. Hızlı soğutulmayan veya yeterince ısıtılmayan yemeklerden yayılır.
Escherichia coli (E. coli) O157:H71–8 günKesim esnasında dışkı ile temas eden ete bulaşabilir. Yeterince pişirilmemiş kıyma ile yayılır.

Pastörize edilmemiş süt ve kirli su da bulaşma kaynağıdır.

Giardia lamblia1–2 haftaÇiğ, tüketime hazır ürünler ve kirli sudan bulaşabilir. Enfeksiyon taşıyan birinden de bulaşabilir.
Hepatitis A28 günÇiğ, tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünlerinden bulaşabilir.
Listeria9–48 saatSosisli sandviç, konserve et ürünleri, pastörize edilmemiş süt, peynir ve yıkanmamış çiğ ürünlerden geçebilir. Kirli toprak ve su ile de yayılabilir.
Norovirüs12–48 saatÇiğ, tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünlerinden bulaşabilir. Enfeksiyon taşıyan birinden de geçebilir.
Rotavirus1–3 günÇiğ, tüketime hazır ürünlerden veya enfeksiyon taşıyan birinden bulaşabilir.
Salmonella1–3 günÇiğ veya kontamine et, kümes hayvanları, süt veya yumurta sarısından bulaşabilir. Yetersiz pişirme nedeniyle hayatta kalır.

Bıçak, kesme tahtası veya enfeksiyon taşıyan kişilerden bulaşabilir.

Shigella24–48 saatDeniz ürünleri ve çiğ, tüketime hazır ürünlerden bulaşabilir.
Staphylococcus aureus1–6 saatEt, hazır salata, krema sosları ve krema doldurulmuş hamur işlerinden bulaşabilir. El teması, hapşırma ve öksürme ile de bulaşabilir.
Vibrio vulnificus1–7 günÇiğ istiridye, çiğ veya yetersiz pişirilmiş midye veya deniz tarağından bulaşabilir. Kontamine deniz suyu ile de yayılabilir.

Gıda zehirlenmesi tedavi yöntemleri

Gıda zehirlenmesi tedavi yöntemleri

Bazı gıda zehirlenmelerinde hastalar kendiliğinden iyileşse de, yukarda sıraladığımız ciddi gıda zehirlenmesi belirtileri ile karşılaştığınızda mutlaka bir doktora başvurun.

Gıda zehirlenmesi tedavisi 2 ana aşamadan oluşmaktadır.

  • Kaybedilen sıvının geri alınması. Gıda zehirlenmeleri şiddetli ishale, dolayısıyla ciddi miktarda sıvı kaybına yol açabiliyor. Vücudu dengeleyen sodyum, potasyum ve kalsiyum gibi minerallerin ve sıvının yerine konması gıda zehirlenmesi tedavisi için kritik. Durmayan bir ishal söz konusu olduğunuzda mutlaka hastaneye başvurun. Böyle durumlarda kaybedilen sıvı ve mineraller serum yoluyla takviye edilebilmektedir.
  • Antibiyotik tedavisi. Şiddetli bir gıda zehirlenmesi yaşıyorsanız, doktorunuz vücudunuza yayılan mikrobun ortadan kaldırılması ve tedavi amacıyla size antibiyotik yazabilir. Örneğin Listeria kaynaklı zehirlenme, damardan verilen antibiyotiklerle tedavi edilmektedir. Güzel haber şu, tedavi başlar başlamaz gıda zehirlenmesi belirtileri hafifleyecektir.

Antibiyotikler virüs kaynaklı zehirlenmelerde etkili değillerdir. Bu nedenle zehirlenmenin kaynağının tespiti büyük önem taşır.

Gıda zehirlenmesi durumunda tedavi için önce bir doktora gidecek teşhis almanız gerektiğiniz unutmayın.

Gıda zehirlenmesi nasıl önlenir?

Dikkat edeceğiniz bazı konularla gıda zehirlenmelerini önlemek mümkün.

  • Ellerinizi, gıda hazırlarken kullanılan ekipmanları ve yüzeyleri temiz tutun. Yemek hazırlamadan önce ellerinizi sabunlu suyla yıkayın. Kullanılan ekipmanları ve yüzeyleri de uygun temizlik maddeleri ve tercihen sıcak suyla temizleyin.
  • Çiğ gıdalarla pişmiş gıdaları ayrı tutun. Alışveriş yaparken, yemek hazırlarken veya yiyecekleri muhafaza ederken; çiğ et, tavuk ve balık ürünlerini diğer gıdalardan uzak tutun. Bu tedbir, çapraz bulaşı olarak adlandırılan olayı önleyecek, ağır gıda zehirlenmesi belirtileri yaşamanızı önleyecektir.
  • Gıdaları doğru sıcaklığa kadar pişirin. Bunun için bir gıda termometresi edinerek, ucunu kullanarak gıdaların sıcaklığını ölçebilirsiniz. Birçok zararlı organizma doğru sıcaklığa kadar pişirildiğinde ölmektedir. Kıyma 71.1 °C; biftek ve etler 62.8 °C, tavuk ve hindi 73.9 °C sıcaklığa ulaşana kadar pişirilmelidir. Balık ve kabuklu deniz ürünlerini de tamamen pişirdiğinize emin olun!
  • Bozulabilir gıdaları uygun şekilde soğutun veya dondurun. Soğukta beklemesi gereken ürünleri satın aldıktan veya hazırladıktan en fazla 2 saat içinde buzdolabına koyarak soğutun veya dondurun (ürüne göre). Oda sıcaklığı 30 °C'nin üzerindeyse bozulabilen ürünleri 1 saat içerisinde soğutun.
  • Donmuş gıdaları doğru şekilde çözdürün. Çözünme işlemini oda sıcaklığında yapmayın. Çözdürme işleminin yapılması gereken ideal yer buzdolabıdır. Çözdürmek için mikrodalga kullanıyorsanız, güç derecesini buna göre ayarların, çözdürdükten sonra beklemeden pişirin.

gıda zehirlenmesi

Zehirlenir miyim diye endişeniz varsa ne yapmalısınız?

  • Şüphedeyseniz tüketmeyin! Bir yiyeceğin nasıl hazırlandığı, sunulduğu veya saklandığından emin değilseniz o ürünü tüketmeyin. Oda sıcaklığında uzun süre bekleyen gıdalarda pişirme ile ortadan kaldırılamayacak bakteri veya toksinler bulunabilir, gıda zehirlenmesi kaynağı olabilir.
  • Şüphede olduğunuz gıdaların tadına bakmayın ve atın. Bazı gıdalar bozulsa da tadı ve kokusu değişmeyebilir, tek başına tadına veya kokusuna bakarak bozuk olmadığına karar vermeyin. Gıda zehirlenmesi belirtileri geçirip geçirmediğiniz endişesi inanın sizi daha çok üzecektir.
  • Taze tavuğu 1-2 günde tüketin. Tavuğun eti diri olmalı, parmağınızı bastırdığınızda oluşan çukur, parmağınızı kaldırınca hemen düzelmeli. Taze tavuğu buzdolabında 1-2 günden fazla bekletmeyin, dondurmuş tavuk etini ise -18 ºC’de 1 yıl saklayabilirsiniz.
  • Balığın gözleri parlak ve lekesiz olsun. Balığın gözlerinin parlak , solungaç kısımlarının kırmızımsı-pembe, pullar ve yüzgeçlerinin diri olmasına dikkat edin. Basıldığı zaman parmak izi hemen düzelecek şekilde olmalı. Balığı temizlendikten sonra kağıda sarararak saklayın. Buzdolabında bir günden fazla bekletmeyin.
  • Yiyebileceğiniz kadarını ısıtın. Birkaç porsiyonluk yemek hazırladıysanız sadece yiyeceğiniz kadarını ısıtın. Yyemeğin tümünü ısıtırsanız ikinci ısıtmanızdan sonra bozulacaktır.
  • Oda sıcaklığında 2 saatten fazla bekletmeyin. Pişirilmiş hiçbir yemeği oda sıcaklığında 2 saatten fazla bırakmayın. Piştikten sonra hızlıca oda sıcaklığına gelmesini sağlayıp, buzdolabında saklayın. Büyük porsiyonlarda bir yemek ise küçük porsiyonlara ayırarak soğumasını sağlayın.
  • Pastörize sütleri 2-3 günde tüketin. Pastörize sütün paketini açtıktan sonra 2-3 günde bitirin. Uzun ömürlü sütleri açılmadan, oda sıcaklığında 1.5 ay, buzdolabında 3 ay; yoğurtları kapalı olarak 1 hafta buzdolabında saklayabilirsiniz.
  • Şişmiş konserve besinleri yemeyinKonserve kutularının şişmiş, bombe yapmış olanlarını kullanmayın. Paslı, içindeki sıvıyı sızdıran ezik kutulardan kaçının. Evde yapılmış konservelerde de dikkatli olmanız gerekiyor. Kapağını açtıktan sonra içindeki yiyecek fışkıran konserveleri de hemen atın.

 

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.