Gıda Hattı

GEREKSİZ BİLGİ TÜKETİCİ USANDIRIR!

24 Haziran 2008, 11:16
Paylaş
GEREKSİZ BİLGİ TÜKETİCİ USANDIRIR!

Türkiye Gıda Dernekleri Federasyonu bu yıl Tüketici Haftası’nda ilk defa Gıda Endüstrisi ve Tüketici İlişkileri Konferansı düzenledi.20 Mart 2008 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen toplantıda, Prof.Dr.Tanju Besler başkanlığında, Akademetre araştırma şirketiyle birlikte yapılan “Ambalajlı Gıdalarda Tüketici Algısı” araştırması özeti sunuldu.

Araştırmanın içeriğine geçmeden sizlerle bir hatıramı paylaşmak istiyorum.1980’li yılların başlarında, fuarların otel lobilerinde düzenlendiği yılların birinde fuarda dolaşıyorum.Standlardan birinde ürünlere bakarken, iyi giyimli ve konuşmasından kültürlü olduğu anlaşılan bir bey yanıma sokuldu, elindeki ürünü adeta gözüme sokarcasına ambalajın üzerindeki yazılardan şikayetçi oldu.Hatta daha ileri giderek firmaları suçlayarak okunmasını önlemek amacıyla bu kadar çok şeyi bu kadar küçük yazdıklarını sinirli bir şekilde ifade etmişti.O günden bugüne çeyrek yüzyıl geçti.Ne değişti? Geldiğimiz noktayı görmek açısından yukarıda sözünü ettiğim araştırmanın ortaya koyduğu sonuçları gözden geçirelim.

Araştırmanın, tüketicinin satınalma davranışı sürecinde ve marka tercihinde, ambalajlı gıda ve içeceklerde ambalaj etiketinin rolünü ve etiket üzerinde kullanılan içeriksel ve biçimsel unsurların önemini belirlemek üzere yapıldığı ifade edilmektedir.Toplantıda edindiğim bilgilerden hareketle, araştırmanın etiket üzerindeki kullanılan içeriksel ve biçimsel unsurların tüketicilerce nasıl değerlendirildiği kısmına değinmeye çalışacağım.

Araştırmaya konu olan A, B, C1, C2, D, E sosyo-ekonomik statüde, 12 yaş üzeri kadın ve erkek Türk tüketici denekler;

- Süt, süt ürünleri ve dondurma, balık, et, tavukçuluk ürünleri, salça ve konserveler ile fonksiyonel gıdalarda üretim ve son kullanma tarihine dikkat ediyorlar.

- Tüketicilerin % 76,5 etiket bilgilerine önem veriyor.

- Tüketicilerin % 78,1 etiket bilgilerini yeterli buluyor.

- Etiket bilgilerinde önce son kullanma tarihine bakılıyor, sonra sırasıyla üretim tarihi, marka ve üretici firma adı izleniyor.

- Tüketicilerin % 75’inin enerji ve besin öğelerinin etiketle yer almasını önemsenmesine karşın sadece % 40’ı bu değerleri dikkate alıyor.

Etiket algı araştırmasında deneklere sorulan “Dengeli ve yeterli beslenmek için kalori/enerji ve protein, karbonhidrat gibi besin öğelerinden “günde ne kadar tüketmeleri gerektiğini biliyor musunuz?” sorusuna sadece % 20.4’ü evet diyebilmiştir.

Bu araştırmaya benzer çalışmalar yurt dışında da yapılmaktadır.ABD’deki tüketicilerin ancak % 26’sı etiketlerde satın alma kararına yardımcı olacak bilgi bulabildiklerini ifade ederken çoğunluğu yazılanların punto küçüklüğü nedeniyle okunamadığından şikayetçi.

Ülkemizde yapılan araştırmada, tüketici bilinç düzeyinin sosyo ekonomik statü ve eğitim durumuna göre arttıkça etiket üzerinde yer alan besin değer tablolarına bakma oranının yükseldiğinden söz edilirken, etiketten ne anlaşıldığı veya ne kadar anlaşıldığı yeterli çoğunluğu sağlayamamaktadır.

The Consumer Network panel tarafından yapılan bir çalışmada farklı kategorilerdeki gıda maddelerinin etiket bilgilerinin anlaşılabilirliği derecelendirilmiştir. 5 puan üzerinden yapılan değerlendirmede 4-5 puana iyi, 1-3 puana zayıf verilmiştir.Ortaya çıkan sonuçlar bazı kategoriler için şöyledir;

 

Sonuç olarak eğitim düzeyi yüksek ülkelerdeki tüketicilerin de, etiket bilgilerini anlamakta zorlandıklarını, kompleks yapılı gıdalarda bu zorluğun daha da arttığını söyleyebiliriz.Bütün bu değerlendirmelerden elde edilecek çıkarım, gıda maddeleri ambalaj etiketlerinin içerdiği aşırı bilgi yükünden arındırılması ve hangi sosyal statüde olursa olsun tüketicinin gıdayı sağlık yönünden denetleyebileceği bir formatta etiket oluşturulması ilgili tüm otoritelerce benimsenmeli ve gerçekleştirilmelidir.

Necdet Buzbaş

Türkiye Gıda Sanayi İşverenleri Sendikası Başkanı

[email protected]

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.