Gıda Hattı

Fonksiyonel Gıdalarda AB Uygulamaları 1 Temmuz'da Yürürlüğe Giriyor

25 Haziran 2007, 16:19
Paylaş

Türkiye’nin 07.07.2006 tarihli Resmi gazetede yayımlayarak yürürlüğe koyduğu sağlık beyanları ile ilgili kuralları AB Mayıs 2006’da kabul etmesine rağmen Birliğin bürokratik işlemlerinin çokluğu nedeniyle 01.07.2007 tarihi itibariyle yürürlüğe koyuyor.

Ülkemizde16 Kasım 1997 tarihinde yayımlanan Türk Gıda Kodeksi yönetmeliği, gıdaların etiketinde besin öğeleri ile ilgili beyan kurallarını getirdi. Gıda teknolojisinin hızla gelişmesi üzerine, sektörden gelen yoğun talepleri dikkate alan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 22.08 2002 tarihinde “Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme Ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği” ile gıdaların etiketlemesine ayrı bir düzenleme getirerek, son tüketiciye sunulan gıda maddelerinin genel etiketleme ve beslenme yönünden etiketleme kuralları ile gıda maddelerinin tanıtımı ve reklamı ile ilgili kuralları da belirledi. Dünyada ve ülkemizde fonksiyonel gıdalara doğru yönelmenin artması üzerine Ulusal Gıda Komisyonu bir çalışma başlatarak gıdalarda sağlık beyanlarının yapılması ile ilgili kuralları yeniden belirledi ve sağlık beyanlarını dörtten dokuza çıkardı. Bu değişiklikler 07.07.2006 tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Gıdahattı ve TGDF 2006’da Fonksiyonel Devrim Konferansı ile kamuoyuna duyurmuştu

Bu sevindirici gelişmeyi, GIDAHATTI Dergisi olarak, Türkiye Gıda ve İçecek Dernekleri Federasyonu TGDF ile müşterek İstanbul’da AB ve Türk gıda otoritelerinin katılımı ile düzenlediğimiz “FONKSİYONEL DEVRİM- Gıda Ürün Etiketlerinde Beslenme ve Sağlık Beyanlarına İlişkin Türkiye ve AB’deki Yasal Düzenlemeler” konferansı ile kamuoyuna duyurmuştuk. Konuyu geçen yıl yayın hayatına yeni başlayan dergimiz GIDAHATTI’nda kapak konusu yapmış ve geniş olarak işlemiştik. Konferans notlarını da ayrıca yayınlamıştık.

Kısaca "Health Claim (Sağlık Beyanı)"

AB’de 2000 yılında, gıdaların etiketlenmesi ile ilgili ilk düzenleme olan Avrupa Parlamentosu direktifi, gıdaların üzerinde yer alan tüketiciyi yanıltıcı ve gıdalara tıbbi öncelikler atfeden bilgileri yasaklamaktaydı. Fakat üye devletler bu genel prensiplerin farklı yorumlara yol açacağını, bu nedenle bazı beyanlarda etkili olmayacağını belirttiler. Ayrıca gıda sektöründeki teknolojik gelişmeler ve tüketicilerin talepleri yeni bir hukuki düzenlemeyi mecbur kılıyordu. Avrupa düzeyinde ilgili kanunların olmaması üye devletleri kendi düzenlemelerini yapmaya yönlendirdi. Farklı düzenlemeler ülkeler arasında uyum sorunları oluşturdu. Bu sorunlar gıdaların serbest dolaşımını engellemeye başladı. Bundan dolayı Avrupa düzeyinde ortak bir düzenleme oluşturmak gerekli hale geldi.

Komisyon 2003 tarihinde Gıdaların Üzerindeki Besin ve Sağlık Beyanları Hakkında yeni bir düzenleme teklifini ele aldı. Teklif Codex Alimentarius’un uluslararası kurallarını temel alıyordu. Buna göre tüketiciyi yanıltan ve kanıtlanamayan beyanlar yasaklanıyordu. Avrupa Parlamentosu, raportör Adriana Poli Bortone’nin hazırladığı raporla Komisyon’un kararlarından bazılarına itiraz etti. Avrupa Konseyi 3 Temmuz 2005’te Parlamento’nun itirazlarına karşı çıktı ve Komisyon kararlarını savundu. Bunun üzerine Parlamento 16 Mayıs 2006’daki görüşmesinde sağlık beyanlarının kullanımına imkan sağlayan yeni bir teklif oluşturdu.

AB Parlamentosu'nun 20 Aralık 2006'da karara bağladığı EU 1924/2006 numaralı ve kısaca "Health claim" adıyla bilinen yasası 1 Temmuz'dan itibaren yürürlüğe giriyor. Uyum süresi boyunca pazarda mevcut besin beyanları iki, sağlık beyanları üç yıl kullanılabilecek. Kanunun çıkışından sonraki iki yıl içinde Avrupa Komisyonu Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ile birlikte sağlık beyanı kullanacak gıdalardaki besin profillerini belirleyecek.

Kanıtlanamayan iddialarda bulunan markalara izin verilmeyecek.

Sağlık ve Besin Beyanları Kanunu’nda, “düşük yağ”, “kalsiyum destekli” gibi besin beyanları konusundaki mevcut sınırlamalar kaldırılacak. Tüketiciyi yanıltmamak için besin profilleri oluşturulacak. Eğer bir besin, sadece besin profili limitlerinin üzerine çıkarsa besin beyanı kullanılabilecek. Fakat bu miktar beyanın yanında ve aynı büyüklükte kullanılacak. Bu besin profilleri kanun yürürlüğe girdikten 24 ay sonra, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin görüşleri uyarınca, Komisyon ve üye devletler tarafından belirlenecek. Parlamento Komisyon teklifindeki gibi alkollü içkilerde beyan kullanımını yasakladı, fakat beyan alkol veya kalori miktarındaki bir azaltmaya işaret ediyorsa kullanılabilecek.

Sağlık beyanları konusunda Komisyon daha önce tüketicilerce onaylanmış beyanların bir listesini çıkaracak. Üye devletler de ulusal bazda kabul edilmiş beyanların listesini iletecekler, Komisyon, kanun yürürlüğe girdikten sonraki üç yıl içinde AB içinde kullanılacak sağlık beyanlarının listesini hazırlayacak. Bu tarihten itibaren AB listesine girilmesi istenen beyanlar Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi tarafından kontrol edilecek, Komisyon ve üye devletler tarafından onaylanacak. Yeni sağlık beyanlarında veya hastalık riski azaltıcı beyanlarda Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin bilimsel onayı yanı sıra Komisyon’un kararı gerekecek. Parlamento ve Konsey arasındaki görüşmelerde gıda endüstrisindeki yeni gelişmeleri desteklemek için onay sürecini kolaylaştırma kararı alındı. Bu onay sürecine göre Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi olumlu görüş bildirirse Komisyon üye devletlerin görüşünü aldıktan sonra onaya karar verecek. Eğer Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi olumsuz görüş bildirirse Gıda Zinciri ve Hayvan Sağlığı Komitesi’ndeki üye devletlerden uzmanlar Komisyona ortak bir teklif sunacaklar.

Kanun sağlık veya besin iddiasındaki markaların kullanımıyla ilgili olarak düzenlemeler getiriyor. Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 15 yıl içinde sağlık imasında bulunan mevcut marka isimleri Kanundaki gereklilikleri yerine getirmezlerse pazardan çekilecekler. Kanıtlanamayan iddialarda bulunan markalara izin verilmeyecek.

Besin ve sağlık beyanlarının kullanımı zorunlu olmayacak. Beyanlar bir pazarlama tercihi olarak kullanılabilecek. Kanun beyan kullanımını zorunlu tutmuyor. Tabi ki zorunlu tutulmayan beyanlar konusunda sektörde şüpheler oluştu. Bu nedenle Komisyon yiyecek ve içecek sektöründeki birçok firma ve kuruluşla görüş alışverişinde bulunarak sektörün kendi önceliklerini belirleyebileceğini anlattı. Komisyon bu düzenlemelerle gıda endüstrisinin hukuki güvenliğe kavuştuğunu, bu nedenle yeni gelişmelere imkan tanındığını, farklı ulusal uygulamalar nedeniyle oluşturulamayan serbest gıda dolaşımı hattının oluştuğunu bildirdi. Her ülke kendi düzenlemelerini yapabilecek tecrübe ve birikime sahip olmasına rağmen AB gıda pazarına ürün sürecek firmalar için ortak bir şemsiye kanunu olan kanun gıda üreticileri için serbest dolaşım özgürlüğü sağlayacak.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.