Gıda Hattı

Fındık nasıl yetiştirilir? Fındık nerede yetişir? Fındığın faydaları nelerdir?

13 Ekim 2021, 17:46
Paylaş
Fındık nasıl yetiştirilir? Fındık nerede yetişir? Fındığın faydaları nelerdir?
Fındık nasıl yetiştirilir? Fındık nerede yetişir? Fındığın faydaları nelerdir? gibi sorular, başta tarım ile uğraşanlar tarafından sorgulanıyor. Fındık hangi bölgede yetişir? İşte merak edilen tüm bilgiler...

Fındık nasıl yetiştirilir? Fındık nerede yetişir? Fındığın faydaları nelerdir? gibi sorular, başta tarım ile uğraşanlar tarafından sorgulanıyor. Fındık hangi bölgede yetişir? İşte merak edilen tüm bilgiler...

Fındık nasıl yetiştirilir?

Fındık Türkiye’de en çok Karadeniz kıyılarında ve Giresun bölgesinde yetişmektedir. Yurdumuz fındık üretiminde Dünya sıralamasında birinci sıradadır. Türkiye'deki fındık ağaçlarının sayısı 160 milyonun üstündedir ve senede yaklaşık olarak 70-80 000 ton fındık alınır ki bu miktar dünya fındık üretiminin yarısından çoktur.

Fındık ağacının özelliklerinden birisi de humus bakımından zengin olması, hafif kumlu, killi serin toprakları sevmesidir. Fındık ağaçlarının kökleri dik olarak 1 metre derinliğe kadar inebilmektedir. Killi topraklarda genel itibari ile çoğu zaman, tombul fındık, kumlu-killi topraklarda ise sivri fındık yetişmektedir. Fındık, yapraklarını döküp toprakta humus meydana getiren ağaçların gölgeliklerine, soğuk bölgeler de güneye bakan, kuzeye kapalı yerlere dikilmelidir.

Fındık tohumundan, çelikle, daldırma ile aşı ile üretilebilirse de en iyisi kök diplerinden süren fışkınlarla yetiştirme türüdür. Bu sürgünler ilkbahara yakın, ağaçlar daha uyanmadan, köklü olarak alınır, sonbaharda derince kirizme edilmiş, gübrelenmiş toprağa dikilmelidir. Fidanlar, 4-5 yıl sonra yemiş vermeye başlarlar. O zamana kadar bir hayli sık çapalanmak istemektedir. Yemiş vermiş ağaçların da, kıştan önce, dipleri açılarak aralarındaki toprak bellenmeli, toprağa yakın iki fışkın bırakılarak öteki fışkınlar kesilmelidir. Yaşlı dallar sonbaharda budanmalı, toprağa zaman zaman bol gübre verilmelidir. İyi bakılan fındık ağacı 50-60 yıl ömrü olabilmektedir.

Fındığa dadanan zararlı böceklerin başında fındık kurdu gelmektedir. Larva halindeyken yemişin içerisine girip tırtıl olan bu böcek fındığın içini yer ve fındık bitkisini öldürür. Bir de oberea linkaris denilen bir tırtıl daha vardır ki bu da filizlerin içini kemirir, yapraklar solar, buruşur ve fındık ölür. Bunlara karşı çeşitli ilâçlarla vaktinde savaşa geçmelidir.

Türkiye'de yetişen fındıkların belli başlı türleri şunlardır:

  • Tombul (Yağlı) Fındıklar: Kabuğu ince, açık renk, içi yuvarlaktır. Yüksek yerlerde de yetişir.
  • Sivri Fındıklar : Kabuğu kalın, esmer, içinin ucu sivri, dibi yuvarlaktır. Soğuğa pek gelemez, deniz kıyılarında çok daha iyi yetişir.
  • Palaz Fındıklar: Tombul fındıktan daha iri, biraz yassıdır, kabuğu koyu kırmızıdır. Deniz kıyılarında, toprağının altı çakıl olan yerlerde çok daha iyi yetişir.
  • Badem Fındıklar: Sivri fındıktan daha iri, daha yassıdır. Kabuğu incedir, kırmızıya çalar koyu renktedir. Biçimi bademi andırır, lezzetli bir fındıktır.
  • Kara Fındık: Kalın kabuklu, esmer renkli, iri, az yağlı bir fındıktır.
  • Kuş Fındığı: Tombul fındığa benzer; yalnız, dibi düz değildir, kabuğu parlak, incedir.

Fındık hangi bölgede yetişir?

Bol yağış alan serin bölgeler de yetişmektedir. Yetiştiği iklim bölgelerinde kış sıcaklığı 5 ile 6 derece arasındayken, yaz sıcaklığı ise 20 ile 25 derece arasında değişmektedir. 0 ile 500 metre yükseklikler arasında yetişir. Türkiye'de en çok yetiştirildiği bölge Orta ve Doğu Karadeniz'in kıyı kesimleridir. Bu bölgeler de kış sıcaklığın düştüğü zamanlarda fındık üretimi de olumsuz etkilenmektedir. Doğu Karadeniz'de bulunan Rize'de çay üretimi fazla olduğu için fındık üretimi sık tercih edilmez ancak Ordu, Giresun ve Trabzon'daki fındık üretimi fazladır. Türkiye'de fındık üretimi oransal olarak %80 ile Karadeniz ve %20 ile Marmara Bölgesi'nde yetiştirilir. Türkiye fındık üretiminde dünyada ilk sırada gelir ve üretilen fındığın çoğu ihraç edilir. Türkiye fındık üretim alanları üç en temel gruba ayrılır.

I. Standart bölge: Giresun, Ordu, Trabzon, Rize, Artvin. Eski fındık yetişme alanlarıdır. Bu alanlarda fındık ocakları yaşlı, verim bir hayli düşük, senelik üretim değişimleri fazladır.
II. Standart bölge: Samsun, Sinop, Sakarya, Düzce, Zonguldak, Bartın, Kastamonu, Kocaeli. Daha genç, derin topraklı, tekniğine uygun dikilmiş fındık bahçeleri yer alır. Verim bir hayli yüksektir.
III. Çerezlik bölge: Yukarıda sayılan standart alanın dışındaki illerimizde kapsar. Üretim ve verim fazla değildir, yakın çevresinde tüketilir, istatistiklere dahil edilmez.

Dünyanın en büyük fındık alımı yapan şirketleri, üretimin Türkiye'nin tekelinden çıkması ve daha ucuza fındık temini için, Arjantin, Gürcistan, Ermenistan gibi ülkelerde fındık yetiştirilmesine teşvik ve araştırma yapmaktadır.

İL20092010201120122013[9]2014[9]2009yılı %'si! 2012kg/dekar
Ordu91.758206.605122.050150.414178.35784.87418,466
Sakarya84.01294.52050.200114.17264.54084.86516,8167
Giresun76.27351.65751.600102.45681.34225.32715,387
Samsun71.65682.05576.65093.50269.39265.01114,3106
Düzce75.48567.42750.45076.83848.29556.30615,1123
Trabzon39.30842.86132.82059.04644.53731.0657,992
Zonguldak21.29123.85221.70024.14419.10530.1484,3103
Kocaeli13.58111.4388.40213.6998.5317.3232,7162
Artvin11.5727.2818.4808.11114.4209.3462,375
Bartın3.4553.1952.2506.7605.6846.6880,7113
Kastamonu4.2884.7512.1505.8925.1024.2310,982
Rize2.1472.1582.0603.3571.3771.1220,494
Sinop1.8471.6565721.0461.1121.0780,463
Diğer3.3275436165627.2064.6160,768
Toplam500.000600.000430.000660.000549.000412.00010096

Fındık hangi mevsimde yetişir?

Üretim maliyetleri içinde en büyük payı hasat (toplama) masrafları oluşturur. Fındık, bahçenin bulunduğu yerin deniz seviyesinden yüksekliğine göre Ağustos başı ile Ağustos sonu arasında hasat edilir. Hasat tarihini devlet ilan eder.

Fındığın faydaları nelerdir?

1. Bağışıklık Sistemini Güçlendirir

Fındık yağı E vitamini açısından zengin bir kaynaktır. Bağışıklık sistemini güçlendirmesi ile bilinen E vitamini kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasını önleyerek anemi riskini azaltır. Doğru kan dolaşımı, ateş, soğuk algınlığı ve diğer hastalıkların oluşma riskini azaltarak bağışıklık sistemini güçlendirir.

2. Tokluk Hissi Verir

İçerisinde çok miktarda bulundurduğu lif, protein ve yüksek yağ tokluk hissiyatı verir. Özellikle diyetisyenler listelerini hazırlamadan önce ara öğünlerde bir porsiyon ( 6-7 adet ) fındık önerirler. Aşırı yemeyi önlerken yüksek kalori alımına karşı vücudu korur. Ancak özen gösterilmelidir., gereğinden çok fındık tüketimi, tam tersi etki yaparak kilogram artışına yol açar.

3. Sinirleri Sağlamlaştırır

Fındık, B6 vitamini açısından da zengin bir besindir. B6 vitamini; elektrik sinyallerinin hızını ve verimliliğini artıran ve sinir sisteminin düzgün şekilde çalışmasını sağlamakta olan, sinirin kılıfı olan miyelinin yaratılması için gerekli bir vitamindir. Ayrıca sinir sistemimizin daha sağlıklı bir biçimde işlev gösterebilmesi için serotonin, melatonin ve epinefrin gibi hormonların salgılanması B6 vitamininin desteğiyle gerçekleşir.

4. Beyin Sağlığını Korur

Fındık içerisinde proantosiyanidinler, kuersetin ve kaempferol gibi fitokimyasal maddeler bulunmaktadır. Bu proantosiyanidinler ‘flavonoidler’ olarak isimlendirilen bir gruba aittir. Flavonoidler beyin sağlığını destekler. Ayrıca triptofan ve izolösin amino asitlerinden zengin olduğundan zihinsel ve psikolojik olarak kişinin kendini çok daha iyi hissetmesini sağlar.

5. Diyabet Riskini Azaltır

Diyabet hastaları günlük diyetlerine fındık eklediklerinde glukoz intoleransında iyileştirme görülmüştür. Fındık lifli bir besindir. Lif yalnızca sindirimi değil, hemde kan şekerini dengeleyerek diyabet riskini ortadan kaldırır.

6. Kolestrolü Düşürür

Fındık içerisinde kalp sağlığına yararlı yağlar bulunmaktadır. Örneğin Oleik asit sayesinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin düşürülmesine yardımcı olurken, vücutta iyi kolesterolün (HDL) seviyesinin yükseltmesine fayda sağlar. Düzenli fındık tüketimi kolesterolü yüzde 27 oranında düşürüyor. Bilimsel çalışmalar, düzenli ilaçlanma fındık tüketen kişilerin kalp krizinden dolayı ölüm riskini bir hayli azalttığını gösteriyor.

7. Kansere Karşı Korur

Fındık kuvvetli bir antioksidandır. Sadece vücuttaki hücreleri yenilemez, DNA'sı bozuk ve tümörlü hücreleri azaltarak kanser riskini azaltır. Fındıkta bulunan bir bileşik olan beta-sitosterol meme ve prostat kanseri riskini de azaltmaktadır.

8. Kabızlığı Önler

Fındık iyi bir lif kaynağıdır. Sindirim çok daha iyi çalışabilmesi için lif kaynaklarına ihtiyaç vardır. Alınan lif kaynakları sayesinde mide içerisinde öğütme daha kolay bir biçimde gerçekleşir. Sindirim sisteminin çok daha iyi çalışması sonucunda ishal ve kabızlık gibi problemlerden kurtulmak mümkündür. Sindirim sistemin doğru biçimde çalışması kanser gibi riskleri azaltır.

9. Kasları Güçlendirir

Fındık bir magnezyum kaynağıdır. Magnezyum, vücuda giren ve çıkan kalsiyum miktarının düzenlenmesinde çok önemli bir rol oynar. Doğru miktarda kalsiyum kas kasılmalarını oluşturur ve kasların ihtiyaç duyulmadığında dinlenmelerine izin verir. Magnezyum, bu sayede kas gerginliğini azaltır ve kas yorgunluğunu, spazmı, kramp ve ağrıları engellemek için mücadele eder. Yüksek magnezyum seviyeleri hem de kas gücünü artırmaya yardımcı olur.

Magnezyum hemde kalp kaslarına da iyi gelir. Kalp ritminin bozulmasını engeller.

100 gr fındıkta 229 mg magnezyum bulunmaktadır.

10. Yaşlanmayı Engeller

Fındıkta bulunan antioksidanlar, cildinize zarar verebilecek serbest radikallerle mücadele vererek, cildin sağlıklı görünmesine yardımcı olur.

UVA/ UVB ışınlarının neden olduğu deri kanserinden cildi koruyor. Antioksidanlarla beraber flavanoidler cilt hücrelerinin rejenerasyonunu uyarır. E vitamininin de desteği ile ölü hücreleri ortadan kaldırarak sağlıklı ve daha genç görünümlü bir cilt sağlar.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.