Gıda Hattı

DPT'nin Ekonomik Gelişmeler Raporu

5 Aralık 2007, 17:49
Paylaş

Üretim yöntemiyle hesaplanan milli gelir verileri yönünden, tarım katma değerindeki düşüşün, yıl sonu büyüme hedefini aşağı yönde etkileyecek bir faktör olduğu bildirildi.

Devlet Planlama Teşkilatının (DPT) ''Ekonomik Gelişmeler Kasım 2007'' başlıklı raporu açıklandı.

GSYİH ve GSMH büyümesinin bu yıl için yüzde 5 olarak hedef alındığı hatırlatılan rapora göre, kuraklık ve mevsim normalleri üzerinde seyreden hava sıcaklıkları, tarımsal üretimde düşüşlere yol açtı. Üretim yöntemiyle hesaplanan milli gelir verileri yönünden tarım katma değerindeki düşüşün boyutu yıl sonu büyüme hedefini aşağı yönde etkileyecek bir faktör olarak ortaya çıktı.

2007 yılının ikinci üç aylık döneminde özel tüketim yüzde 0,3 puan oranında azaldı. Bu azalışta ''gıda-içki'', ''enerji-ulaştırma-haberleşme'', alt kalemlerinde yapılan harcamalarda sırasıyla yüzde 3,9 ve yüzde 6,6 oranında artışlar kaydedilmesine rağmen ''dayanıklı tüketim malları'' ile ''yarı dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları''na yapılan harcamaların yine sırasıyla yüzde 9,3 ve yüzde 2,1 oranlarında azalması belirleyici oldu. Özel tüketim harcamaları yılın ilk yarısında yüzde 0,8 oranında arttı.

Yılın ikinci üç aylık döneminde maaş ve ücret ödemelerinin yüzde 1,3 gibi düşük bir oranda artmasına rağmen, diğer cari harcamaların yüzde 13,8 oranında artması, kamu tüketiminin yüzde 7,4 oranında artmasında belirleyici oldu. Kamu tüketimi 2007 yılının ilk yarısında yüzde 8,1 oranında arttı.

2007 yılının Ocak ayı hariç diğer aylarında dayanıklı tüketim malları üretim ve satışlarında azalış kaydedilmesi nedeniyle yılın 9 aylık döneminde dayanıklı tüketim malları üretim ve satışlarında sırasıyla yüzde 7,9 ve yüzde 6,9 oranlarında azalma gözlendi.

Ekim ayında otomobil satışları geçen yılın aynı ayında yüksek oranlı azalıştan kaynaklanan baz etkisinin belirleyici tesiriyle yüzde 53,4 oranında arttı.

Geçen yılın ikinci yarısında otomobil ithalatında gözlenen düşüş eğilimi, iç talepteki durgunluk nedeniyle bu yılın ilk yarısında da devam etti. Ancak Temmuz-Ekim döneminde tüm aylarda otomobil ithalatında artışlar gözlendi. 2007 yılı Ekim ayında ithal otomobil satışlarının yüzde 45,6 oranında artmasına rağmen, yılın ilk yarısında gerçekleşen azalışların belirleyici etkisiyle 2007 yılının Ocak-Ekim döneminde ithal otomobil satışları bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 16,6 oranında azaldı.

2006 yılının Ocak-Ekim döneminde yüzde 69,3 olarak gerçekleşen ithal otomobil-toplam otomobil satış oranı, 2007 yılının Ocak-Ekim döneminde yüzde 66,9 olarak gerçekleşti.

Bu yılın Ocak-Eylül döneminde dış ticaret açığı yüzde 10,4 oranında artarak 45,3 milyar dolara yükseldi.

Söz konusu dönemde imalat sanayi ürünleri ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24,7 oranında artarak 72 milyar dolara ulaştı. Bu dönemde fasıllar bazında en büyük ihracat kalemi kara taşıtları ve bunların aksam, parçaları olurken, bu fasılı kazan-makine-mekanik cihazlar, demir-çelik ve örme giyim eşyası izledi.

2007 Ocak-Eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre ithalat yüzde 18,6 oranında artarak 121,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Geniş ekonomik grupların sınıflandırmasına göre ithalattaki payı yüzde 73,4 olan ara mallarının ithalatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22,1 oranında, sermaye malları ithalatı yüzde 9,5 oranında, tüketim malları ithalatı da yüzde 6,4 oranında arttı. Bu dönemde enerji ithalatı yüzde 10,1 oranında yükseldi.

Yurt dışında yerleşik kişilerin yurt içinde yaptıkları net yatırımlar, 2006 yılının Ocak-Eylül döneminde 13,1 milyar dolar olarak gerçekleşirken, bu yılın aynı döneminde 15,3 milyar dolar oldu. Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin net gayrimenkul alımları 2,2 milyar dolar olarak kaydedildi.

Yılın 9 aylık döneminde Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurt dışındaki ortaklarından kullandıkları kredilerle ilgili olarak 294 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdikleri görüldü. Bu gelişmeler sonucunda doğrudan yatırımlar kalemi (net) 13,5 milyar dolar oldu.

Merkezi yönetim bütçesi yılın Ocak-Ekim döneminde 12,3 milyar YTL açık verirken, faiz dışı fazlası geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,4 oranında azalarak 32,4 milyar YTL olarak gerçekleşti.

Ocak-Ekim döneminde uluslararası ticaret ve muamelelerden alınan vergi tahsilatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 artış gösterdi. Bu dönemde ithalde alınan KDV geliri yüzde 3,9 oranında artarak 21,6 milyar YTL olarak gerçekleşti. İthalde alınan KDV tahsilatının düşük seyreden kurdan ve bazı enerji KİT'lerinin mali yükümlülüklerini tam olarak yerine getirememelerinden olumsuz etkilendiği kaydedildi.

Yılın 10 aylık döneminde genel bütçe; vergi dışı gelirleri özellikle 2006 yılındaki bir defalık gelirler sebebiyle oluşan baz etkisi sonucunda yüzde 13,5 oranında azalarak 20,3 milyar YTL, sermaye gelirleri, Türk Telekom A.Ş'nin satışından kalan özelleştirme taksitlerinin bir defada ödenmesi sebebiyle 6 milyar YTL, alınan bağış ve yardımlar ile özel gelirleri ise gayrimenkul satış gelirlerinin etkisiyle 1,7 milyar YTL olarak gerçekleşti.

Bu dönemde özel bütçeli kuruluşlar 2,7 milyar YTL, düzenleyici ve denetleyici kurumlar ise 1,4 milyar YTL öz gelir elde ettiler.

Ocak-Ekim dönemindeki gerçekleşmeler değerlendirildiğinde merkezi yönetim bütçesi vergi gelirlerinin yıl sonunda bütçe hedefinin bir miktar altında kalacağı, ancak özellikle sermaye gelirleriyle özel gelirlerde görülen olumlu performansın katkısıyla toplam bütçe gelirleri açısından 188,2 milyar YTL'lik hedefin yakalanacağı tahmin ediliyor.

Bu yılın Ekim ayında Net Dış Varlıkların 1,5 milyar dolar azalmasına karşın İç Döviz Yükümlülükleri daha büyük bir oranda azalarak 3,7 milyar dolar geriledi. Yükümlülükteki düşüşün varlıktaki düşüşten daha fazla olması sonucu Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu 2,3 milyar dolar artarak 31,7 milyar dolara yükseldi.

Yine Ekim ayında yurt içi yerleşiklerin toplam mevduatı hem YTL hem de yabancı para mevduatların artması sonucunda bir önceki aya göre yüzde 1,5 oranında artarak 312,1 milyar YTL'ye yükseldi.

Geçen yılın Aralık ayına göre ise mevduatlar yüzde 12,7 oranında yükseldi. Aynı dönemde YTL mevduatlar yüzde 18,1, yabancı para mevduatların dolar değeri ise yüzde 23,2 oranında artış gösterdi. Yabancı para mevduatların dolar değerinde görülen bu yükselişte son dönemde avro-dolar paritesinde yaşanan artışın da etkisi oldu. Ekim ayı itibariyle yurt içi mevduatlar içinde yabancı para mevduatların oranı yüzde 33,8 seviyesinde bulunuyor.

Reel kur endeksindeki artış trendi Ekim ayında da devam etti. Eylül ayında 202,3 seviyesinde olan reel kur endeksi, Ekim ayında önemli ölçüde artış göstererek 213,1 seviyesine ulaştı.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.