AramaArama
Gıda Hattı

Deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır?

2 Eylül 2021, 12:35
Paylaş
Deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır?
Deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır? Su ürünleri arasında bulunan Fangri Mercan ile ilgili araştırmalar internet üzerinden yapılıyor. Peki deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır? 

Deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır? Su ürünleri arasında bulunan Fangri Mercan ile ilgili araştırmalar internet üzerinden yapılıyor. Peki deniz ürünü Fangri Mercan nedir? Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır? 

Fangri Mercan yetiştiriciliği nasıl yapılır?

Mercan balıkları kırmızı pembe renkleri ile tanınan kıymetli bir balık türüdür. Ülkemizde mercan balığı olarak tanınan bir kaç tür olmakla birlikte bu yazı içinde ele alınacak tür balıkçılarda Fangri Mercan olarak tanınan Pagrus major. Türüdür. Ülkemizde Pagrus major türü yerine Pagrus pagrus türü bulunur. Japonya'da yetiştiriciliği başarıyla uygulanmakta olan bu tür üstündeki çalışmaların ülkemizdeki tür üstünde de uygulanabileceği söylenebilir. Ülkemizde bulunan pagrus pagrus türü üstünde bazı yetiştirme çalışmaları yapılmış olup bu konudaki bilgiler ileride sunulmuş bulunur.

Mercan balıkları; Osteichthyes sınıfı, Perciformes alt sınıfı, Sparidae familyasına dahildir.

Fangri mercanlar genel olarak 80-90 cm. Boyda ve 8-9 kg. Kadar canlı ağırlığa ulaşabilirler. Japonya'da en iri olarak 120 cm. Uzunluk ve 13 kg. Ağırlıkta bir birey yakalandığı kaydedilmiştir.

Bulundukları ortama ve bölgeye göre ortalama canlı ağırlıkları farklı olabilir. Genel olarak 3-4 yaşında iken avlananları 30-40 cm. Boyda ve 500 gr. Ile 1 kg. Canlı ağırlık dolayında bulunurlar. Yetiştirme ortamında 23-36 cm. Uzunluk ve 300-400 gr. Ağırlıktaki balıkların yumurta ve süt verdikleri kaydedilmiştir. Pazarlama ağırlığı olarak yakalanan cüsseye göre fark ettiği söylenebilir. Öyle ki 25-50 gr. Kadardan en iri boya kadar olanları avlandığında kolaylıkla pazarlanır ve gıda olarak tüketilebilir. Japonya'da 1 kg. civarındaki balıklar en yüksek fiyat ile pazarlama şansı bulur. Renkleri önceden belirtildiği gibi pembe olarak bilinir ise de karın kısımları beyaz renklidir. Sırt renkleri ise bulundukları bölgelere bağlı şekilde koyu ya da az açık olabilir. Kayalık yerlerden yakalanan balıklarda pembe renk, kum zeminli açık zeminlerden yakalanan balıklara oranla daha belirgin ve parlak olur. Balıklarda karın altı nisbeten düz olmakla birlikte sırtı oval yapılıdır.

Dişleri sert ve bir çok kabuklu su canlıları yavrularının kabuklarını kırabilecek güçtedir. Özellikle yengeçleri kırarak yem olarak yiyebilirler. Üst çenede iki sıra, alt çene de ise üç sıra canin dişleri vardır. Alt ve üst çenede yanlara doğru ikişer sıra molar dişlere sahiplerdir. Mercan balıkları karnivor balıklardır ve diğer su canlılarını yiyerek gıdalarını sağlarlar. Bütün ılıman denizlerde bulunan bu balıklar demersal bir türdür. Hayatları genel itibari ile deniz dibinde geçer. Japon kıyılarında yumurtlama mevsimi güneyde Mart ile Mayıs ayları arası, orta Japonya'da ise Nisan ile Te mm uz ayları arasıdır. Yumurtlama mevsiminde su sıcaklığı 15 ile 230C arasında değişir.

Yumurtlama mevsimi yaklaşınca balıklar kıyılara doğru yaklaşırlar. Bu dönemde erkeklerde vücut renginin biraz daha koyulaştığı izlenir. Yumurtlama genel itibari ile güneş batımına yakın bir zamanda olur. Erkek balıklar dişi balıkları süratle takip ederek ve zorlayarak yumurtlamaya teşvik ederler, insan kontrolü altında yapılan yetiştiricilikte üretim havuzlarına alınan balıkların erkekleri dişileri takip ettiği izlenir. Bu arada dişi balığın hareketli bir biçimde su yüzüne yaklaştığı ve yumurtladığı görülür. Öte yandan erkek balıklar da sperm bırakarak yumurtaları döllerler. Bu sırada erkek ve dişi balığın yapmış oldukları heyecanlı ve telaşlı yüzmeler suyun karışmasına, dolayısıyla yumurtaların döllenmesine yardımcı oldukları görülür. Yumurtalar pelajiktir. Yumurta çapı 0,8 ile 1,2 milimetre. Arasında değişir ise de genel olarak 1 milimetre. Olarak kabul edilebilir. Yumurtalar 0,18-0,28 milimetre. Arasında değişen yağ zerreciği ihtiva eder. Yumurtalardan yavru çıkması için optimum sıcaklığın 15-17,50C olduğu pek çok kitapta kaleme alınır ise de 22-23°C'lerde de yumurtalardan başarıyla yavru elde etmek mümkündür. Mercan balıklarında yumurtlama 1-2 ay kesik kesik devam edebilir. Bir mercan balığının günde 100.000 adet civarında yumurta bırakabileceği ve toplam olarak bir sezonda 1-1,5 aylık sürede 4-4,5 000 000 yumurta bırakabileceği bildirilmektedir. Mercan yumurtaları renksiz, şeffaf ve global biçimdedir. 6.4 kg. Ağırlığındaki bir balıktan 7.045.000 adet yumurta elde edildiği yazılmıştır. Buna göre yaş ve ağırlığa bağlı şekilde bir balıktan bir mevsimde 300.000 ile 8.000.000 arasında yumurta elde edilebileceği yazılabilir. Yumurtaların çatlaması için en iyi tuzluluk oranı %0 23 olduğu bildirilmiştir. Yumurtalarda embriyo gelişmesi 10 C sıcaklıkta durur. 30°C'den yüksekte ise anormal gelişme izlenir. Yumurtalardan yavru çıkışı 14°C'de 85 saat, 15°C'de 60 saat, l8°C'de 50 saat, 20°C'de ise 40 saat sürer.

Yumurtadan çıkan larvalarda vücut uzunluğu 2 milimetre. civarındadır. Yumurta sarısını absorbe eden larvalarda vücut uzunluğu 3,3 mm .'ye yaklaşır. Yumurta sarısının absorbe edilmesi 4-5 gün sürebilir. Su sıcaklığı arttıkça yumurta sarısı absorbe etme süresi de kısalır. Yumurtadan çıktığında ağız ve anüsü kapalı olan larvada yumurta sarısının tükenmesi ile beraber ağız ve anüsün de açıldığı izlenir. Bu dönemde larvanın muhakkak canlı yem alma imkanının var olması gerekir.

Bu dönemdeki besleme biçimi larva üretim tekniği kısmında etraflıca açıklanmıştır. Bu dönemde, plankton ile beslenen larva 17-18 mm . Uzunluğa erişince diğer gıdaları da almaya başlar. 30-40 milimetre. Boya erişince de demersal bir balık olarak dipte yaşamaya başlarlar. Yavru balıklar Eylül ayına kadar sığ sularda kalırlar. Eylül'den sonra su soğumaya başlayınca derin denizlere gitmeye çalışırlar. Kış aylarında 50-100 m. Derinliklerde yaşamayı severler. Mayıs-Haziran aylarında balık 15 cm. 'ye ulaşmış olur ve tekrar kıyılara doğru yaklaşırlar. Kıyılara yaklaşım her sene tekrarlanır ise de balık büyüdükçe yaz mevsiminde bile her sene daha derinlerde yaşamaya alışır.

Balıklar 3-4 yaşa ulaşınca cinsel olgunluğa erişirler ve yumurtlama zamanı tekrar kıyılara yaklaşırlar. Mercan balıklarının 30 yaşına kadar yaşadığı saptanmış ise de 10 seneden daha yaşlı balıkların avı bir hayli azdır.

MERCAN BALICI LAVRASI ÜRETİMİ

(Pagrus major)

Mercan larvası üretimindeki teknoloji Çipura ve levrek yetiştiriciliğindeki teknolojiye benzerdir. Bu sebeple bu kısımda fazla bir bilgi verilmesine gerek görülmemiştir. Elbette ki her çeşitin yetiştirme yöntemleri benzer olsa da az çok aralarında ayrıcalıklar vardır. Örneğin Çipura balıkları ülkemizde kışın yumurta bırakırlar. Mercan balıkları ise Japonya'da yaz mevsiminde yumurta bırakmaktadırlar. Buna bağlı şekilde da yetiştirmede az çok farklılıklar izlenir

Mercan balığı yetiştiriciliği Japonya'da başarılı bir biçimde son 40-50 senedir uygulanmakla birlikte, ülkemizde mercan yerine çipura ve levrek balıkları üstünde durulmuştur. Ama son senelerde özel teşebbüste bu konu da denemelere başlanıldığı ve başarılı sonuçlara ulaşıldığı görülmektedir. Ülkemizde yeni türlerin yetiştirmeye alınması ve özel firmaların çok ciddi çalışmalara başlamış olması gerçekten sevindiricidir. Bu kapsamda sinarit, mercan, lahos vs. Balıkların yetiştirmeye alınması üstünde ülkemizdeki Kılıç, Egemar, Akuatek, Akuvatur gibi firmaların çipura ve levrek yetiştirme çalışmaları yanında bu konulara zaman ve para ayırmaları ülkemizdeki deniz balıkları yetiştiriciliğinin gelişmesi açısından ümit vericidir. Bu konulara ilgi gösterecek kişilerin bu şirketlerden bilgi talep etmeleri faydalı olabilir.

Larval balık yetiştiriciliğinde her çeşit ve cins için saptanması gerekli olan önemli bir konuda belli bir sahada bulundurulması gerekli olan larva sayısıdır. Zira bu konu, her çeşit için büyük ayrılıklar göstermektedir. Kitabımızda türlere göre larva üretimi diğer bölümlerde de kısmen ele alınmış bulunur.

Larval dönemdeki hastalıklar da önemli problemlerden bir tanesidir. Özellikle yemlemenin etkisiyle ortaya çıkan hastalıklar ve ölümler pek çok yetiştirmede en büyük etkenlerden olduğu gözlenmiştir. Yemlemenin iyi uygulanmış olduğu ve su şartlarının iyi düzenlendiği çalışmalarda başarı oranı her zaman yüksek olmaktadır.

LAVRA BESİSİNDE KULLANILAN DİGER YEMLER

Deniz balıkları larvalarının beslenmesi konusunda senelerdir pek çok deneme yapılmış ve çok çeşidi maddelerin yem olarak kullanılma imkanları araştırılmıştır. Bu denemelerden bazıları ele alınan balık cinsleri için faydalı bulunmuş ancak aynı maddelerin diğer balık larvaları için uygun bulunmadığı sonucu ile sık sık karşılaşılmıştır. Bu amaçla kullanılacak olan deneme laboratuvarlarında bazı yem kaynakları üstünde durulmuştur.

DOGAL PLANKTONLAR

Doğal planktonlar laboratuvar çalışmalarında deniz balıklarını yetiştirme denemelerinde nerdeyse en çok kullanılacak olan kaynaklardan biri olmuştur. Ancak çağımızda doğal planktonları kullanma çalışmaları çok azalmıştır. Çünkü larvaların yiyebileceği plankton üretimleri konusunda son derece başarılı uygulamalar vardır ve bu konudaki bilgiler bu kitabın çeşidi bölümlerinde verilmiştir.

Doğal planktonların larval balıklar için iyi bir yem durumunda olmalarına rağmen pek çok durumlar için bu kaynağın bir yem kaynağı olarak görülmesi bir takım dezavantajlara sahiptir. Bunları aşağıda belirtilen şekilde sıralayabiliriz;

a) Doğal planktonların toplanması güç ve zaman alıcı olabilir.

B) Devamlı şekilde doğal plankton toplanması iklim vs. sebepler ile mümkün olmayabilir.

C) Doğal planktonlar içerisinde çok çeşitli canlıların var olması yemlemenin kontrolünü güçleştirebilir.

D) Doğal planktonlar içinde larvalar için zararlı olabilecek canlılarda bulunabilir.

E) Bu sebepledir ki bu güne kadar doğal planktonların larval balıklar için yem kaynağı olarak kullanılması fakat küçük çaptaki bazı laboratuvar çalışmaları için ele alınmaktadır.

DİGER LAVRA YEMLERİ olarak mercan larvası beslenmesinde kullanan yernler çipura ve levrek üretiminde kullanılacak olan rotifer, artemia ve yapay yemler olarak belirtilebilir.

AĞ KAFESLERDE YETİŞTİRME:

Mercan balıklarının ağ kafeslerde yetiştiriciliği çipura ve levrek balığı üreticiliklerine benzerdir. Ülkemizde bu balıklar üstündeki üreticiliklerde Japonya'da uygulanmakta olan ağ kafes çalışmalarından esinlenilmiştir.

Japonya'da Mercan balığı yetiştirilen yerlerde suyun temiz ve uygun olması aranır. Saniyede 5-15 cm. Akıntı olan yerler tercih edilir. Gelişme için en ideal sıcaklıklar 20-28°C aralarıdır. Tuzluluğun %0 l0 'dan aşağı düştüğü yerler Mercan balığı yetiştiriciliği için uygun sayılmaz. Ağ kafes konulan yerlerde su derinliğinin ağ kafes yüksekliğinin minimum iki misli olması istenir. Yer seçiminde; akıntılar, rüzgardan korunma, kirlenme, gelgit olayının olmaması ve taşıma gibi konular da dikkate alınır.

Ağ kafeslere alınan balıklara 12 saat sonra yem verilmeye başlanır. Balıklar yeni geldikleri ortamda yem almaya başlayınca çalışma nispeten kolaylaşmış olur. Beslemede Sarı kuyruk CSeriola spı balığı beslenmesinde olduğu gibi yapay yernler yanında Japonya'da ucuz olarak temin edilebilen balıklar kullanılır. Bu balıklar hamsi (Engraulis japonicusı, kum yılanı(Amilimetreodytes personatus) ve okyanus uskumrusu (Scomber japonicus) türleridir. Son senelerde yoğun biçimde yapay yernler de verilmektedir. Yapay yernler tek başına verilebileceği gibi toz yem ile balık etinin beraber karıştırılarak verilmesi de yoğun biçimde uygulanır. Yernlerne ağır ağır yapılır. Çünkü mercan balıkları yernlerini diğer balıklara oranla yavaş yiyen türlerdir. Yaş yem kullanılması istenen et kalitesine ulaşılması bakımından özellikle pazarlama öncesi beslemede dikkate alınır. Özellikle Japonya'da çiğ olarak yenilme durumunda bu besleme büyük önem arz eder.

JAPONYA'DA PAZARLAMA

Japonya'da insan eli altında yetiştirilen mercan balıkları pazara çoğu zaman canlı olarak sevk edilirler. Pazarlama öncesi balıklar yağ oranı az özel yapay yemle beslenirler. Bu özel yemleme dönemi 1 ay kadardır. Böylece pazara gidecek balığın et kalitesi yükseltilir. Bu dönemde balığın renginin pembe olması için yemlemede Carotinoid içeren yernler tercih edilir. Krill gibi küçük karides benzeri canlılar bu maddeyi ihtiva ettiğinden son periyot yemlemesinde yoğun biçimde kullanılır.

Yemleme, pazarlama öncesi 3-7 gün, kışın ise 2-3 hafta önce kesilir. Böylece et kalitesi arttırılmış olur. Bu durum ayrıca canlı nakilde kolaylık sağlar. Nakil, araba üzerine yerleştirilmiş tanklarda yapılır. Ancak son senelerde nakliyenin karton kutulara 02 takviyeli naylon torbalara konulmuş şekilde yapılması yoğunlaşmıştır. Ölü balıkların nakli köpükten yapılmış kutularda buzlanmış olarak yapılır.

DENİZ KIYILARINI ÇEVİREREK BALIK YETİŞTİRMEK:

Japonya'da kafeslerde mercan balığı yetiştirme çalışmaları yanında eski senelerde enteresan yetiştirme alanları oluşturma çalışmaları yapılmıştır. İlginç olması sebebiyle bu üreticilikler konusunda burada biraz bilgi verilmesinde yarar görülmüştür.

Denizlerde ayrılan alanlarda yapılan üreticilik çalışmalarını ülkemizde ki dalyanlar ile karıştırmamak gerekmektedir. Çünkü Kefal balığı yetiştiriciliği kısmında biraz açıklanan dalyanlar ve ıslah edilmiş biçimi olan valli yönteminde balıkların beslenmesi genel itibari ile doğal yemlere bağlı bulunur. Ancak; biraz sonra açıklayacağım yöntemlerde ise balıklar insan tarafından stoklanmakta ve besleme % 90-95 hatta çoğunluğunda % 100 elden yemleme biçiminde olmaktadır.

Bu konu da deniz kıyılarını ayırarak yapılan üreticilikleri birkaç örnekle açıklayabiliriz;

Adoike: Japonya'da Adoika'daki bir yetiştirme alanında uygulanmıştır. Üretim alanı 270 de kardır. Denize iki adet kapı ile açılmaktadır. Ortalama derinliği 7-8-9 metredir. Takriben 60. sene önce duvarlar ile denizden ayrılarak kurulmuş olan bu alana her sene 3-4 gr. Ağırlığında ve 2,5 cm. Uzunluğunda 250.000 civarında yavru sarı-kuyruk (Seriola sp.) balığı stoklanmaktadır. Bu balıklar ucuza temin edilen diğer balık etleri ile beslenerek, Mayıs-Haziran aylarında 200-700 gr., Ağustos'ta 600-1600 gr. Ve Aralık sonlarında 700-2000 gr. Canlı ağırlığa ulaşırlar. Bu iletmede senelik üretim 200-300 ton arası olmaktadır. Ayrıca bu işletmede üretilen balıkların doğadan yakalanan balıklardan daha lezzetli olduğuna işaret edilmektedir. Bunun ana sebebi, bu işletmede yemlemede yapay yemler yerine balıkların her zaman, denizlerden bolalarak yakalanan ancak insan gıdası olarak kullanılamayan, balıklar ile beslemelerinden olmaktadır.

Hitsuishi: Japonya'da uygulanmış bir örnektir. İşletmede 72 dekarlık bir alanı kaplamaktadır. Denizden 100 ve 350 m. Uzunluğunda iki kısımdan ağlar ile ayrılmıştır. Kullanılan ağlar 40 mm . Gözlü olup, daha çok iri balıklar stoklanmaktadır. İşletmenin en derin yeri 5 m. Dolaylarındadır. Ağlar 60 cm. çaplı beton direkler üzerine tutturulmuştur. Kullanılan direkler 12 m. Yükseklikte ve 6-8 m. Dolaylarında denize çakılmışlardır. Direkler arasında 19 mm'lik çelik teller kullanılmış ve ağlar su yüzeyinden 1.5 m. Yüksekte tutturulmuştur. Ağların dip kısmı ağların kalkmasını engelleme ve dip kumu ile tam bir irtibat sağlama amacıyla kalın zincirler ile donatılmıştır. Ayrıca 1 x ı x 1.2 m. Ebatlı beton bloklar ile direkler her iki taraftan gerdirilmiştir. Ağlara dipte zincirden ayrı olarak ağırlıklar da konulmuştur.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.