AramaArama
Gıda Hattı

Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?

1 Eylül 2021, 14:44
Paylaş
Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?
Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır? Su ürünleri arasında bulunan Deniz Hıyarı ile ilgili araştırmalar internet üzerinden yapılıyor. Peki Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?

Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır? Su ürünleri arasında bulunan Deniz Hıyarı ile ilgili araştırmalar internet üzerinden yapılıyor. Peki Deniz Hıyarı nedir? Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?

Deniz Hıyarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?

Son günlerde şahsıma ülkemizde deniz hıyarı yetiştiriciliği yapabilir miyiz konularında pek çok baş vuru olmaktadır. Ben aşağıda belirtilen notları belki 20 sene önce yazdım. Bu bilgilerin sizlere bazı temel bilgiler verebileceğini sanıyorum. Gönül isterdi ki bu bilgileri güncel hale getireyim. Bunu belki yapabilirdim. Ancak bu web sitemde yayınlanmış olan SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİLİĞİ kitabımın tümden bir kez daha ele alınarak düzenlenmesi gerektirir ki buna bu gün için pek imkanım olamıyacağından güncelleme çalışmalarına giremedim. Ama yinede burda sunulmakta olan bir çok genel bilginin temel bilgiler olarak değişmeyeceğidir. Elbetteki her konu da son 20 senede çok yeni gelişmeler oldu. Yetiştiriciliğinin her konusunda bu yeni gelişmeleri görüyor ve çok mutlu olutorum. Elbetteki bu kitaptaki bazı konuları okuyarak bir miktar temel bilgiler kazanılacaktır. İnanıyorum ki bu yazılarımdan yaralanarak bir üreticilik kararı alan bir müteşebbis son teknik konuları araştırarak bulacak ve en son teknolojileri içerek tesisler kurmaya çalışacaklardır

Öncelikle deniz hıyarı yetiştiriciliği konusu ülkemiz için yeni bir konu olacaktır. Bizler öğretim görevlisi olarak belki bazı temel bilgiler sunabiliriz. Ancak ülkemizde bu konu da örnek olabilecek bir çalışma olmadığından başlangıç için biraz dikkatl, olmada fada vardır. Mümkün olur ise yabancı bir ülkede ki işverenleri ziyaret ederek ya da yurt dışından bizzat bu işi yapan bir kuluşta araştırmalarda bulunarak. Bu işi yapabileceğinize inanarak çalışma başlatmada önemli yarar görürüm. Vietnam çin ve pek uzak doğuda bu konu da önmeli uygulamalr vardrı. Yavru üretim konusunun pek büyük sorun olmayacağına inanıyorum .Ülkmeizde başarıyla uygulanmakta olan deniz balıklar ı yavrusu üretim tesisleri bu konu da örnek olabilecek konulardır. Elbetteki hertürün üretilmesinde o türe ait özel uygulama konuları vardır. İşte başarı bu konu daki ayrılıkları bilerek genel yetiştirme prensiplerini uygulayareak başarı şansı elbetçe beklenecektir

Yavru üretimi yanında üretilen yavru fertlerin pazarlanacak boya ulaştırılması konusunda ülkemizde bazı sorunlar ile karşılaşılması olasıdır. Bu sebeple bu konu da detaylı çalışmalara gereksinim olduğu inancındayım

Özetle her konu da temel bir inclemede yapmadan hemen girişimde bulunmak doğru olmayacaktır.

GİRİŞ

Deniz hıyarları bütün dünya denizlerinde yaygın olan bir canlıdır. Ülkemizde bir gıda ve ya diğer bir amaçla da kullanılmamaktadır. Yalnızca bazı bölgeler de olta yemi olarak değerlendirenler varsa de bu gayeyle kullanımı pek yaygın değildir. Çin'de deniz hıyarları önemli bir deniz ürünü ve Çin tıbbında kullanılacak olan bir canlı durumundadır. Holothuridae ve Stichopodidae familyasına dahildirler. Stichopus japonicus türü deniz hıyarları grubunda ticari açıdan en önemli tür olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Holothuria scabra diğer önemli bir tür olarak bildirilmektedir. Her iki türde üreticilik bakımından önemlidir. 1970 senelerinde senelik üretim kuru şekilde 130-140 ton iken doğal kaynaklardan üretim 1980 senesinde 40 tona düşmüştür. Bu arada ülkemizden de toplatılarak ihraç çalışmaları yapılmıştır. Artan piyasa talebi sonucu üreticilik çalışmalarına önem verilmiş ve olumlu uygulama sonuçlarına ulaşılmıştır. Özellikle Kuzey Çin'de başarılı uygulamalar yapılabilmektedir. Her iki tür de soğuk denizlerde bulunurlar.

Ülkemizde 15 civarında deniz patlıcanı türü olduğu kaydedilmektedir. Bu türlerden hangisinin yetiştirmeye uygun olduğu hakkında bir çalışma bulunmamakta olup bu tür konularda ülkemiz üniversitelerinde çalışmalar ele alınması faydalı olacaktır.

YETİŞTİRME TEKNİGİ

Dişi ve erkek bireyleri çıplak gözle ayırt etmek oldukça zordur. Cinsiyet organı oldukça küçük yapılıdır. Aynı organ  boşaltım görevini de görmektedir. Yaşlı bir birey 250 gr dolayındadır. Dişi bir birey 1-2 milyon yumurta verebilir. Bazı bireylerin 10 milyona kadar yumurta verebildiği kaydedilmektedir. Yumurta verimi vücut ağırlığıyla da ilgilidir. Bir gr yumurtada 220-290 dolayında yumurta bulunur. Darnızlık olarak kullanılacak bireylerin su sıcaklığı 15-17°C dolayında olduğu zaman toplandıkları belirtilmektedir. Yapay üretim şu şekilde özetlenebilir.

Toplanan damızlık bireyler m3'de 30 birey olarak tanklara alınır. Oksijen miktarının 5 mg. dan yüksek olması gerekmektedir. Günlük yemleme canlı ağırlığın %5-10 arasında diğer su ürünleri etleri verilerek yapılır. Yumurtlatma ısı şoku ile yapılır. Bu amaçla su sıcaklığı 10-15 dakika içerisinde normalden 5 C yukarıya çıkarılır ve tanka ısıtılmış su güçlü olarak verilerek tankta bir akıntı yaratılır.

Bu işlemden sonra bireylerin yumurta bıraktıkları gözlenir. Yumurtaların çapı 120-130 mikron dolayındadır. Bir m3'de 1 milyon yumurta bulunacak şekilde tanklara alınırlar. Yumurtadan çıkan larvalarda dönemler halinde gelişme olduğı izlenir.

Larvaların beslenmesinde fitoplanktonlardan yararlanılır. Bu konuda kullanılan planktonlar Dunaliella salina, Phaeodactylum tricornutum ve Chaetoceros simplex olmakla beraber maya da ek olarak kullanılabilir.

Yem alımı üzerinde larvaların bulunduğu dönem etkili olur. Başlangıçta ml.tde 10.000 cell olan larvalar büyüdükçe 25.000 cell/ml. dolayına çıkarılır. günlük fitoplankton ilavesi günde 2 defa yerine 4 defaya çıkarılır. Çalışmalar, larvaların kalitesi üzerinde fitoplanktonların miktarı ve kalitesinin önemli derecede etkili olduğunu göstermiştir.

Larvalar doliolaria ve pentactula safhasina ulaştıklarında vücut şekilleri değişmeye başlar. İki gün sonrada genç birey durumuna ulaşırlar. bu dönemde vücut uzunlukları 400 mikron dolayındadır. Genç birey duruma ulaştıklarında her 100 cm.3 'de 20-50 birey olarak stoklama yapılır.

Deniz hıyarı yetiştirmede bir kaç amaç bulunmaktadır.

Bunlardan birincisi doğal üreme alanlarına bırakılarak bölgenin zenginleştirilmesidir. Veya bulunmadıkları ve uygun olduğu düşünülen alanlarda yeni stoklar yaratmaktır. Diğer amaç ise kontrollu alanlarda gelişmelerini sağlanarak üretim yapılmasıdır.

Basit yetiştirme teknikleri Çin'de ele alınmış ve çeşitli uygulamalar yapılmıştır. Bu alanlara önce deniz hıyarlarının korunabileceği taş ve kayalar atılarak yaşam ortamları oluşturulması denenmiştir. Ayrıca yetiştirme alanlarının seçiminde su koşulları, akıntılar, yiyici canlıların durumu, yem durumu, ve deniz alglerinin gelişme durumları dikkate alınmıştır. Yetiştirmede başarıda yer seçiminin en önemli konu olduğu gözlenmiştir. Ayrıca rutin çalışmalarında aksatılmaması gerekmektedir. Anlatılan şekilde yapılan çalışmalar ile deneme yapılan bir bölgede verimin 16 kat artığı kaydedilmiştir.

Deniz hıyarı üretimi deniz dibinde kontrollu ortam yaratılması yoluyla uzak doğuda ele alınan çalışmalardandır. Deniz dibinde büyük alanlar yerine birkaç küçük saha yaratılması önerilmektedir. M2 ye 3-4 adet stoklama önerilmektedir ve artıklar ile beslenebilirler. Deniz hıyarı toplandıktan sonra iç kısmı temizlenir bir lastik kıvamını alıncaya kadar deniz suyu ile pişirilir ve kurutulduktan sonra pazarlanır. Ülkemizde yeme alışkanlığı olmamakla beraber iyi bir işlemden geçen ürünün uzak doğu ülkelerine pazarlanması pek zor olmayacaktır.

Ülkemizde yavru üretimi yönünde yapılacak çalışmalar ve bir bölgenin sadece deniz hıyarı büyütme amacıyla devletten kiralanması ve fakat bu alanlarda normal seyrüsefer ve olta balıkçılığına engel olunmaması koşulu ile bölgesel çalışmaların verimli sonuçlar verebileceği söylenebilir. Özellikle doğal olarak bulundukları bölgelerde bu şekilde planlamalar ile verimli alanlar elde edilmesi olasıdır. Ülkemizde deniz hıyarı toplayarak ihraç eden firmaların varlığı, bu konuların ileride ele alınabileceği fikrini destek olmaktadır ve üretimi konusunda ön çalışmalar yapılaması yararlı olacaktır.

Prof. Dr. Atilla Alpbaz

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.