Gıda Hattı

Çörek otu

11 Haziran 2007, 14:07
Paylaş
Çörek otu
  

Her derde deva

 

Modern ilaç üretiminin olmadığı devirlerde, hastalıkların tedavisinde bitkiler önemli bir yere sahipti. Geçmişte etkili maddeleri ayrıştırılmadan kullanılan bitkiler; günümüzde ilaç, kozmetik ve gıda sanayinde saflaştırılarak kullanılmaktadır.

Haziran-Temmuz aylarında yeşille karışık açık mavi renkli çiçekler açan, 20-40 cm boyunda bir senelik otsu bir bitki olan çörek otu, yol kenarlarında, ekin tarlalarında bulunur. Gövde dik ve kısa tüylü, alttaki yaprakları saplı, üsttekiler sapsızdır. Çiçekler uzun saplı ve tek tektir. Taç yaprakları iki loplu ve bal özü bezleri taşıyan 8 tane küçük parça halindedir. Meyveleri oluşturan tohumlar siyah renk, oval şekillidir. Tohumları tamamen olgunlaştıktan sonra toplanır ve güneşte kurutulur. Bilinen 16 türü vardır. Şam çörek otu, kır çörek otu bilinen türleridir.   

Şam çörek otu (Nigella damascena): Yaprakları parçalıdır. Çiçekleri tek ve üst yapraklar tarafından örtülmüş durumdadır. Parlak mavi çiçeklidir. 

Kır çörek otu (Nigella arvensis): 10-30 cm yüksekliğinde mavi çiçeklidir. Yaprakları sivri parçalıdır. 

Güney Avrupa, Balkan ülkeleri, Kuzey Afrika, Hindistan ve Türkiye’de yetiştirilmektedir. ABD ve birçok Avrupa ülkesinde çörek otuna talep oldukça artmıştır. Almanya’da çörek otu tohumu ve yağı, saf veya hap şeklinde eczanelerde ve baharatçılarda yer almaya başlamıştır. 

Çörek otu Anadolu’da; siyah kimyon, siyah susam, karaca, şevkerak, karaçörek, karamuk gibi değişik adlarla anılır. Ülkemizde özellikle Afyon, Burdur, Isparta, Kütahya ve Konya yörelerinde rastlanır. 

Çörek otunun tohumunda yüzde 38 oranında karbonhidrat, yüzde 35 oranında çeşitli yağlar, yüzde 21 oranında da albumin bulunur. Geri kalan yüzde 6 ise 100’den fazla maddeden oluşur. Acı madde, uçucu yağ, saponin, tanen, nigelon, thymochinon içerir. Bu orana çok değerli olan doymamış yağ asitleri de dahildir. Linolen asidi, alfa linolenasidi ve iç yağı bunlar arasındadır. Eterli yağlar olarak kofur, nigellon, alfa-pinen vb. mevcuttur. Çok az miktarda bazı vitaminler (B1, B2, B6 folasidi niacin), mineraller (demir, kalsiyum, magnezyum, çinko ve selen) ve amino asitler vardır. 

Tohumunda bulunan doymamış yağ asidinin metabolizmaya olumlu yönde etki ettiği, bağışıklığı arttırdığı ve alerjiyi durdurduğu ispatlanmıştır. Tohumda organizmayı destekleyen yüzden fazla madde vardır ki, çörek otunun etkisi bu maddelerin karışımından gelmektedir. Doymamış yağ asitleri ve eterli yağ, savunma sisteminde çok yararlıdır. Doymamış yağ asitleri, metabolizmaya yardım eder. Hücrelerin büyümesi, gelişmesi ve yenilenmesinde yine buna ihtiyaç vardır. Ayrıca vücudun ihtiyacı olan hormonların gelişmesinde yardımcı olur. Yine alerjik sinyaller gönderen histamin gibi maddelerin artmasını engeller.

Çörek otundaki nigellon ve alfa-pinen gibi eterli yağlar, solunum borusunu genişletip, kramp gidericidir. Ayrıca ifrazı geliştirip, öksürüğü hafifletir. İltihap giderici, ağrı dindirici ve idrar söktürücüdür. Devamlı kullanımda kan şekerini düşürür.

B1, B2 ve B6 vitaminleri ise, enzimlerin üretiminde önem taşır. Zira bunlar, savunma sistemini güçlendirir. Fol asidi vitamini ise, kalp ve tansiyon hastalıklarının riskini azaltır. Bunun yanı sıra hücre yenilenmesinde de lüzumludur. Beta karotin, A, E ve C vitamini, selen gibi antioksitler vücudun savunma sistemini güçlendirir. Selen, vücudun zehirli maddeleri atmasına yardımcı olur.

Hormonların yapımına katkıda bulunduklarından, sağlıklı bir savunma-hormon ve sinir sisteminin oluşumunu sağlar. Savunma hücrelerinin gereğinden fazla çalışmasını engeller. Hücrelerin dağılımı, yenilenmesi ve hücre duvarlarının sağlam olmasına katkıda bulunur. Kandaki kolesterolü normale döndürür. Kan damarlarının gerginleşmesini ve dolaşım hızını tanzim ederek tıkanmayı önler. Tansiyonu düşürüp, damar sertleşmesi ve kalp enfarktüsü riskini azaltır. Yaraların çabuk iyileşmesine, derinin pürüzsüz olmasına yardım eder.

Çörek Otu, Güney Avrupa, Balkan ülkeleri, Kuzey Afrika, Hindistan ve Türkiye’de yetiştirilir. Anadolu’da; siyah kimyon, siyah susam, karaca, şevkerak, karaçörek, karamuk gibi adlarla anılır.

Kan yapıcı olan çörek otu, her sabah kuru üzümle beraber yenilebilir. Unutkanlığa faydalıdır. Mide ve bağırsaktaki gazları söker, hazmı kolaylaştırır, iştah açar. Böbrekteki kum ve taşları döker. 

Öksürük, balgam, nefes darlığı ve romatizmaya faydalıdır. Yağı, grip ve nezleye, baş ağrısına karşı buruna, kulaktaki üşütme, rüzgar alma, iltihap tıkanıklıklarında ise kulağa damlatılır. Diş ağrısı ve diş iltihaplanmalarında kullanılır. Bağırsak ve karındaki kurt, parazit ve solucanları öldürür. Basura, sivilce, uyuz, egzama gibi cilt hastalıklarına faydalıdır. Saçları besler, kepeği önler. Kanser ve AIDS gibi çağın hastalıklarına karşı tavsiye edilmektedir. Mikrop, virüs ve mantarlara karşı öldürücü tesire sahiptir. 

 Çörek otu ürünleri (yağ ve ezilmiş bal karışımlı) hamilelik devresindeki şikayetleri azaltır. Hiçbir yan tesiri olmadan bebeklerini ana sütüyle besleyenlerde anne sütünü arttırır, süt kalitesinin bebeğe daha yararlı olmasını sağlar. Kadınların hayzını söktürür. Hormonları tanzim eden, bedeni ve ruhsal olarak zindelik ve dinçlik veren çörek otu, iktidarsızlık ve kısırlıkta yararlı etkilere sahiptir.

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.