Gıda Hattı

Bebeklerde ve çocuklarda ishal belirtileri neler? Neden oluşur?

9 Nisan 2019, 10:15
Paylaş
Bebeklerde ve çocuklarda ishal belirtileri neler? Neden oluşur?

Bebeklerde 2 yaş öncesinde görülen ishale karşı ne yapmalısınız? İshal neden olur? İshale karşı bitkisel çözüm var mıdır? İshal diyeti nasıl olmalıdır? Hangi durumlarda doktora başvurmanız gerekir? İşte Çocuk Sağlığı Uzmanı Dr. Yeşim Eker'in bu konuda verdiği önemli bilgiler. 

Dr. Yeşim Eker çocuklarda ve bebeklerde görülen ishal konusunda uyardı. Özellikle 2 yaş öncesinde görülen ve sık tekrarlayan ishale karşı neler yapmanız gerektiğini açıkladı. Peki ishal nedir?

İshal nedir?

Büyük çocuklarda günden 3 kereden fazla sayıda sulu dışkılamanın ishal olarak kabul edilir. Sık dışkılamanın kıvam bozuk olmadığı durumlarda ishal sayılmayacağını, küçük bebeklerde ise beslenme şekline göre dışkılama sayısının değişebileceğini bildirdi.

Bebeklerde ishal belirtileri ve nedenleri neler?

Bebeklerde ishal sık görülmesi olağan bir durum olarak nitelendirilir ve çoğunlukla nedenini tespit etmek zordur.

Bebeklerde sık görülen ishal nedenleri:

  • Bakteriyel veya paraziter enfeksiyon (Gelişmiş ülkelerde nadir görülür),
  • Çocukluğun kronik, spesifik olmayan ishali — tipik olarak 1-3 yaş arası çocuklarda ortaya çıkan ve hiçbir neden bulunamayan ve genellikle kilo kaybına veya zayıf büyümeye neden olmadan kendi başına çözülen bir durum
  • Çölyak hastalığı — buğday, arpa ve çavdar bulunan bir protein olan gluten yemeye karşı hassasiyet reaksiyonu,
  • Sindirim sisteminin kronik iltihabı (inflamatuar bağırsak hastalığı), ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi
  • Diyet proteini veya şeker intoleransı
  • İrritabl bağırsak sendromu

Bebeklerde seyrek görülen ishal nedenleri

  • Nöroendokrin tümörler — tipik olarak sindirim sisteminde başlayan tümörler
  • Hirschsprung hastalığı — bebek doğduğunda ortaya çıkan bir durum (doğuştan) bebeğin kolon kısmının veya tümünün kaslarındaki sinir hücrelerinin eksik oluşmasından kaynaklanır.
  • Kistik fibroz — vücudun besinleri besinlerden emmesini engelleyen kalın mukus birikimine yol açabilen kalıtsal bir hastalıktır
  • Eozinofilik gastrointestinal bozukluklar — sindirim sistemindeki organlarda eozinofiller olarak adlandırılan normal miktarda beyaz kan hücresi ile karakterize edilen bir grup kompleks hastalık
  • Çinko eksikliği

Çocuklarda, normal büyüme veya ishale eşlik eden kilo kaybından daha yavaş, mide ve bağırsağın besinleri emmekte güçlük çektiğini gösterebilir - çölyak hastalığı veya kistik fibrozis vakalarında yaygın- diğer problemlerin teşhis edilmesi daha zor olabilir.

Yeni doğan döneminde anne sütü alan bebeklerde sulu, altın sarısı renginde, günde 6 kereyi bulabilen dışkılama normal sayılır. Bundan sonraki dönemde dışkı sayısı genellikle 2-3 tür. Ancak özellikle anne sütü ile beslenen sağlıklı bebekler, bazen her emzirme sonrası az miktarda yumuşak kıvamda dışkılayabilir.

İlk 2 yaşta, ileri yaşa kıyasla ishal daha kolaylıkla oluşur

Bu durum, ilk aylardaki çocukların besi bileşimindeki değişikliklere kolay uyum gösterememeleri, ayrıca ishal yapabilen birçok etkene karşı henüz bağışıklık kazanmamış olmaları ile açıklanır.

Bebeklerde ishal nasıl geçer?

Anne sütü ile beslenme, ishal gelişimini önleyen en iyi ve etkili korunma yöntemidir. Anne sütü ile beslenen bebeğin, ishal yapıcı etken ile temas riski çok azdır. Ayrıca, anne sütünün bebeğin bağışıklık yanıtını artırma, bağırsağı koruyan ve uygun bağırsak florasının devamını sağlayan faktörler içerme gibi önemli koruyucu özellikleri vardır. Anne sütü ile beslenen bebeklerde genellikle ağır ishal görülmez.

Bağırsak sistemi enfeksiyonlarında ishalin yanı sıra ateş, karın ağrısı, kusma, iştahsızlık, halsizlik (ağır vakalarda uykuya meyil, bilinç değişiklikleri) görülebilecek bulgulardır. Dışkının cıvık veya sulu olmasının yanı sıra dışkıda sümüksü yapıdaki mukus veya kan görülebilir. Dışkının cıvık ve bol miktarda olması nedeniyle vücudumuz için önem arz eden su, besin ve minerallerin kaybı oluşur. Beslenmesi iyi olmayan veya kusan çocuklarda bu maddelerin kaybı ağızdan beslenme yolu ile yerine konulamayabilir.

Çocuklarda ishale bağlı sıvı kaybı nasıl anlaşılır?

Çocuklarda sıvı kaybı fazlaysa gözyaşı azalır, dil ve ağız içi kuru olur, hastanın cildi esnekliğini yitirir, idrar çıkışı azalır, ağır vakalarda bilinç değişiklikleri görülebilir. Enfeksiyonun nedenini bulmak için dışkı tahlili, ishalin vücudumuzu ne kadar etkilediğini belirlemek için kan tetkikleri istenebilir. Çocuğa damar yolu açılarak kaybedilen sıvı serum olarak verilebilir. Ağır vakalarda çocuk hastaneye yatırılarak tedaviye devam edilebilir.

Çocuklarda ishal neden oluşur?

Mevsim geçişlerinde çocuklarda ishal olma sıklığı artar. Çünkü mevsim geçişlerinde alerjik şikayetler daha fazla görülür ve alerji de enfeksiyon oluşması için gerekli ortamı hazırlar. Ayrıca yine mevsim geçişlerinde kapalı ortamlarda daha fazla kalınması, solunum yolu enfeksiyonu riskini artırır. Solunum yolu ile hastalık yapan bazı etkenler bağırsak enfeksiyonuna da yol açarak ishale sebep olabilirler.

İshale neden olan enfeksiyon etkenleri bakteriler, virüsler ve bunların ürettiği toksinler olabileceği için her ishalin tedavisinde mutlaka antibiyotik kullanılması gerekmez ve hatta bakterilerin sebep olmadığı ishallerde antibiyotik kullanmak vücudumuz için yararlı bakterileri de öldürerek zararlı bile olabilir.

İshal tedavisi nasıl olmalı?

Çocuğun dışkıyla çok su kaybetmediği, dışkıda mukus ve kan görülmediği, yüksek ateşinin olmadığı, şiddetli karın ağrısının ve kusmasının olmadığı, beslenmesinin iyi olduğu vakalarda tedavide sadece ishal diyeti uygulamak ve ağızdan sıvı alımını sağlamak yeterlidir.

Ateş varsa, ateş düşürücü ilaçlar verilebilir. Vücudumuz için yararlı olan bakterileri içeren probiyotik veya prebiyotik olarak adlandırılan besin takviyeleri kullanılabilir. Eczanelerde hazır olarak satılan ve vücudumuz için gerekli mineralleri içeren “oral rehidratasyon sıvısı--‐ORS” hafif ishali olan çocukların kayıplarını karşılamak için verilebilir.

İshal diyeti nasıl olmalı?

Çocuklarda ishal diyeti aşağıdaki gıdaları içermelidir:

  • Yoğurt,
  • Ayran,
  • Patates püresi,
  • Pirinç lapası,
  • Yoğurtlu çorbalar,
  • Şeftali,
  • Muz.

Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?

Ateşli, mukuslu ve kanlı ishal olgularında bakteriler ve parazitler için antibiyotik kullanılması gerekebilir.

  • İshalli bir bebekte emme iyice azaldıysa,
  • ishali olan çocukta sıvı kaybı fazlaysa
  • çocuklarda ateş yüksekliği,
  • dışkıda kan veya mukus gözleniyorsa,
  • şiddetli karın ağrısı varsa,
  • beslenme ve sıvı alımı yetersizse
  • şiddetli kusmalar varsa,

mutlaka bir doktora müracaat etmelisiniz.

Korunmak için; çiğ meyve ve sebzelerin iyice yıkanması, sıcak yaz aylarında uygun koşullarda saklanmamış yiyeceklerin tüketilmemesi ve tuvaletleri kullanırken hijyen koşullarına uyulması yeterlidir. 0-2 yaş arası ishallerin %50’sinden sorumlu olan ve 10 gün süreyle günde 10 kez ve daha fazla dışkılamaya sebep olabilen rota virüs karşı ağız yoluyla uygulanan aşının uygulanması büyük oranda koruyuculuk sağlayacaktır.

Özellikle 1 yaş altında, 2 haftadan uzun süren ve kilo kaybına yol açan ishallerde altta yatan besin emilim bozuklukları, gıda alerjileri, mide, bağırsak sisteminin yapısal sorunları gibi enfeksiyon dışı nedenlerin de akılda tutulması ve ileri tetkiki gerekir."

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.