Gıda Hattı

Balın şaşırtıcı faydaları ve besin içeriği

29 Eylül 2021, 19:46
Paylaş

Balın hikayesi, bir bal arısı bir çiçekte durduğunda ve tatlı sıvı nektarı emdiğinde başlar…

Nektarı, enzimlerin onu basit şekerlere ayırdığı bal ürünü adı verilen özel bir kese içinde saklarlar. Kovana geri döner ve diğer arılar nektarı peteklere taşır. Nektarı bal haline gelene kadar kurutan bir esinti yaratarak hücrelerin üzerinde uçarlar ve ardından hücreleri mumla kapatırlar.

Arılar yarım kilo bal yapmak için iki milyon çiçeği ziyaret ederler. Arılar nektar ararken, onu sadece bal için özel bir ikinci midede saklarlar. Ve kovana geri döndüklerinde bir şekilde kusarlar.

Gerçek şu ki, nektar hiçbir zaman arının midesinde olmadığından, gerçekten kusmuk değildir. Arılar, ekinlerimizin üçte birinden fazlasını tozlaştırıyor ve hasadın değerini artırır.

İnsanlar binlerce yıldır balın peşinde

İnsanlar binlerce yıldır bal toplamaktadır. İspanya'da kaya resimleri, insanlara bal hasadı gösterir. MÖ 8000 civarında balmumu Türkiye'deki kazılarda bulunmuştur. MÖ 2400'de Mısırlılar yetenekli arıcılardı. İlk insanlar ormanlarda, meralarda çiçeklerin büyüdüğü arı dostu yaşam alanları yarattılar.

Çiftçiler yeni alanlara taşınırken, bal arıları da onları takip etti. Bilinen en eski fermente içecek bal ile yapılmıştır. Bilim adamları, Kuzey Çin'deki bir alanda 9.000 yıllık çömlek kavanozlarında korunmuş olarak buldular. Tarif ayrıca pirinç ve meyve içermekteydi.

Arı sütü nedir?

Arı sütü, arılar için süper besindir. Her yeni doğan arı birkaç gün onu yer. Ancak kraliçe olmaya mahkûm olan arılar, yetişkin olana kadar arı sütü ile beslenir. Bu nedenle kraliçe arılar diğer arılardan daha büyük ve daha uzun yaşarlar.

Bazı insanlar arı sütünün insanlar için süper bir besin olduğunu ve kellikten, menopoza hatta artrite kadar her şeyi tedavi edebileceğini söylemektedir. Ancak arı sütü ile ilgili hikayeler gerçeklerden daha fazladır.

Bal hangi besinleri içerir?

Bal, bal arıları tarafından yapılan tatlı, yoğun bir sıvıdır. Arılar, çoğunlukla şeker bakımından zengin çiçek nektarı olan şekeri çevrelerinden toplar. Arı kovanına girdikten sonra nektarı tekrar tekrar tüketir, sindirir ve kusarlar. Nihai ürün, arılar için depolanmış gıda görevi gören bir sıvı olan baldır.

Koku, renk ve tat, ziyaret edilen çiçek türlerine bağlıdır. Besinsel olarak, bir yemek kaşığı bal (21 gram) 64 kalori ve fruktoz, glikoz, maltoz ve sakaroz dahil 17 gram şeker içermektedir. Neredeyse hiç lif, yağ veya protein içermez. Ayrıca çeşitli vitamin ve minerallerin eser miktarlarını (Günlük Alım Miktarı (DV)’nın %1'inden az) içermektedir.

Ancak günlük gereksinimlerinizi karşılamak için çok fazla tüketilmesi gerekmektedir. Balı öne çıkaran özelliği, içeriğindeki biyoaktif bitki bileşikleri ve antioksidanlardır. Daha koyu türler, daha açık türlere göre bu bileşikleri daha fazla içerme eğilimindedir.

Yüksek kaliteli bal, antioksidanlar açısından zengindir

Yüksek kaliteli bal, birçok önemli antioksidan içermektedir. Bunlara organik asitler ve flavonoidler gibi fenolik bileşikler dahildir. Bilim adamları, bu bileşiklerin kombinasyonunun bala antioksidan gücünü verdiğine inanmaktadır.

İlginç bir şekilde, iki çalışma karabuğday balının kanın antioksidan değerini arttırdığını göstermiştir. Antioksidanlar, kalp krizi, felç ve bazı kanser türlerinin riskinin azalmasıyla ilişkilendirilmiştir. Ayrıca göz sağlığını da geliştirebilirler.

Şeker hastaları balı nasıl tüketmeli?

Bal ve diyabet hakkındaki kanıtlar karışıktır. Bir yandan, tip 2 diyabetli kişilerde yaygın olan kalp hastalığı için çeşitli risk faktörlerini azaltabilir. Örneğin, "iyi" HDL kolesterolü yükseltirken "kötü" LDL kolesterolü, trigliseritleri ve iltihabı azaltabilir. Bununla birlikte, bazı araştırmalar rafine şeker kadar olmasa da kan şekeri seviyelerini de artırabileceğini bulmuştur.

Bal, şeker hastalığı olan kişiler için rafine şekerden biraz daha iyi olsa da yine de dikkatli tüketilmelidir. Aslında, diyabetli kişiler tüm yüksek karbonhidratlı yiyecekleri en aza indirerek en iyisini yapabilir. Bal tağşişi çoğu ülkede yasa dışı olsa da yaygın bir sorun olmaya devam etmektedir.

İçindeki antioksidanlar kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilir

Kan basıncı, kalp hastalığı için önemli bir risk faktörü olup bal, onu düşürmeye yardımcı olabilir. Bunun nedeni, düşük kan basıncına bağlı antioksidan bileşikler içermesidir. Hem sıçanlarda hem de insanlarda yapılan araştırmalar, bal tüketmenin kan basıncında mütevazı bir düşüş sağladığını göstermiştir.

İçerdiği antioksidanlar kalp sağlığı üzerindeki diğer faydalı etkilerle bağlantılıdır

Yine bal, zengin bir fenol ve diğer antioksidan bileşikler kaynağıdır. Bunların çoğu, kalp hastalığı riskinin azalmasıyla ilişkilendirilmiştir. Kalp arterlerinin genişlemesine yardımcı olarak kalbe giden kan akışını artırabilirler.

Ayrıca kalp krizi ve felçlere yol açabilecek kan pıhtısı oluşumunu önlemeye yardımcı olabilirler. Ayrıca, sıçanlarda yapılan bir çalışma, balın kalbi oksidatif stresten koruduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, bal ve kalp sağlığı üzerine uzun vadeli bir insan araştırması bulunmamaktadır.

Bal kolesterolü artırmaya da yardımcı olur

Yüksek LDL kolesterol seviyeleri, kalp hastalığı için güçlü bir risk faktörüdür. Bu tip kolesterol, atardamarlarda kalp krizi ve felçlere yol açabilecek yağ birikimi olan aterosklerozda önemli bir rol oynar. İlginç bir şekilde, birkaç çalışma balın kolesterol seviyenizi iyileştirebileceğini göstermektedir.

Toplam ve "kötü" LDL kolesterolü azaltırken "iyi" HDL kolesterolü önemli ölçüde artırmaktadır. Örneğin, 55 hasta üzerinde yapılan bir çalışmada bal ile sofra şekeri karşılaştırılmıştır. Balın LDL'de %5,8 azalmaya ve HDL kolesterolde %3,3 artışa neden olduğu bulunmuştur. Ayrıca %1,3'lük mütevazı bir kilo kaybına yol açmıştır.

Bal trigliseridleri düşürebilir

Yüksek kan trigliseritleri, kalp hastalığı için başka bir risk faktörüdür. Aynı zamanda tip 2 diyabetin ana etkeni olan insülin direnci ile de ilişkilidir. Trigliserit seviyeleri, şeker ve rafine karbonhidratlarda yüksek bir diyette yükselme eğilimindedir.

İlginç bir şekilde, birçok çalışma, özellikle şeker yerine kullanıldığında düzenli bal tüketimini daha düşük trigliserit seviyeleri ile ilişkilendirmiştir. Örneğin, bal ve şekeri karşılaştıran bir çalışmada bal grubunda %11-19 daha düşük trigliserit seviyeleri belirlenmiştir.

Bal yanık ve yara iyileşmesini destekler

Topikal bal tedavisi, eski Mısır'dan beri yaraları ve yanıkları iyileştirmek için kullanılmaktadır ve günümüzde hala yaygındır. Bal ve yara bakımı üzerine yapılan 26 çalışmanın gözden geçirilmesi, balın kısmi kalınlıktaki yanıkları ve ameliyattan sonra enfekte olan yaraları iyileştirmede en etkili olduğunu bulmuştur.

Bal ayrıca, ampütasyona yol açabilen ciddi komplikasyonlar olan diyabetik ayak ülserleri için de etkili bir tedavidir. Bir çalışmada, yara tedavisi olarak bal ile %43,3 başarı oranı bildirilmiştir. Başka bir çalışmada, topikal bal, hastaların diyabetik ülserlerinin %97'sini iyileştirmiştir.

Araştırmacılar, balın iyileştirici gücünün antibakteriyel ve antienflamatuar etkilerinin yanı sıra çevre dokuyu besleme yeteneğinden geldiğine inanmaktadır. Dahası, sedef hastalığı ve uçuk lezyonları da dahil olmak üzere diğer cilt rahatsızlıklarının tedavisine yardımcı olabilir. Manuka balı özellikle yanık yaralarının tedavisinde etkilidir.

Bal çocuklarda öksürüğü bastırmaya yardımcı olabilir

Öksürük, üst solunum yolu enfeksiyonu olan çocuklar için yaygın bir sorundur. Bu enfeksiyonlar hem çocuklar hem de ebeveynler için uyku ve yaşam kalitesini etkileyebilir. Bununla birlikte, öksürük için ana ilaçlar her zaman etkili değildir ve yan etkileri olabilir. İlginç bir şekilde bal daha iyi bir seçim olabilir ve kanıtlar balın çok etkili olduğunu göstermektedir.

Bir çalışma, balın iki yaygın öksürük ilacından daha iyi çalıştığını bulmuştur. Başka bir çalışma, öksürük semptomlarını azalttığını ve uykuyu öksürük ilacından daha fazla iyileştirdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, botulizm riski nedeniyle bir yaşın altındaki çocuklara asla bal verilmemelidir.

Yazarın Diğer Yazıları

Haber Etiketleri

Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.

.