gıdahattı e-bülten

E-Bülten Üyelik  
Salı, 17 Eylül 2013 13:44

İlaç Değil Gıda Takviyesi

 Günlük yaşamımızın bir parçası oldular

Sağlıklı yaşam, yaşam kalitemizi artırmak, kendimizi daha sağlıklı ve iyi hissetmek için ruhumuza ve bedenimize yaptığımız yatırım olarak özetlenebilir.

B eslenme Destek Ürünleri Üreticileri ve İthalatçıları Derneği (BesDesDer), Hacettepe Üniversitesi’nin 40. Kuruluş Yılı Etkinlikleri çerçevesinde, “II. Uluslararası Beslenme Destek Ürünleri Sempozyumu”nu gerçekleştirdi. 1 Kasım’da gerçekleşen sempozyumun ev sahipliğini Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yaptı.

Yasal mevzuat tartışıldı

Sempozyumda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Dr Nihat Pakdil ve Koruma ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Nevzat Artık Türkiye’de yasal çerçeve ve uygulamalara değindiler.

 

AB Komisyonu, Gıda Kanunu, Beslenme Etiketleme Bölüm Başkanı Basil Mathioudakis ile EFSA/Avrupa Gıda Güvenliği Kurumu'nu temsilen Dr. Hans Verhagen, gıda takviyeleri konusunda AB’deki yasal çerçeveyi konuklara aktardılar.

Prof. Dr. Nevzat Artık, gıda takviyeleri ile ilgili yasal dayanağın 5179 Sayılı Kanun ve gıda takviyeleri konusunda tek yetkili kuruluşun Tarım ve Köyişleri Bakanlığı olduğunu belirtti. Gıda takviyelerinin beyanları konusunda azami titizliği gösterdiklerini ve bu konuda değerli çeşitli uzmanlardan oluşan bir komisyonları olduğunu ve beyanları kabul ederken nelere dikkat edildiğini anlatan Artık; ‘mucize kür, sihirli, yeni icat’ vb. doğruluğu ölçülemeyen ifadelerin yer alamayacağını, beyanlarda hastalık ismi veya hastalık sınıfı belirtilemeyeceğini vurguladı.

Açılış konuşmalarında, ev sahibi olarak yer alan Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Başaran ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Prof. Dr. Tanju Besler’de Türkiye’de beslenme destek ürünlerinin gelişiminden ve bu konuda yapılmakta olan çalışmalardan kısaca bahsettiler.

Türk Eczacılığının Duayeni Prof. Dr. Ekrem Sezik de sempozyumda bir konuşma yaparak, gıda takviyelerinin ilaç olmadığını belirterek, “dünyadaki uygulamalar nasılsa AB yolundaki Türkiye’nin de uygulamaları aynıdır ve böyle de olmak mecburiyetindedir” dedi.

Üniversiteleri temsilen değerli akademisyenlerin görüşlerinin paylaşıldığı ve global ve ulusal sektörel verilerin sunulduğu sempozyum 200’ün üzerinde konuk tarafından ilgi ile izlendi ve 3. Sempozyumun uzun süreli olması temennileri ile son buldu. Gıda takviyeleri ilaç değil

Sağlıklı yaşam sektörü, Spa, yoga, alternatif tıp, fitness gibi spor faaliyetleri yanında sağlıklı beslenme destek ürünlerini de kapsıyor. Vitamin, mineral, protein, bitkiler, bitkisel kaynaklı maddeler, amino asitler ve benzeri bileşenler ile bunların konsantresi veya özlerinden oluşan ürünlere beslenme destek ürünleri deniliyor. İçinde, bir ya da birden fazla besin öğesi bulunabiliyor. Hammadde olarak kullanılan bitkisel ürünler genellikle organik tarımla elde ediliyor. Hiçbir katkı maddesi içermiyorlar. Beslenme destek ürünleri, Uluslararası Codex Alimentarius Komitesi tarafından alınan karar ile “gıda” olarak tanımlanır, ilaç değildir. Hastalıkları iyileştirme veya tedavi amacı ile kullanılmaz. Tamamen beslenme eksiklerini tamamlamaya yönelik olarak hazırlanan doğal takviyelerdir. Günlük alınacak doz belli ve çoğunlukla kapsül ve tablet şeklinde satılıyor. Vücuttaki mineral, vitamin, protein eksiğini takviye ediyor, ülserden, damar sertliğine kadar pek çok önemli hastalığın ortaya çıkma riskini azaltıyorlar. Unutkanlık ve kronik yorgunluk gibi hayatı zorlaştıran durumlarda da tavsiye ediliyor.

Sağlıklı yaşam sektörü dünyada bilişim sektöründen sonra en çok büyüyen sektör. Bunun sebebi, yaşanan hastalıkların büyük bir kısmının yetersiz ve dengesiz beslenmeden kaynaklanıyor olması. Günümüzde diyete bağlı kronik hastalıkların; ölümlerin %60’ında, hastalıkların % 46’ sında temel neden olduğu belirtilmektedir. Dünyada yetişkin bireylerin 1 milyarı hafif şişman, 300 milyonu klinik olarak şişmandır. Dünyada şu anda 150 milyon diyabetli vardır ve bu sayının 2025 yılında iki katına çıkması beklenmektedir. Prematüre koroner kalp hastalıklarının %80’ inin nedenini; sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam, sigara, alkol, stres, çevre kirliliği, alınan kimyasallar (antibiyotikler, ilaçlar, pestisitler, vb) kullanımı oluşturmaktadır. Kanser olgularının gelişmekte olan ülkelerde % 30’u, gelişmiş olan ülkelerde ise %20’si diyete bağlı oluşmaktadır. Kısaca ölüm nedenlerinin büyük bir kısmı mikrobik olmayan kalp-damar, kanser ve beyin rahatsızlıklarından kaynaklanmaktadır.

Sağlık harcamalarını düşürme isteği ve tüketicilerin daha sağlıklı görünmek, daha aktif bir hayata sahip olmak ve daha uzun yaşamak isteği sağlıklı yaşam sektörünü çok hızlı büyütmektedir. Beslenme destek ürünlerinden Türkiye’de sektörün en hızlı büyüyen sektör, vitamin ve besleyici ek maddeleri, daha sonra mineraller ve diğer beslenme destek ürünleri gelmektedir. Pazarda çok çeşitli vitamin ve mineral içerikli ürünler bulunmakta. A, B ve C vitaminleri daha çok satılmaktadır. Bitkisel destek ürünlerinden ise enginar, havuç, üzüm çekirdeği, ısırgan otu, gingseng, ginko biloba, enginar özü, saw palmetto gibi örnekler verilebilir.

Hukuki durum

Beslenme destek ürünleri, Codex Alimentarius Komisyonu kararlarında ve 5179 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’da da gıda olarak tanımlanmakta ve “İçinde birden fazla besin öğesi bulunan, vitamin, mineral, protein, bitkiler, bitkisel kaynaklı maddeler, amino asitler ve benzeri bileşenler ile bunların konsantresi veya özlerinden oluşan ürünlere Gıda Takviyesi (beslenme destek ürünü) denilmektedir”.

Türkiye’ye ithal edilen tüm gıda takviyelerinin AB normlarına ve Codex Alimentarius’a göre hazırlanmış olan Türk Gıda Kodeksine uygun olması gerekmektedir. Ürün değerlendirmeleri ilgili tebliğlere uygun olarak yapılıyor. (Kilo verme amaçlı enerjisi kısıtlanmış gıdalar tebliği, Glutensiz gıdalar tebliği, Özel beslenme amaçlı gıdalar tebliği, Özel beslenme amaçlı gıdalara eklenebilecek bileşenler tebliği, Özel tıbbi amaçlı diyet gıdalar tebliği, Sporcu gıdaları tebliği, ve Etiketleme tebliği.) Bitkisel destek ürünleri ile ilgili de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na bağlı olarak oluşturulan Bitki Danışma Kurulunda ulusal üniversitelerden Değerli Hocaların uzmanlığında bir pozitif liste hazırlanmıştır. Bu liste yapılan başvurular değerlendirilerek güncellenmektedir ve ancak listeye uygun olarak ithalat veya üretim izinleri pozitif listede bulunan ürünlerden yapılabilmektedir.

 Pazara bakış

Ülkemizde beslenme destek ürünleri ile ilgili pazar 1996 yılından itibaren Amerikan kökenli GNC firmasının piyasaya girmesi ile başladı. Türkiye’deki artan nüfus, yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler, kişisel bakımdaki kamu bilincinin artması, gıda takviyelerindeki pazarın artmasındaki en temel faktörlerdir. Zorlu yaşam koşullarıyla, stresle, günlük dertlerle başa çıkabilmek için, insanlar beslenmeye daha çok önem vermeye başladılar ve kendi sağlıkları için en yararlı beslenme ürünlerini seçmeye çalışıyorlar. Türkiye dünyada yükselen bu beslenme ürünleri tüketimi trendinden etkilenmektedir. Beslenme destek ürünleri ile ilgili pazarın global değeri 40 milyar USD civarındadır.

Doğal bitkisel terapi Türk kültürünün de bir parçası, Türk insanı sağlık sorunlarını bitkisel tedavi yöntemleriyle tedavi etmeye yatkın ve alışık. Bu, Türkiye’deki beslenme ürünlerinin tüketilmesinde çok önemli bir faktör. Aşağıdaki ürünler şu anda satılmakta olan ürünlerden başlıcaları; Bitkisel ürünler, Diyet ürünleri, Sporcu ürünleri, Antioksidanlar, Vitaminlerdir.

Vitaminler ve beslenme takviyeleri kent yaşamında Türk tüketici arasında popüler hale gelmeye başladı. Beslenme destek ürünlerinin satış rakamı ABD kaynaklarına göre yaklaşık olarak 150 milyon USD, sektörün ileri gelenlerin ifadesine göre ise 100 milyon USD ‘dır. Türkiye son 5 yılda en hızlı büyüyen pazarlardan. AB ülkeleri dikkate alındığında Pazar payı en yüksek ülkeler Almanya, İtalya, İngiltere ve Fransa. Ayrıca dünyada ABD ve Japonya en büyük Pazar payına sahip bölgeler, Uzakdoğu bölgesi de hızla büyümeye devam ediyor. Dünya pazarının büyüklüğü ve gelişimi ile kıyaslandığında, Türkiye pazarı henüz küçük bir yer kaplıyor ancak Pazar gelişmeye devam ediyor.

Pazardaki firmalar

Öncülüğünü uluslararası markaların yaptığı pazardaki lider markalar GNC ve Solgar. Ardından, Life Time, Nutriway, New Life, Nutrifarma, Pharmanord, 21st Century, Abdi İbrahim İlaç, Inneov, New Nordic gibi markalar sayılabilir.

Türkiye’deki beslenme destek ürünleri pazarına ilk olarak ABD ürünleri girmekle ve pazarda ağırlıkta olmakla birlikte; Almanya, İsveç, İngiltere, Danimarka, Hollanda orjinli firmalar da, pazarda pay almaya başlıyorlar.

Beslenme destek ürünleri sektöründe faaliyet gösteren öncü markaları çatısında toplayan BesDesDer sektörün dinamik sesi konumunda. BesDesDer henüz 3 yıllık bir oluşum olmasına rağmen uluslar arası ilişkileri ve yaptığı çalışmalar dikkate alındığında sektör disiplinini oluşturmada önemli görevler üstlendiği anlaşılıyor. 3 yıl içinde üye firma sayısını ikiye katlayan BesDesDer’in bugün 16 üye firması bulunuyor. Dernek, merkezi Belçika’da bulunan Uluslararası Beslenme Destek Ürünleri Dernekleri Birliği IADSA’nın ve Avrupa Sağlık Ürünleri Üreticileri Derneği EHPM’in Türkiye temsilciliği görevini de üstlenmiş durumda. Beslenme Destek Ürünleri Üretici ve İthalatçıları Derneği’nin Yönetim Kurulu Başkanı GNC Türkiye temsilcisi Eren Kale ve Başkan Yardımcısı ise Solgar Türkiye temsilcisi Hüseyin Ütebay. Derneğin Genel Sekreterliğini ise Müge Çakır yürütüyor.

Okunma 703 defa